📖 SPRAWDZIAN Z LEKTURY
Sprawdzian z lektury „Hobbit, czyli tam i z powrotem”: co musisz wiedzieć
Na sprawdzianie z „Hobbita” najczęściej pada pytanie o kolejność przystanków wyprawy i o to, kto co zrobił: kto znalazł klucz trolli, kto zabił Smauga, komu Bilbo oddał Arcyklejnot. Poniżej masz całą drogę rozdział po rozdziale, postacie, liczby i sceny z krótkimi cytatami z przekładu Marii Skibniewskiej.
- Gatunek
- Powieść fantasy z wyraźnymi cechami baśni: czarodziej, smok, magiczny pierścień i miecze, mówiące zwierzęta (orły, kruk Roak, pająki), zagadki i pieśni. Podtytuł „czyli tam i z powrotem” zapowiada kompozycję: wyprawa kończy się powrotem do domu.
- 19 rozdziałów z tytułami
- Od „Nieproszonych gości” do „Ostatniego aktu”. Rozdziały 1–2 dzieją się blisko domu, 3–9 to droga przez Góry Mgliste i Mroczną Puszczę, 10–16 to Miasto na Jeziorze i Samotna Góra, 17–19 to bitwa i powrót.
- Narrator
- Trzecioosobowy, ale nie ukryty: mówi o sobie „ja”, zwraca się do czytelników („Wyobrażacie sobie chyba…”), komentuje i zapowiada, co będzie dalej, na przykład że Bilbo jeszcze nieraz zatęskni za domem. Brzmi jak ktoś, kto opowiada dzieciom na głos.
- Czas akcji
- Nieokreślony historycznie („dawno, dawno temu”), ale pory roku są dokładne: krasnoludy przychodzą w kwietniową środę, wyprawa rusza w przeddzień maja, w czerwcu jest w Rivendell, jesienią w Mrocznej Puszczy i nad Jeziorem, bitwa toczy się zimą. Bilbo wraca do domu w czerwcu następnego roku.
- Miejsca
- Pagórek i nora Bilba, polana trolli, dolina Rivendell, podziemia goblinów pod Górami Mglistymi, Samotna Skała i dom Beorna, Mroczna Puszcza z pałacem króla elfów, Miasto na Jeziorze (Esgaroth), ruiny Dali i Samotna Góra.
- Wiersze w prozie
- W tekście są pieśni krasnoludów o złocie, pieśni elfów z Rivendell, szydercze piosenki goblinów, zagadki Bilba i Golluma oraz wiersz Bilba o drogach, który mówi pod koniec, widząc swój Pagórek. Zadania lubią pytać, kto śpiewa i w jakiej sytuacji.
- Na egzaminie ósmoklasisty
- Lektura obowiązkowa w całości, nie we fragmentach. Może być tekstem do zadań w części I albo lekturą, do której odwołujesz się w wypracowaniu.
W przekładzie Marii Skibniewskiej rozdziały mają tylko tytuły, numery 1–19 dodaliśmy według ich kolejności. Gdy na sprawdzianie pada pytanie „co wydarzyło się po…”, ta lista to odpowiedź.
Każdy cytat to dosłowny fragment utworu (przekład Marii Skibniewskiej). Możesz go użyć w odpowiedzi albo w wypracowaniu.
rozdz. 1, Nieproszeni goście
Bilbo o przygodach
Gandalf mówi, że szuka kogoś do wyprawy. Bilbo wymyśla mu od przygód, udaje, że czyta listy, i zbywa go zaproszeniem na herbatę.
Przygody! To znaczy: nieprzyjemności, zburzony spokój, brak wygód.
Dlaczego o to pytają: To punkt wyjścia do każdego zadania o przemianie bohatera: jaki był Bilbo na początku. Cytat nadaje się do wypracowania jako dowód, że hobbit nie szukał przygód.
rozdz. 2, Pieczeń barania
Trolle zamienione w kamień
Trolle William, Bert i Tom kłócą się, jak przyrządzić złapanych krasnoludów. Gandalf, ukryty, podrzuca im zdania cudzymi głosami, aż wschodzi słońce i trolle zastygają w skałę. Klucz do ich jaskini podnosi z ziemi Bilbo.
Dlaczego o to pytają: Zadania zamknięte pytają, kto uratował drużynę (Gandalf, nie Bilbo) i dlaczego trolle zginęły (świt). Warto zapamiętać też, skąd pochodzą miecze i mieczyk Bilba.
rozdz. 5, Zagadki w ciemnościach
Ostatnia zagadka
Gollum naciska o jeszcze jedną zagadkę, a Bilbo, szukając w kieszeni, pyta sam siebie na głos. Gollum bierze to za zagadkę i zgaduje trzy razy: rękę, nóż, sznurek albo nic.
Co ja mam w kieszeni? — powiedział głośno.
Dlaczego o to pytają: Pytają o stawkę gry (życie Bilba albo wskazanie wyjścia) i o to, czy ostatnie pytanie było uczciwą zagadką. Sam tekst mówi, że nie było prawdziwą zagadką według starych reguł.
rozdz. 5, Zagadki w ciemnościach
Bilbo oszczędza Golluma
Gollum zagradza przejście do tylnej bramy. Niewidzialny Bilbo myśli, żeby go zabić, ale rezygnuje: walka byłaby nierówna, a stwór jest nieszczęśliwy i samotny. Przeskakuje nad nim.
Nagle — obok grozy — wyrozumiałość i litość wezbrały w sercu Bilba
Dlaczego o to pytają: Zadanie otwarte o cechach Bilba: nie tylko spryt i odwaga, ale też litość dla wroga. To dobry argument do rozprawki o tym, czy dobroć jest siłą.
rozdz. 8, Muchy i pająki
Żądło
Bilbo budzi się oplątany pajęczyną, sam w ciemnym lesie. Zabija pająka mieczykiem, bez pomocy czarodzieja i krasnoludów, i czuje się mężniejszy.
Dam ci imię — rzekł do mieczyka. — Odtąd nazywasz się Żądłem.
Dlaczego o to pytają: Moment, w którym Bilbo pierwszy raz sam wygrywa walkę. Pytania dopasowania łączą nazwy mieczy z właścicielami: Żądło — Bilbo, Orkrist — Thorin, Glamdring — Gandalf.
rozdz. 9, Beczki
Ucieczka w beczkach
Bilbo zabiera klucze śpiącemu dowódcy straży, wypuszcza krasnoludów z cel i zamyka ich w beczkach, które elfy spychają przez klapę do podziemnego strumienia. Klucze odkłada strażnikowi do kieszeni. O sobie zapomniał, więc płynie uczepiony ostatniej beczki.
Dlaczego o to pytają: Najpopularniejsze pytanie o pomysłowość Bilba. Łatwo o błąd w szczegółach: uciekają rzeką, nie przez główne wrota, a Bilbo nie siedzi w żadnej beczce.
rozdz. 14, Ogień i woda
Czarna strzała
Łucznikom kończą się strzały, miasto płonie. Na ramię Barda siada stary drozd i powtarza mu, co podsłuchał na Górze.
wypatruj odsłoniętego miejsca pod lewą piersią
Dlaczego o to pytają: Arkusze sprawdzają cały łańcuch: Bilbo wypatrzył nagie miejsce, drozd to podsłuchał, Bard trafił. Kto odpowie, że smoka zabił Bilbo albo Thorin, traci punkt.
rozdz. 16, Nocny złodziej
Arcyklejnot w obozie wroga
Bilbo w nocy przynosi Bardowi i królowi elfów Arcyklejnot, którego Thorin pragnie najbardziej. Przyznaje, że kamień nie jest jego, i w zamian zrzeka się swojej części skarbu. Mimo namów wraca do przyjaciół, bo obiecał obudzić Bombura.
Dlaczego o to pytają: Pytanie o ocenę bohatera: zdrada czy próba ratowania pokoju? W odpowiedzi trzeba pokazać, że Bilbo nic na tym nie zyskał i wrócił do Góry, choć wiedział, co go czeka.
rozdz. 18, Droga powrotna
Pożegnanie z Thorinem
Śmiertelnie ranny Thorin wzywa Bilba, odwołuje to, co mówił u Bramy, i chwali go za to, że ceni jedzenie i śpiew wyżej niż złoto.
Masz odwagę i rozum połączone ze sobą we właściwej mierze.
Dlaczego o to pytają: Zakończenie jest gorzkie i nauczyciele o to pytają: skarb odzyskany, ale giną Thorin, Fili i Kili. Scena przydaje się w wypracowaniu o chciwości i o przyjaźni silniejszej od sporu.
14 uczestników
Trzynastu krasnoludów i Bilbo. Gandalf mówi, że krasnoludy chciały czternastego, żeby nie iść w pechowej trzynastce.
1/14 skarbu
Tyle obiecuje Bilbowi list Thorina spod zegara. Czternastą część srebra i złota dostaje na końcu Bard.
5 stóp i 3 krasnoludy
Wymiary tajnych drzwi według runów: pięć stóp wysokości, wszerz zmieszczą się trzej krasnoludowie. Za małe dla Smauga.
3 trolle
William (Bill Huggins), Bert i Tom. Zastygają w kamień o świcie.
3 miecze
Glamdring (Gandalf), Orkrist (Thorin) i mieczyk Bilba, któremu sam nadaje imię Żądło. Wszystkie z jaskini trolli.
3 próby Golluma
Na pytanie o kieszeń Gollum odpowiada: rękę, nóż, a na koniec sznurek albo nic, czyli dwie odpowiedzi naraz.
Pod Zielonym Smokiem
Gospoda nad Wodą, w której krasnoludy czekają na Bilba o jedenastej. Bilbo przeczytał list o 10.45.
13 beczek
Tyle baryłek Bilbo wybiera w piwnicy króla elfów: po jednej na krasnoluda. Sam płynie na zewnątrz ostatniej beczki.
ponad 500 krasnoludów
Z tyloma wojownikami przychodzi Dain z Żelaznych Wzgórz. Kruk Roak, który przynosi wieści, ma 153 lata.
22 czerwca
Data licytacji rzeczy Bilba, uznanego za zmarłego. Kupcy i kuzyni Bagginsowie z Sackville nie cieszą się z jego powrotu.
W bazie jest 17 zadań do „Hobbita”: 6 zamkniętych, 4 na dobieranie, 4 otwarte i 3 typu prawda/fałsz. Poniżej dosłowne polecenia z bazy, bez odpowiedzi.