Aleksander Kamiński, „Kamienie na szaniec” — lektura obowiązkowa na egzaminie ósmoklasisty · jedna z lektur obowiązkowych — może być tekstem w arkuszu albo lekturą do wypracowania
Oparta na faktach opowieść o trzech warszawskich harcerzach — Zośce, Rudym i Alku — którzy w czasie okupacji przeszli od napisów na murach do walki z bronią w ręku. Na egzaminie wraca najczęściej jako lektura do wypracowania o przyjaźni i dorastaniu.
Aleksander Kamiński napisał tę książkę w okupowanej Warszawie i wydał ją konspiracyjnie w 1943 roku pod pseudonimem Juliusz Górecki, kiedy opisywane wydarzenia były jeszcze zupełnie świeże. To nie powieść przygodowa, tylko opowieść oparta na faktach, bliska reportażowi: Zośka, Rudy i Alek to prawdziwi chłopcy z warszawskiego gimnazjum imienia Stefana Batorego, a przedstawione akcje naprawdę się wydarzyły. Narrator prowadzi opowieść w trzeciej osobie, ale nie udaje obojętnego — komentuje wybory bohaterów i wyraźnie im sprzyja. Akcja obejmuje kilka lat: od ostatnich miesięcy przed wybuchem wojny do sierpnia 1943 roku, a rozgrywa się przede wszystkim w Warszawie. Na egzaminie ósmoklasisty ta lektura pojawia się najczęściej jako odwołanie w wypracowaniu — do tematów o przyjaźni, odwadze, dorastaniu i o cenie wierności własnym zasadom. Najwięcej kłopotu sprawia uczniom mylenie bohaterów: kto zdjął tablicę z pomnika Kopernika, kto zginął w której akcji i po co w ogóle zaatakowano konwój pod Arsenałem.
Zośka to Tadeusz Zawadzki, Rudy to Jan Bytnar, Alek to Maciej Aleksy Dawidowski. Koledzy z warszawskiego gimnazjum imienia Stefana Batorego i z jednej drużyny harcerskiej, zwanej Pomarańczarnią. Maturę zdali na kilka miesięcy przed wybuchem wojny, więc w konspiracji działali jako bardzo młodzi ludzie.
Od ostatnich miesięcy przed wybuchem wojny do sierpnia 1943 roku, głównie w okupowanej Warszawie. Miejsca, które trzeba kojarzyć: mury miasta znaczone hasłami małego sabotażu, siedziba gestapo w alei Szucha, więzienie na Pawiaku, a na końcu wieś Sieczychy pod Warszawą.
Najpierw mały sabotaż: napisy na murach, znak kotwicy Polski Walczącej, zrywanie niemieckich flag. To wtedy Alek zdjął niemiecką tablicę z pomnika Mikołaja Kopernika. Potem Szare Szeregi przechodzą do akcji zbrojnych, a bohaterowie trafiają do Grup Szturmowych i walczą już z bronią w ręku.
W marcu 1943 roku gestapo aresztuje Rudego razem z jego ojcem i przesłuchuje go w alei Szucha. Koledzy odbijają go 26 marca w akcji pod Arsenałem. Rudy umiera cztery dni później wskutek obrażeń, tego samego dnia co ranny w tej akcji Alek. Zośka ginie w sierpniu 1943 roku pod Sieczychami.
To opowieść oparta na faktach, bliska reportażowi — nie utwór fikcyjny. Narrator mówi w trzeciej osobie, ale nie jest chłodny: ocenia, tłumaczy i staje po stronie bohaterów. Autor był harcerskim instruktorem i pisał pod pseudonimem. Tytuł nawiązuje do wiersza Juliusza Słowackiego „Testament mój”.
Przyjaźń sprawdza się w trudnych chwilach; człowiek dojrzewa przez wybory, a nie przez wiek; można ryzykować własne bezpieczeństwo dla drugiej osoby; wojna zabiera młodość. Do każdej z tych tez masz w książce gotowy konkret, więc to jedna z najwygodniejszych lektur do rozprawki.
Te błędy najczęściej kosztują punkty w zadaniach do tej lektury.
Kamiński pisał na podstawie relacji ich przyjaciół, w czasie gdy wydarzenia były jeszcze świeże. Jeśli w wypracowaniu potraktujesz bohaterów jak postacie fikcyjne, gubisz to, co w tej lekturze najważniejsze.
Arsenał to tylko nazwa miejsca, obok którego zaatakowano samochód z więźniami. Sama nazwa myli, dlatego to pytanie wraca w zadaniach zamkniętych.
Uczniowie przypisują najgłośniejsze czyny najbardziej znanemu pseudonimowi. Zapamiętaj parami: Alek — pomnik Kopernika, Rudy — aresztowanie i akcja pod Arsenałem, Zośka — dowodzenie oddziałem.
Myli to, że w powstaniu warszawskim walczył batalion „Zośka”, nazwany jego pseudonimem już po jego śmierci. Sam Tadeusz Zawadzki powstania nie doczekał.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Celem akcji pod Arsenałem przedstawionej w „Kamieniach na szaniec” było…
Poprawna odpowiedź mówi o odbiciu więźniów wiezionych z siedziby gestapo na Pawiak. Odpowiedzi o zdobywaniu broni albo o ataku na sam budynek są tu klasycznymi dystraktorami.
Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F — jeśli jest fałszywe. 1. Bohaterowie utworu to postacie historyczne. 2. Alek zdjął niemiecką tablicę z pomnika Mikołaja Kopernika.
Punkt dostajesz zwykle za komplet poprawnych ocen, więc jedna pomyłka zeruje całe zadanie. Oba powyższe stwierdzenia są prawdziwe.
Do każdego bohatera „Kamieni na szaniec” dobierz wydarzenie, z którym jest związany. Wpisz do tabeli odpowiednie litery.
Odpowiedź musi być pełna — każdy bohater przypisany do jednego wydarzenia. Powtarzaj bohaterów w parach z konkretnym czynem, a nie z ogólnymi cechami charakteru.
Sformułuj argument do tezy: „Prawdziwą przyjaźń poznaje się w trudnych chwilach”. W uzasadnieniu odwołaj się do „Kamieni na szaniec” Aleksandra Kamińskiego.
Na pełną liczbę punktów potrzebne są trzy elementy: jasno sformułowany argument, konkret z lektury (nie sama opinia o książce) i wyjaśnienie, w jaki sposób ten konkret potwierdza tezę.
Czy człowiek dojrzewa szybciej, gdy bierze odpowiedzialność za innych? Napisz rozprawkę, w której rozważysz ten problem. W argumentacji odwołaj się do lektury obowiązkowej „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego oraz do innego utworu literackiego. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 wyrazów.
Odwołanie do lektury obowiązkowej jest warunkiem — bez niego tracisz punkty niezależnie od tego, jak dobrze napisana jest reszta. Przywołaj konkretne wydarzenie i pokaż, co z niego wynika dla tezy.
O trzech warszawskich harcerzach — Zośce, Rudym i Alku — którzy po wybuchu wojny weszli do konspiracji. Zaczynali od małego sabotażu, czyli napisów na murach i zrywania niemieckich flag, a skończyli na akcjach zbrojnych. Książka pokazuje ich przyjaźń i to, jak wojna przyspieszyła ich dorastanie. Wszyscy trzej zginęli w 1943 roku.
Bohaterów jest trzech i żaden nie jest ważniejszy od pozostałych: Tadeusz Zawadzki „Zośka”, Jan Bytnar „Rudy” i Maciej Aleksy Dawidowski „Alek”. Najwięcej uwagi autor poświęca Rudemu i Zośce, ale utwór jest opowieścią o całej grupie przyjaciół, nie o jednej postaci.
Tak. Zośka, Rudy i Alek byli prawdziwymi ludźmi, a wydarzenia takie jak zdjęcie niemieckiej tablicy z pomnika Kopernika czy akcja pod Arsenałem naprawdę się odbyły. Aleksander Kamiński pisał na podstawie relacji ich kolegów, w czasie okupacji, więc książka jest bliska reportażowi.
Tak, to jedna z lektur obowiązkowych. Może pojawić się jako fragment w części I arkusza albo jako lektura, do której trzeba się odwołać w wypracowaniu. Najczęściej wykorzystuje się ją przy tematach o przyjaźni, odwadze i odpowiedzialności za innych.
Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.
Krótka diagnoza pokazuje wynik od razu, z rozbiciem na części arkusza. Bez logowania i bez opłat.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane powiadomienia o powtórkach).