Sprawdzian z „Balladyny” z odpowiedziami — 5 pytań bez konta, wynik w skali ocen
Juliusz Słowacki, „Balladyna” — lektura obowiązkowa na egzaminie ósmoklasisty · jedna z lektur obowiązkowych — może być tekstem w arkuszu albo lekturą do wypracowania
Dwie siostry idą do lasu po maliny, a wraca jedna — i od tej zbrodni zaczyna się droga wiejskiej dziewczyny po koronę. Warto znać bohaterów i kolejność wydarzeń, a do wypracowania przygotować przykłady o władzy i karze.
„Balladyna” to dramat romantyczny Juliusza Słowackiego, pisany wierszem. Rzecz dzieje się w czasach bajecznych, nad jeziorem Gopło i w okolicach Gniezna — w świecie, który ma przypominać początki państwa polskiego, ale nie jest opowieścią o prawdziwych dziejach. Utwór ma pięć aktów, poprzedza go list-dedykacja do autora „Irydiona”, a zamyka epilog. Stale nachodzą na siebie dwa porządki: ludzki, czyli chata wdowy, zamek Kirkora i walka o tron w Gnieźnie, oraz fantastyczny, czyli nimfa Goplana i jej służące duchy, Skierka i Chochlik. Na egzaminie ósmoklasisty fragment może trafić do części I, a cały utwór przydaje się w wypracowaniu jako przykład do tez o ambicji, władzy i o tym, że zbrodnia wraca do sprawcy. Łatwo tu o dwa błędy: zgubić kolejność zbrodni Balladyny i potraktować istoty fantastyczne jak dekorację, choć to one uruchamiają część wydarzeń.
Balladyna i Alina to siostry mieszkające z ubogą matką, wdową, w chacie pod lasem. Kirkor jest rycerzem i panem na zamku, Grabiec — synem zakrystiana i kochankiem Balladyny. Kostryn dowodzi zamkową strażą, a Pustelnik, dawny król, ukrywa się w lesie i strzeże korony Lecha.
Goplana to nimfa jeziora Gopło, zakochana w Grabcu. Skierka i Chochlik są duchami na jej usługach: Skierka wykonuje polecenia życzliwie, Chochlik lubi psocić. Goplana nie jest dobrą wróżką — działa z zazdrości i to ona wysyła Skierkę, żeby sprowadził Kirkora do chaty wdowy.
Kirkor przybywa do chaty i nie umie wybrać między siostrami, więc wdowa, której pomysł podszeptuje Skierka, proponuje próbę: żoną zostanie ta, która pierwsza napełni dzban malinami. Alina zbiera szybciej. Balladyna zabija ją w lesie, kłamie o jej zniknięciu i wychodzi za Kirkora.
Najpierw ginie Alina. Potem Balladyna razem z Kostrynem zabija Gralona, który wspomina o trupie pod wierzbą. Na uczcie wypędza z zamku matkę, bo wstydzi się jej pochodzenia. Zabija Grabca, lecz wraca bez korony Lecha — przynosi ją Kostryn, któremu każe też skończyć z Pustelnikiem. Zdradza Kirkora, który ginie w walce, a wspólnika Kostryna truje, żeby panować samodzielnie. Każda zbrodnia ma usunąć świadka poprzedniej.
Po zabiciu siostry na czole Balladyny zostaje krwawa plama, której nie da się zmyć — bohaterka zakrywa ją. Jako królowa sądzi trzy sprawy: otrucie Kostryna, zabójstwo dziewczyny z lasu i wypędzenie matki. Za każdym razem orzeka śmierć, więc trzy razy skazuje siebie. Po trzecim wyroku ginie od pioruna, zanim ktokolwiek zdąży ją ukarać.
To dramat: nie ma narratora, są dialogi i monologi oraz didaskalia, czyli wskazówki dla teatru. Tekst dzieli się na akty i sceny, a list-dedykacja i epilog stoją poza akcją — w epilogu Publiczność wywołuje dziejopisa Wawela i kpi z jego kroniki. Widoczne są ślady lektury dramatów Szekspira.
Na te pomyłki warto uważać w zadaniach do tej lektury.
Powodem jest chęć awansu, a nie dawna nienawiść. W odpowiedzi o motywach wskaż ambicję i to, że siostra stanęła Balladynie na drodze do zamku.
Zapamiętaj też powód: nimfa jest zazdrosna, bo kocha Grabca, a on woli Balladynę.
Znak jest w utworze widomym śladem zbrodni i wraca w kolejnych scenach. Napisanie, że bohaterka się go pozbyła, przekreśla sens tego motywu.
Nikt jej nie zdemaskował. Sprawiedliwość dosięga ją z dwóch stron naraz: przez jej własny wyrok i przez piorun, czyli siłę spoza świata ludzi.
Wskaż, w jaki sposób ginie tytułowa bohaterka dramatu Juliusza Słowackiego „Balladyna”.
Odpowiedź: ginie rażona piorunem, tuż po tym, jak jako królowa skazała na śmierć córkę, która wypędziła matkę, czyli samą siebie. Odpowiedzi w rodzaju „zabija ją Kostryn” są błędne.
Oceń prawdziwość zdań o „Balladynie”: akcja toczy się w czasach bajecznych; Alina ginie z ręki Grabca; utwór jest dramatem.
Kolejno: prawda, fałsz, prawda. W przykładowych zadaniach prawda–fałsz w Informatorze CKE punkt jest jeden — za komplet poprawnych ocen.
Dopasuj bohaterów „Balladyny” do ich opisów: Kirkor, Goplana, Kostryn, Pustelnik.
Uzupełnij wszystkie pary. Łatwo pomylić postacie świata fantastycznego, więc przy Goplanie pamiętaj o jeziorze Gopło i o Skierce oraz Chochliku jako jej sługach.
Wyjaśnij, dlaczego Balladyna zabija Grabca. W odpowiedzi odwołaj się do jej planów po ślubie z Kirkorem.
Pełna odpowiedź ma dwie części: po co jej korona Lecha, czyli dążenie do władzy, oraz to, że Grabiec znał jej przeszłość. Samo streszczenie sceny nie wystarczy.
Czy dążenie do celu usprawiedliwia każdy czyn? Napisz rozprawkę, w której rozważysz ten problem. W argumentacji odwołaj się do „Balladyny” Juliusza Słowackiego oraz do innej lektury obowiązkowej.
Odwołanie musi być konkretne: nazwij bohaterkę, wskaż wydarzenie i pokaż, jak potwierdza twoją tezę. Streszczenie całego utworu nie liczy się jako argument.
O wiejskiej dziewczynie, która zabija siostrę, żeby wyjść za rycerza Kirkora, a potem popełnia kolejne zbrodnie, aż zdobywa koronę. Równolegle toczy się wątek nimfy Goplany i jej duchów, Skierki i Chochlika. Zakończenie przynosi karę: Balladyna skazuje samą siebie i ginie od pioruna.
Bo przegrała z nią próbę, którą zaproponowała wdowa, a Kirkor przyjął: żoną rycerza miała zostać ta z sióstr, która pierwsza napełni dzban malinami. Alina zebrała szybciej, więc Balladyna zabiła ją w lesie i przypisała sobie jej zbiory. Chodziło o awans, nie o dawny konflikt między siostrami.
Tak, to jedna z lektur obowiązkowych. Fragment może trafić do części I arkusza jako tekst literacki, a cały utwór możesz wykorzystać jako odwołanie w wypracowaniu. Egzamin trwa 150 minut i jest za niego 45 punktów.
Że zbrodnia nie zostaje sama — po pierwszej przychodzą następne, bo trzeba usuwać świadków. Że władza zdobyta w ten sposób nie daje ani spokoju, ani bezpieczeństwa. I że sprawiedliwość dosięga bohaterkę wtedy, gdy wydaje się nietykalna: własnym wyrokiem i piorunem.
Na sprawdzianie z „Balladyny” trzeba wiedzieć, kto wymyślił próbę z malinami, kogo i w jakiej kolejności zabija Balladyna, skąd bierze koronę i ile wyroków wydaje na sądzie. Tu masz przebieg akcji scena po scenie, obie grupy postaci i cytaty sprawdzone w tekście.
Akty i sceny według wydania Wolnych Lektur, na końcu epilog. Gdy na sprawdzianie pada pytanie „co wydarzyło się po…”, ta lista to odpowiedź.
Kirkor przychodzi do Pustelnika po radę, jaką wziąć żonę. Pustelnik wyjawia, że jest wygnanym królem Popielem III: brat zabił mu troje dzieci i zabrał tron, a on sam zakopał w lesie prawdziwą koronę Lecha. Radzi Kirkorowi ożenić się z ubogą dziewczyną spod słomianego dachu.
Goplana, królowa Gopła, wyznaje miłość Grabcowi, którego zimą uratowała spod lodu. Grabiec ucieka, bo spotyka się z Balladyną. Goplana wysyła Chochlika, żeby błąkał Grabca po bagnach, a Skierkę, żeby wywrócił powóz Kirkora na mostku i zaprowadził go do chaty wdowy.
Kirkor trafia do chaty. Skierka wkłada obu siostrom wieńce i Kirkor zakochuje się w obu. Balladyna obiecuje, że dla niego skoczy w ogień, Alina prosi, żeby zabrał do zamku także matkę. Skierka podszeptuje wdowie pomysł: żoną zostanie ta, która pierwsza przyniesie dzban malin.
Alina modli się i zasypia, śniąc o malinach. Balladyna na klaśnięcie za chatą wychodzi ze świecą na spotkanie z Grabcem.
Goplana dowiaduje się od Skierki o nocnym spotkaniu i za karę zamienia pijanego Grabca w płaczącą wierzbę.
Siostry zbierają maliny. Alina ma pełny dzban, tylko bez jednej maliny, i nie chce go oddać. Balladyna zabija ją nożem pod wierzbą i palcem plami sobie czoło krwią. Ciało znajduje Filon i zanosi je z Pustelnikiem do celi. Goplana daje Balladynie dzban Aliny.
Kirkor bierze od Balladyny dzban i wkłada jej pierścionek. Balladyna mówi matce, że Alina uciekła z obdartym młokosem. Matka widzi na czole córki czerwoną plamę, której nie da się zetrzeć.
Chata wdowy zostaje spalona, a wieśniacy mówią, że państwo młodzi wstydzą się słomy i chłopów. Wraca Grabiec, który znów jest człowiekiem, i opowiada, że był wierzbą. Dzieci go wyśmiewają.
Nazajutrz po ślubie Kirkor wyjeżdża, nie mówiąc, dokąd, i obiecuje wrócić za trzy dni. Każe żonie zdjąć czarną wstążkę z czoła. Balladyna poznaje Fon Kostryna, dowódcę straży, i odsyła matkę do wieży.
Pustelnik pokazuje Kirkorowi koronę i radzi mu wypróbować żonę zapieczętowaną skrzynią, której nie wolno otworzyć. Potem przychodzi Balladyna i prosi o lek na plamę. Pustelnik słucha bicia jej serca i mówi: „Tyś siostrę zabiła!”.
Skierka zabiera koronę, którą Pustelnik zostawił na kamieniu. Goplana, chcąc kupić serce Grabca, spełnia jego życzenie: zmienia go w króla dzwonkowego z prawdziwą koroną Popielów. Grabiec jedzie na ucztę do zamku Kirkora.
Kostryn podsłuchał rozmowę u Pustelnika. Gralon przywozi skrzynię od Kirkora i wspomina trupa pod wierzbą. Kostryn i Balladyna zabijają Gralona, a Balladyna uderza go mieczem od tyłu.
Na uczcie Balladyna udaje księżniczkę z Trebizonty. Gdy do sali wpada matka, córka się jej wypiera i każe ją wypędzić w burzę. Goniec donosi, że Kirkor zabił w Gneźnie panującego tam Popiela, brata Pustelnika, i odmówił tronu: królem ma być ten, kto przyjdzie w prawdziwej koronie Popielów. Śpiew duchów i cień Aliny doprowadzają Balladynę do omdlenia.
Kirkor w burzy jedzie do Gnezna. Do Pustelnika przychodzi wygnana matka, której piorun wypalił oczy.
Nocą Balladyna idzie z nożem na wieżę i zabija śpiącego Grabca. Koronę przynosi z wieży Kostryn, który sam przyszedł z mieczem, żeby ją zabrać i uciec; Balladyna podejrzewa, że chciał zabić także ją. Balladyna każe mu skończyć ze starcem z celi, a Kostryn mówi jej, że jest w ciąży.
Goplana żegna Skierkę i Chochlika. Za to, że poplątała ludzkie czyny, zostaje wygnana na północ i odlatuje, uczepiona sznura żurawi.
Kirkor staje z wojskiem pod murami Gnezna. Goniec donosi mu, że Pustelnik wisi powieszony na gałęzi przed swoją chatą.
Balladyna czeka w namiocie z nożem zatrutym z jednej strony. Przekupieni ludzie przechodzą na jej stronę, Kirkor ginie w bitwie. Balladyna tnie tym nożem chleb od posłów i daje Kostrynowi zatrutą połowę.
Balladyna zostaje królową, a Kostryn umiera otruty. Na pierwszym sądzie są trzy sprawy: otrucie Kostryna, zabójstwo dziewczyny pod wierzbą (skarży Filon z nożem i dzbankiem) i skarga ślepej wdowy na córkę. Matka umiera na torturach, nie wydając imienia córki. Za każdym razem Balladyna orzeka śmierć, a po trzecim wyroku zabija ją piorun.
Publiczność wywołuje dziejopisa Wawela, który spisuje kronikę. Wawel twierdzi, że królowa panowała mądrze jak Salomon, a publiczność zarzuca mu, że nie widział wydarzeń od pierwszej sceny.
| Balladyna | Starsza córka wdowy. Ambitna i bezwzględna: dla męża-rycerza zabija siostrę, a potem kolejnych świadków. Na czole ma plamę krwi, którą zakrywa czarną wstążką. |
|---|---|
| Alina | Młodsza siostra, łagodna i pobożna. W chacie jako jedyna pamięta o matce: prosi Kirkora, żeby zabrał ją do zamku. Ginie z ręki Balladyny. |
| Matka (Wdowa) | Uboga wdowa, która kocha obie córki. Wypędzona przez Balladynę, oślepiona przez piorun, na sądzie nie chce wydać imienia córki i umiera na torturach. |
| Kirkor | Pan zamku o czterech wieżach, szlachetny rycerz. Z rady Pustelnika żeni się z ubogą dziewczyną, idzie do Gnezna, by przywrócić tron Popielowi, i nie przyjmuje korony dla siebie. Ginie w bitwie z wojskiem żony. |
| Pustelnik | Wygnany król Popiel III, od ponad dwudziestu lat żyje w puszczy. Strzeże korony Lecha. Jako pierwszy odgaduje zbrodnię Balladyny. Znaleziony powieszony przed chatą. |
| Grabiec | Syn zakrystiana, pijak i kpiarz, kochanek Balladyny. Goplana zamienia go w wierzbę, a potem w króla dzwonkowego z prawdziwą koroną. Ginie zabity przez Balladynę na wieży. |
| Fon Kostryn | Naczelnik straży w zamku Kirkora, przybysz z niemieckich stron. Wspólnik Balladyny: zabija z nią Gralona, dowodzi jej wojskiem. Otruty przez nią zatrutym nożem. |
| Gralon | Rycerz Kirkora. Przywozi skrzynię i opowiada o trupie pod wierzbą, więc ginie z rąk Kostryna i Balladyny. |
| Filon | Pasterz, marzyciel, szuka idealnej ukochanej. Znajduje ciało Aliny i się w niej zakochuje. Na sądzie przynosi nóż i dzbanek malin. |
| Goplana | Nimfa, królowa Gopła, zakochana w Grabcu. Z zazdrości zamienia go w wierzbę, a przez swoje czary wprawia w ruch całą intrygę. Na końcu zostaje wygnana na północ. |
| Skierka i Chochlik | Duchy na służbie Goplany. Skierka jest pomocny i czuły (zatrzymuje powóz Kirkora na mostku i prowadzi go do chaty), Chochlik leniwy i psotny (błąka Grabca po błotach). |
| Kanclerz i Wawel | Kanclerz prowadzi sąd i przypomina królowej prawa. Wawel to dziejopis: w akcie V opowiada o niewieście lecącej z żurawiami, a w epilogu rozmawia z publicznością. |
Każdy cytat to dosłowny fragment utworu (wydanie Wolnych Lektur). Możesz go użyć w odpowiedzi albo w wypracowaniu.
Pustelnik, dawny król, radzi Kirkorowi, żeby nie szukał żony wśród królewien, tylko wziął prostą dziewczynę z ubogiej chaty.
Ani się wahaj, weź pannę ubogą, / Żeń się z prostotą,
Dlaczego o to pytają: Pytania o przyczyny wydarzeń: bez tej rady Kirkor nie zjawiłby się w chacie wdowy. Przydaje się też do porównania: rada była dobra, ale Kirkor trafił na Balladynę.
Kirkor nie umie wybrać między siostrami. Niewidzialny Skierka śpiewa wdowie do ucha, a ona powtarza to jako własny pomysł.
Matko, w lesie są maliny, / Niechaj idą w las dziewczyny. / Która więcej malin zbierze, / Tę za żonę pan wybierze.
Dlaczego o to pytają: Zadanie typu kto wymyślił próbę: nie Kirkor, tylko wdowa, a podsunął jej to duch Goplany. To też dowód, że świat fantastyczny steruje ludźmi.
Balladyna zabija siostrę nożem, a zaraz potem, przerażona, dotyka czoła zakrwawionym palcem. Z wierzby słychać głos Grabca.
Ktoż zabija / Za malin dzbanek siostrę?…
Dlaczego o to pytają: Najczęstsze pytanie o motyw zbrodni i o jej ślad. Uczniowie mylą, kto zabił (Balladyna, nie Grabiec) i skąd plama.
Goplana obiecuje, że nie zdradzi tajemnicy, ale zapowiada, że natura się zemści. Po wyjściu Balladyny mówi o plamie.
Ale na czole plama zostanie czerwona; / Nie ostrzegłam jej, próżno byłoby ostrzegać, / Ta plama nie zejdzie z czoła.
Dlaczego o to pytają: Pytania o symbol zbrodni i wyrzutów sumienia. Plama wraca w rozmowie z matką, z Pustelnikiem i w pieśni duchów na uczcie.
Pustelnik odgaduje zbrodnię i proponuje, że wskrzesi Alinę, a wtedy plama zniknie. Balladyna odmawia.
Gdybym miała trzy wybladłe twarze, / Na każdej twarzy trzy / Straszniejsze plamy, / Wolę je nosić aż do Boga sądu,
Dlaczego o to pytają: Dobry przykład do charakterystyki: Balladyna woli żyć ze zbrodnią, niż oddać to, co zdobyła. Przydaje się w wypracowaniu o ambicji i sumieniu.
Na uczcie Balladyna udaje księżniczkę i przy gościach mówi do matki, że jej nie zna. Każe wyrzucić ją w burzę.
Urodziłam z siebie / Trumnę dla siebie — o Boże! mój Boże!…
Dlaczego o to pytają: Pytania o stosunek Balladyny do matki. Scena łączy się z finałem: to skarga matki prowadzi do trzeciego wyroku.
Balladyna tnie chleb powitalny nożem zatrutym tylko z jednej strony. Sama je czystą połowę, Kostrynowi daje zatrutą.
Dlaczego o to pytają: Pytanie o to, jak ginie Kostryn i dlaczego: znał wszystkie jej tajemnice. Po jego śmierci Balladyna mówi, że sama jest panią tajemnicy.
Balladyna trzy razy orzeka śmierć dla sprawcy, którym jest ona sama. Po wyroku w sprawie matki uderza piorun. Kanclerz zamyka dramat.
Król-kobieta piorunem boskim zastrzelony; / Zamiast w koronacyjne bić w pogrzebu dzwony!
Dlaczego o to pytają: Klasyczne zadanie zamknięte o śmierć bohaterki. Trzeba pamiętać, że skazała samą siebie, a karę wymierzyła siła wyższa, nie kat.
Akt I – 3 sceny, II – 2, III – 5, IV – 5, V – 4. Do tego epilog z dziejopisem Wawelem.
Tak nazywa się Pustelnik. Brat zabił mu troje dzieci i wygnał go; w puszczy żyje „Lat dwadzieścia z górą”.
Powóz Kirkora ciągną cztery kare konie i biała klacz. Na mostku przy chacie łamie się pod nim koło, bo tak urządził to Skierka.
Tyle brakowało Alinie do pełnego dzbana, gdy spotkała Balladynę. Balladyna daje jej tę malinę ze swojego dzbanka.
Na tyle, jak zapowiada, wyjeżdża Kirkor nazajutrz po ślubie.
Po tym znaku poznaje się prawdziwą koronę Popielów: brylant żmije-oko między dwoma rubinami na trzech perłach.
Tylu ludzi, jak donosi żołnierz, przeszło z wojska Kirkora na stronę Balladyny i Kostryna.
Otrucie Kostryna, zabójstwo pod wierzbą, wypędzenie matki. Po trzecim wyroku „Winna śmierci!” Balladynę zabija piorun.
Data pod listem-dedykacją do autora „Irydiona”, pisanym w Paryżu.
W bazie jest 17 zadań do „Balladyny”: 5 zamkniętych z jedną poprawną odpowiedzią, 5 otwartych z krótką odpowiedzią, 4 na dobieranie i 3 typu prawda/fałsz. Najczęściej wracają próba malin, plama na czole, śmierć od pioruna i świat fantastyczny. Poniżej dosłowne polecenia z bazy, bez odpowiedzi.
Znak zbrodni, kolejne ofiary i śmierć bohaterki.
Jak Kirkor wybiera żonę i co dzieje się w lesie.
Dobieranie ról, Goplana i jej czary, stosunek Balladyny do matki.
Pytania losowane z bazy tej lektury, odpowiedzi otwarte ocenia AI. Sesja startuje od razu.
Sprawdzian z „Balladyna” z odpowiedziami: 5 pytań bez konta →
Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.
W tym dziale mamy 111 zadań. Poniżej kilka poleceń — odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz po rozwiązaniu.
Kirkor mówi o sobie, że jest młody i zamierza się ożenić.
F ✓Kirkor jest panem zamku, który ma cztery wieże.
F ✓Kirkor uważa się za człowieka w podeszłym wieku, który myśli o schronieniu w dąbrowie.
F ✓Ten dział omawia rozdział 3 „Dramaty z listy lektur” (s. 35–52) w Opracowanie lektur i powtórka z polskiego: teoria, przykłady krok po kroku i zadania z kluczem. Zobacz rozdział 3 →
Darmowy quiz z tego działu to 10 zadań, każde od razu ocenione i wyjaśnione. Wystarczy darmowe konto.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane powiadomienia o powtórkach).