📖Język polskizadania do tekstu w części I i temat wypracowania w części IIczęść I: 25 pkt · wypracowanie: 20 pkt14 zadań

🏛️Quo vadis

Henryk Sienkiewicz, „Quo vadis” — lektura obowiązkowa na egzaminie ósmoklasisty · jedna z lektur obowiązkowych — może być tekstem w arkuszu albo lekturą do wypracowania

Powieść historyczna o Rzymie za panowania Nerona: o pożarze miasta, prześladowaniach pierwszych chrześcijan i o miłości rzymskiego patrycjusza Winicjusza do chrześcijanki Ligii. Na egzaminie wraca najczęściej przy temacie przemiany bohatera.

Henryk Sienkiewicz napisał tę powieść pod koniec XIX wieku, a jej akcja rozgrywa się w Rzymie w latach sześćdziesiątych pierwszego wieku, za panowania cesarza Nerona. Autor połączył dwie warstwy: historyczne tło, czyli dwór cesarza, pożar miasta w 64 roku i pierwsze prześladowania chrześcijan, oraz zmyśloną fabułę miłosną, w której młody patrycjusz Marek Winicjusz zakochuje się w Ligii — córce władcy obcego ludu, wychowanej w rzymskim domu i związanej z chrześcijanami. Narrator jest trzecioosobowy i wszechwiedzący: wie, co bohaterowie myślą, i swobodnie przenosi czytelnika z pałacu cesarza do podziemnych spotkań chrześcijan. Powieść przyniosła Sienkiewiczowi światową sławę, a w 1905 roku pisarz otrzymał literacką Nagrodę Nobla. Na egzaminie ósmoklasisty ta lektura pojawia się przy przemianie bohatera, przy zderzeniu świata pogańskiego z chrześcijańskim i jako odwołanie w wypracowaniu o miłości, przebaczeniu i odwadze. Najwięcej kłopotu sprawiają szczegóły: kto jest postacią historyczną, a kto wymyśloną, i co dokładnie wydarzyło się na arenie.

Co trzeba wiedzieć o lekturze

Winicjusz i Ligia — para głównych bohaterów

Marek Winicjusz to młody rzymski patrycjusz i wojskowy, siostrzeniec Petroniusza. Ligia, córka zmarłego władcy Ligów, przebywa w Rzymie jako zakładniczka i wychowuje się w domu Aulusa Plaucjusza i Pomponii Grecyny. Jest chrześcijanką, dlatego odrzuca Winicjusza takiego, jakim jest na początku.

Przemiana Winicjusza

Na początku jest pewny siebie, gwałtowny i traktuje Ligię jak zdobycz: chce ją dostać od cesarza, a potem porwać siłą. Ranny po nieudanym porwaniu trafia pod opiekę chrześcijan, którzy mu pomagają, choć jest ich wrogiem. To go zmienia — uczy się szacunku, rezygnuje z przemocy i zemsty, w końcu przyjmuje wiarę Ligii.

Petroniusz, Neron i świat pogańskiego Rzymu

Petroniusz jest na dworze arbitrem elegancji: bystry, ironiczny, ceni piękno i umie sterować cesarzem. Neron rządzi okrutnie i uważa się za wielkiego artystę, więc najłatwiej nim pokierować pochlebstwem. Ten świat to przepych, uczty i strach — każdy może stracić życie z kaprysu władcy.

Ursus i Chilon Chilonides

Ursus to olbrzymiej siły sługa i opiekun Ligii, chrześcijanin, który dwa razy ją ratuje: zabija siłacza Krotona podczas porwania, a potem na arenie tura, do rogów którego Ligia była przywiązana. Chilon to Grek, sprytny oszust wynajęty przez Winicjusza do odnalezienia Ligii; później donosi na chrześcijan, ale przed śmiercią się nawraca.

Pożar Rzymu i prześladowania chrześcijan

Miasto płonie przez wiele dni, a w powieści winę za podpalenie ponosi sam Neron, który chciał zobaczyć płonący Rzym i opisać go w poemacie. Żeby odsunąć od siebie gniew ludu, wskazuje winnych: chrześcijan. Zaczynają się aresztowania i widowiska w amfiteatrze. Wspólnotą kieruje w tym czasie Piotr Apostoł, naucza także Paweł z Tarsu.

Powieść historyczna — gatunek, narracja i tytuł

Cechy gatunku: akcja w konkretnej, odległej epoce, postacie historyczne obok wymyślonych, prawdziwe wydarzenia jako tło losów bohaterów, opisy realiów — strojów, uczt, budowli. Narracja jest trzecioosobowa i wszechwiedząca. Tytuł jest łaciński i znaczy tyle co pytanie o to, dokąd ktoś zmierza.

Najczęstsze pomyłki

Te błędy najczęściej kosztują punkty w zadaniach do tej lektury.

ŹleUrsus uratował Ligię na arenie, zabijając lwa.
DobrzeUrsus pokonał tura, do którego rogów Ligia była przywiązana.

Lew jest pierwszym skojarzeniem z rzymską areną, dlatego to pytanie tak często wraca w zadaniach zamkniętych. Zapamiętaj: tur, czyli dziki byk, i gołe ręce Ursusa.

ŹleLigia jest Rzymianką z bogatego rodu.
DobrzeJest córką władcy Ligów, a w Rzymie przebywa jako zakładniczka.

Myli to, że mieszka w rzymskim domu Aulusa Plaucjusza i Pomponii Grecyny i zachowuje się jak Rzymianka. Jej obce pochodzenie jest ważne: właśnie dlatego cesarz może nią rozporządzać jak własnością.

ŹlePetroniusz pod koniec powieści zostaje chrześcijaninem.
DobrzePetroniusz nie przyjmuje tej wiary — odbiera sobie życie razem z Eunice.

Sprzyja Winicjuszowi i Ligii, pomaga im i widzi okrucieństwo Nerona, ale do końca pozostaje przy swoim świecie i kulcie piękna. To on, a nie Winicjusz, jest w powieści postacią, która się nie zmienia.

ŹleWszystkie postacie powieści to wymysł Sienkiewicza.
DobrzeNeron, Petroniusz, Poppea i apostołowie Piotr oraz Paweł to postacie historyczne.

Postacie wymyślone to przede wszystkim Ligia, Ursus, Chilon i Eunice. Na tym polega powieść historyczna: prawdziwe osoby i wydarzenia tworzą tło dla zmyślonych losów bohaterów.

Jak arkusz pyta o tę lekturę

Zadanie zamknięte

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Akcja „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza rozgrywa się w Rzymie za panowania…

Poprawna odpowiedź wskazuje Nerona. Punkt jest tu za samo wskazanie — sprawdź tylko, czy nie mylisz cesarza z inną postacią dworu.

Prawda/fałsz

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F — jeśli jest fałszywe. 1. Ligia pochodzi z ludu Ligów. 2. Petroniusz przyjmuje chrzest przed śmiercią.

Punkt dostajesz zwykle za komplet poprawnych ocen, więc jedna pomyłka zeruje zadanie. Pierwsze stwierdzenie jest prawdziwe, drugie fałszywe.

Dobieranie

Do każdego bohatera „Quo vadis” dobierz właściwą charakterystykę. Wpisz do tabeli odpowiednie litery.

Odpowiedź musi być pełna — każdy bohater dopasowany do jednej charakterystyki. Ucz się bohaterów parami z konkretem: Ursus i tur, Chilon i donos, Petroniusz i dwór, Piotr i wspólnota chrześcijan.

Zadanie otwarte

Wyjaśnij, na czym polega przemiana Marka Winicjusza. Napisz, jaki był na początku powieści i jaki stał się pod wpływem miłości do Ligii oraz spotkania z chrześcijanami.

Na pełną liczbę punktów potrzebne są trzy rzeczy: cechy bohatera z początku utworu, cechy z końca i wskazanie, co go zmieniło. Samo napisanie, że „stał się lepszy”, punktów nie daje.

Wypracowanie

Czy miłość może całkowicie odmienić człowieka? Napisz rozprawkę, w której rozważysz ten problem. W argumentacji odwołaj się do lektury obowiązkowej „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza oraz do innego utworu literackiego. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 wyrazów.

Odwołanie do lektury obowiązkowej jest warunkiem — bez niego tracisz punkty niezależnie od reszty pracy. Przywołaj konkretne wydarzenie, na przykład zachowanie Winicjusza po nieudanym porwaniu, i pokaż, co z niego wynika dla tezy.

Jak powtórzyć tę lekturę przed egzaminem

  1. 1Zrób tabelkę bohaterów w dwóch kolumnach: świat pogański (Neron, Petroniusz, Tygellin, Poppea) i świat chrześcijański (Ligia, Ursus, Piotr, Paweł). Chilona i Winicjusza wpisz na środku, bo obaj przechodzą z jednej strony na drugą.
  2. 2Ułóż oś czasu z czterech punktów: Winicjusz poznaje Ligię, nieudane porwanie i pobyt u chrześcijan, pożar Rzymu, igrzyska w amfiteatrze. Zadania lubią pytać o kolejność wydarzeń.
  3. 3Do przemiany Winicjusza przygotuj po dwie cechy z początku i z końca powieści oraz jedno zdanie o tym, co go zmieniło. To gotowa odpowiedź na najczęstsze zadanie otwarte z tej lektury.
  4. 4Wypisz z pamięci trzy cechy powieści historycznej i dopisz do każdej przykład z „Quo vadis” — to samo pytanie wraca przy innych lekturach i przy zadaniach o gatunkach.
  5. 5Zamiast czytać streszczenie po raz trzeci, rozwiąż zadania z tego działu i sprawdź, które imiona i wydarzenia naprawdę pamiętasz. Powtarzaj tylko to, w czym się pomylisz.

Warto przerobić razem z tym

Najczęstsze pytania

O czym jest „Quo vadis”?

O Rzymie za panowania Nerona i o miłości rzymskiego patrycjusza Winicjusza do chrześcijanki Ligii. W tle toczy się historia pierwszych chrześcijan: pożar miasta, oskarżenie ich o podpalenie i prześladowania. Winicjusz przechodzi w tym czasie przemianę i porzuca dawne życie.

Kto jest głównym bohaterem „Quo vadis”?

Marek Winicjusz, młody rzymski patrycjusz i siostrzeniec Petroniusza. Obok niego najważniejsi są Ligia, Petroniusz i Neron. Winicjusz jest bohaterem dynamicznym, czyli takim, który się zmienia — i właśnie o to pyta większość zadań.

Co znaczy tytuł „Quo vadis”?

To wyrażenie łacińskie, pytanie o to, dokąd ktoś idzie. W powieści wiąże się ze sceną, w której Piotr Apostoł opuszcza zagrożony Rzym drogą Appijską, ma widzenie i zawraca do miasta. Tytuł można rozumieć też szerzej — jako pytanie o to, dokąd zmierza człowiek i cała cywilizacja.

Czy „Quo vadis” to lektura na egzaminie ósmoklasisty?

Tak, to jedna z lektur obowiązkowych. Może pojawić się jako fragment w części I arkusza albo jako lektura, do której trzeba się odwołać w wypracowaniu. Najczęściej wykorzystuje się ją przy tematach o przemianie człowieka, o miłości i o odwadze w obronie własnych przekonań.

Poćwicz od razu

Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.

Sprawdź, na ile jesteś gotowy

Krótka diagnoza pokazuje wynik od razu, z rozbiciem na części arkusza. Bez logowania i bez opłat.

Pozostałe działy z języka polskiego