Sprawdzian z „Dziadów” cz. II z odpowiedziami — 5 pytań bez konta, wynik w skali ocen
Adam Mickiewicz, „Dziady część II” — lektura obowiązkowa na egzaminie ósmoklasisty · jedna z lektur obowiązkowych — może być tekstem w arkuszu albo lekturą do wypracowania
Nocny obrzęd ku czci zmarłych w wiejskiej kaplicy i trzy grupy duchów, z których każda zostawia inną naukę o człowieku. Na egzaminie może to być fragment w części I albo argument w wypracowaniu, na przykład o winie i karze.
„Dziady część II” to dramat romantyczny Adama Mickiewicza. Cała akcja mieści się w jednym miejscu i w ciągu jednej nocy: w wiejskiej kaplicy przy cmentarzu gromada wieśniaków odprawia dziady — ludowy obrzęd ku czci zmarłych, obchodzony — jak pisze Mickiewicz we wstępie — w wielu powiatach Litwy, Prus i Kurlandii. Prowadzi go Guślarz, który wywołuje kolejno trzy rodzaje duchów, a chór wieśniaków powtarza za nim formuły obrzędu. Każda zjawa opowiada swoją historię i zostawia zgromadzonym naukę moralną, więc utwór jest zbudowany z powtarzalnych scen — łatwo je zapamiętać. Na egzaminie ósmoklasisty fragment może trafić do części I — warto znać przebieg obrzędu, kolejność zjaw i to, kto co przewinił. W wypracowaniu bywa przywoływana przy tematach o winie i karze, o odpowiedzialności za własne czyny i o pamięci o zmarłych. Kłopot sprawia mylenie części II z częścią IV — Gustaw i historia nieszczęśliwej miłości należą do innej części cyklu.
Dziady to ludowy obrzęd ku czci zmarłych, odprawiany nocą w kaplicy przy cmentarzu. Wieśniacy wywołują dusze, częstują je jedzeniem i pytają, czego im potrzeba, żeby zaznały spokoju. Duchowieństwo i właściciele ziemscy starali się ten zwyczaj wykorzenić, więc obrzęd odbywa się potajemnie, przy zamkniętych drzwiach.
Obrzęd prowadzi Guślarz — zna zaklęcia, wywołuje zjawy i decyduje, kiedy je odprawić. Pomaga mu Starzec, a zgromadzeni wieśniacy tworzą chór, który powtarza za Guślarzem formuły. Wśród nich jest Pasterka, dziewczyna w żałobie, ważna dopiero w ostatniej scenie.
Najpierw przychodzą duchy lekkie: dwoje dzieci, Józio i Rózia. Potem duch najcięższy — Widmo złego pana, otoczone nocnym ptactwem, które nie daje mu nic zjeść. Na końcu duch pośredni: Zosia, młoda pasterka unosząca się nad ziemią. Kolejność jest stała i warto ją zapamiętać.
Dzieci: kto nie zaznał na ziemi goryczy, nie zazna w niebie słodyczy. Zły pan: kto za życia ani razu nie zachował się po ludzku, temu człowiek już nie pomoże. Zosia: kto nie dotknął ziemi, czyli nie żył naprawdę wśród ludzi i nikogo nie pokochał, ten nieba nie osiągnie.
To dramat romantyczny pisany wierszem: nie ma narratora, są dialogi i didaskalia, a świat nadprzyrodzony wkracza w zwykły. Po odprawieniu Zosi zjawia się nieme widmo, które nie reaguje na polecenia Guślarza i odchodzi w ślad za Pasterką. Utwór urywa się bez wyjaśnienia tej sceny.
Pasuje do tez o winie i karze, bo zły pan odpowiada po śmierci za krzywdy wyrządzone za życia. Pasuje też do tez o tym, że życia nie da się przejść bez cierpienia i bez miłości, oraz do tematów o pamięci o zmarłych i o obowiązkach wobec drugiego człowieka.
Na te pomyłki warto uważać w zadaniach do tej lektury.
W części II pojawia się jedynie nieme widmo, którego utwór nie nazywa po imieniu. Podpisanie go Gustawem jako pewnym faktem to błąd — to co najwyżej interpretacja łącząca obie części cyklu.
Dzieci nie mają win. Brakuje im doświadczenia cierpienia, a obrzęd mówi wprost, że kto nie poznał goryczy, ten nie pozna też słodyczy nieba.
Pan przez całe życie nie okazał nikomu litości, więc teraz żadna ludzka pomoc go nie dosięga.
Za życia odtrącała wszystkich zalotników i żyła obok ludzi, a nie z nimi. Dlatego po śmierci unosi się w powietrzu i nie może dotknąć ziemi.
Wskaż, jakie duchy Guślarz przywołuje jako pierwsze podczas obrzędu w kaplicy.
Odpowiedź: duchy lekkie, czyli dwoje dzieci — Józia i Rózię. Wskaż właściwą grupę, nie same imiona.
Oceń prawdziwość zdań o przebiegu obrzędu: obrzęd prowadzi ksiądz; zjawy pojawiają się w ustalonej kolejności; każdemu duchowi zgromadzeni potrafią pomóc.
Kolejno: fałsz, prawda, fałsz. W przykładowych zadaniach prawda–fałsz w Informatorze CKE punkt jest jeden — za komplet poprawnych ocen.
Dopasuj każdą zjawę z drugiej części „Dziadów” do nauki, jaką zostawia zgromadzonym w kaplicy.
Musisz rozróżnić trzy nauki: o goryczy i słodyczy (dzieci), o człowieczeństwie (zły pan), o dotknięciu ziemi (Zosia). Wypełnij wszystkie pary — w przykładowym zadaniu na dobieranie w Informatorze CKE punkt jest za komplet.
Wyjaśnij, dlaczego uczestnicy obrzędu nie potrafią ulżyć Widmu złego pana. W odpowiedzi odwołaj się do jego postępowania za życia.
Pełna odpowiedź ma dwie części: czym pan zawinił, czyli okrucieństwem wobec poddanych i odmową pomocy głodnym, oraz jaka zasada z tego wynika — kto nie był człowiekiem, temu człowiek nie pomoże.
Czy każdy zły czyn wraca do człowieka? Napisz rozprawkę, w której rozważysz ten problem. W argumentacji odwołaj się do drugiej części „Dziadów” Adama Mickiewicza oraz do innej lektury obowiązkowej.
Odwołanie musi być konkretne: nazwij postać, przywołaj wydarzenie i pokaż, jak potwierdza twoją tezę. Samo streszczenie utworu nie liczy się jako argument.
O nocnym obrzędzie ku czci zmarłych, który wieśniacy odprawiają w kaplicy. Guślarz wywołuje kolejno dwoje dzieci, okrutnego pana i młodą pasterkę Zosię. Każda zjawa mówi, dlaczego nie zaznaje spokoju, i zostawia zgromadzonym naukę moralną.
Nie ma jednej postaci, która prowadziłaby akcję. Najważniejszy jest Guślarz, bo to on kieruje obrzędem i decyduje o kolejności zjaw. Obok niego liczy się bohater zbiorowy — chór wieśniaków. Duchy pojawiają się tylko na chwilę, każdy w swojej scenie.
Tak, to jedna z lektur obowiązkowych. Fragment może trafić do części I arkusza jako tekst literacki, a całość możesz wykorzystać jako odwołanie w wypracowaniu. Obowiązuje wyłącznie część II — nie III ani IV.
Trzech rzeczy naraz. Że do szczęścia nie dochodzi się, nie poznawszy cierpienia. Że krzywda wyrządzona ludziom wraca po śmierci i nikt nie odkupi jej za ciebie. Że życie obok ludzi, bez miłości, też jest niepełne. Wszystkie trzy nauki wypowiadają same zjawy.
Na sprawdzianie z „Dziadów” części II pytają o kolejność zjaw, o to, czego każda z nich żąda i dlaczego, oraz o trzy nauki powtarzane przez chór. Tu masz przebieg obrzędu krok po kroku, wszystkie postacie z ich winami i cytaty sprawdzone w tekście.
Utwór nie dzieli się na akty ani sceny. Kroki idą w kolejności obrzędu, od wstępu autora do ostatniej zjawy; przy każdym podajemy, kto mówi albo jaki rekwizyt otwiera daną część. Gdy na sprawdzianie pada pytanie „co wydarzyło się po…”, ta lista to odpowiedź.
Mickiewicz wyjaśnia, że pospólstwo obchodzi Dziady tajemnie, w kaplicach lub pustych domach niedaleko cmentarza, bo duchowieństwo i właściciele starali się ten zwyczaj wykorzenić. Na uczcie wywołuje się dusze i częstuje je, żeby przynieść ulgę duszom czyśćcowym.
Guślarz każe zamknąć drzwi kaplicy, stanąć wokół truny, zgasić wszystkie lampy i zawiesić w oknach całuny. Chór po raz pierwszy śpiewa refren o ciemności. Guślarz wzywa dusze czyśćcowe na ucztę z jałmużną, pacierzami, jedzeniem i napitkiem.
Guślarz zapala garść kądzieli, a zebrani zdmuchują płomyk w górę. Tak wzywa duchy lekkie, które nie weszły jeszcze do nieba.
Pod sklepieniem krążą dwa aniołki ze złotymi skrzydełkami. Józio mówi do matki, jednej z wieśniaczek: w raju mają wszystkiego pod dostatkiem, ale dręczy ich nuda i trwoga, bo droga do nieba jest dla nich zamknięta.
Dzieci nie chcą ciastek ani mleka. Za życia znały tylko pieszczoty i zabawę, więc proszą o dwa ziarnka gorczycy, czyli odrobinę goryczy. Guślarz daje im ziarnka i odprawia je formułą z krzyżem.
Gdy nadchodzi północ, Guślarz każe zamknąć drzwi na kłódki, postawić kocioł wódki i zapalić ją skinieniem laski. Wódka buchnęła i zgasła. To wezwanie duchów najcięższych, przykutych do ziemi zbrodnią.
Za oknem pojawia się upiór z iskrami sypiącymi się z głowy. To dawny pan tej wsi, pochowany niespełna trzy lata temu. Cierpi głód i pragnienie, a ptaki szarpią jego ciało.
Widmo nie chce do nieba, wolałoby piekło niż wieczną tułaczkę po ziemi. Prosi o kroplę wody i dwa ziarnka pszenicy. Wyrok mówi, że musi je dostać od swoich dawnych poddanych.
Sowy, kruki i puchacze przedstawiają się jako dawni słudzy pana, których pomorzył głodem. Zapowiadają, że zjedzą każdy kęs, który mu podadzą, bo on też nie znał litości.
Kruk przypomina, jak jesienią, po trzech dniach głodu, otrząsnął w pańskim ogrodzie kilka jabłek. Poszczuto go psami, a pan kazał go przywiązać do sochy i zbić dziesięcioma pękami łozy dla przykładu.
Sowa przypomina, jak w wigilię stała na mrozie z dzieckiem pod bramą i prosiła o pomoc: mąż nie żył, córkę zabrano do dworu, matka chorowała. Pan kazał hajdukowi wypędzić żebraczkę i kobieta zamarzła z dzieckiem na drodze.
Widmo przyznaje, że dla niego nie ma rady, bo ptaki zabiorą każdy talerz. Wypowiada naukę o człowieczeństwie, chór ją powtarza, a Guślarz odprawia upiora.
Guślarz zapala na końcu laski wianek święconego ziela i wzywa duchy pośrednie: te, które żyły wśród ludzi, ale nie dla nich, jak wonne zioła wiszące wysoko na ścianie.
Zjawia się dziewczyna w kraśnym wianku, z zielonym badylkiem, goniąca baranka i motylka, których nie może złapać. To Zosia, najpiękniejsza we wsi pasterka, która wyśmiewała zalotników: Olesia, Józia i Antosia.
Zosia umarła w dziewiętnastej wiośnie, nie wychodząc za mąż i nikogo nie kochając. Teraz wiatr nosi ją jak piórko: nie może ani wzbić się do nieba, ani dotknąć ziemi, i ciągle na kogoś czeka.
Prosi, żeby młodzieńcy chwycili ją za ręce i przyciągnęli do ziemi. Wieśniacy biegną na próżno, bo to cienie. Guślarz ogłasza, że musi jeszcze przez dwa lata latać z wiatrem, a potem stanie w niebie.
Guślarz rzuca w każdy róg kaplicy garście maku i soczewicy dla wszystkich dusz naraz i każe otworzyć drzwi, bo przeszła północ i pieje kogut.
Spod podłogi wychodzi blade widmo z pąsową pręgą od piersi do nóg i staje przy pasterce w żałobie. Nie odpowiada na żadne pytanie, nie odchodzi po zaklęciu, przekleństwie ani pokropieniu.
Pasterka uśmiecha się do widma. Gdy ją wyprowadzają z kaplicy, widmo rusza za nią. Utwór kończy się pytaniem chóru, co to będzie, bez wyjaśnienia.
| Guślarz | Prowadzi obrzęd: zna zaklęcia, zapala kolejne rekwizyty, pyta zjawy o potrzeby i je odprawia. Umie też przepowiadać: mówi Zosi, ile lat jeszcze będzie się błąkać. Wobec ostatniego widma jest bezradny. |
|---|---|
| Starzec | Pierwszy z chóru, pomocnik Guślarza. Wykonuje polecenia, np. zapala kocioł wódki o północy. |
| Chór wieśniaków i wieśniaczek | Zgromadzeni w kaplicy. Powtarzają refreny i nauki zjaw. To wśród nich stoją matka Józia i Rózi oraz pasterka w żałobie. |
| Józio i Rózia | Rodzeństwo, dwa aniołki, duchy lekkie. Józio za życia zrywał kwiatki dla siostry, Rózia stroiła lalki. Nie mają winy: brakuje im tylko goryczy. |
| Widmo złego pana | Duch najcięższy, dawny dziedzic wsi, zmarły niespełna trzy lata temu. Za życia nie znał litości dla poddanych. Cierpi wieczny głód i woli piekło od tułaczki po ziemi. |
| Kruk | Dusza dawnego sługi, którego pan kazał wychłostać za kilka jabłek zerwanych z głodu. |
| Sowa | Dusza ubogiej wdowy, którą pan w wigilię wypędził spod bramy. Zamarzła z dzieckiem na drodze. |
| Chór ptaków nocnych | Sowy, kruki i puchacze, dawni słudzy pana. Porywają mu każdy kęs, powtarzając: „Nie znałeś litości, panie!”. |
| Zosia | Duch pośredni, zmarła w wieku dziewiętnastu lat pasterka. Najpiękniejsza we wsi, wyśmiewała zalotników i nikogo nie pokochała. Teraz nie może dotknąć ziemi. |
| Pasterka w żałobie | Jedna z wieśniaczek. Guślarz dziwi się jej żałobie, bo mąż i rodzina są zdrowi. Uśmiecha się do milczącego widma, które idzie za nią. |
| Milczące widmo | Ostatnia zjawa. Ma pąsową pręgę od piersi do nóg i pokazuje ręką na serce. Nie mówi nic, nie boi się przekleństwa ani kropidła. Tekst części II nie podaje, kim jest. |
Każdy cytat to dosłowny fragment utworu (wydanie Wolnych Lektur). Możesz go użyć w odpowiedzi albo w wypracowaniu.
Chór śpiewa go przy każdym zapaleniu rekwizytu i przed każdą zjawą. Utwór zamyka ta sama niepewność.
Ciemno wszędzie, głucho wszędzie, / Co to będzie, co to będzie?
Dlaczego o to pytają: Zadania o nastrój grozy i o środki stylistyczne: powtórzenia, rym, pytanie retoryczne. Pojawia się też pytanie o funkcję chóru.
Aniołek wyjaśnia, dlaczego proszą o gorczycę, a nie o słodycze, i wygłasza naukę, którą chór powtarza.
Kto nie doznał goryczy ni razu, / Ten nie dozna słodyczy w niebie.
Dlaczego o to pytają: Dobieranie nauki do zjawy i zadanie otwarte o prośbę dzieci (dwa ziarnka gorczycy).
Na pytanie Guślarza, czego trzeba mu do nieba, widmo odpowiada, że nieba nie chce. Wolałoby piekło niż błąkać się po ziemi.
O nie! ja nie chcę do nieba; / Ja tylko chcę, żeby ze mnie / Prędzej się dusza wywlekła.
Dlaczego o to pytają: Pytania o karę i jej rodzaj: to nie ogień, lecz głód i tułaczka po miejscach dawnych uciech.
Sowa przypomina panu, jak kazał wyrzucić ją z dzieckiem na mróz, bo przeszkadzała gościom.
Hajdukowi rzekłeś z cicha: / „Kto tam gościom trąbi w uszy? / Wypędź żebraczkę, do licha”.
Dlaczego o to pytają: Zadanie otwarte: wskaż winę pana i podaj przykład. Kruk i Sowa to dwa konkretne przykłady braku litości.
Widmo samo przyznaje, że kara jest sprawiedliwa, i wypowiada naukę, którą chór powtarza w drugiej osobie.
Bo kto nie był ni razu człowiekiem, / Temu człowiek nic nie pomoże.
Dlaczego o to pytają: Najczęściej cytowana nauka z tej lektury. Przydaje się w wypracowaniu o winie i karze albo o odpowiedzialności za krzywdę.
Zosia opowiada, że myślami goniła za wietrzykiem, motylkiem i barankiem, ale nigdy za ukochanym.
Żyłam na świecie; lecz, ach! nie dla świata!
Dlaczego o to pytają: Pytania o winę Zosi: nie skrzywdziła nikogo, ale żyła obok ludzi. Jej kara jest lżejsza, bo Guślarz zapowiada niebo po dwóch latach.
Zosia prosi, by młodzieńcy przyciągnęli ją do ziemi, i wyjaśnia dlaczego.
Kto nie dotknął ziemi ni razu, / Ten nigdy nie może być w niebie.
Dlaczego o to pytają: Trzecia nauka do dobierania. Uczniowie mylą ją z nauką dzieci: dzieciom brakuje goryczy, Zosi zwykłego ziemskiego życia i miłości.
Nic nie działa na ostatnie widmo: ani zaklęcia, ani kropidło, ani gromnica. Gdy pasterkę wyprowadzają, rusza za nią.
Przebóg, widmo kroku rusza! / Gdzie my z nią, on za nią wszędzie…
Dlaczego o to pytają: Pytania o otwarte zakończenie i o to, czym ostatnie widmo różni się od poprzednich: nie mówi, niczego nie żąda i nie da się go odprawić.
Duchy lekkie (dzieci), najcięższy (pan), pośrednie (Zosia). Na koniec, już po obrzędzie, zjawia się czwarte, milczące widmo.
O tyle proszą Józio i Rózia, żeby zaznać goryczy.
O tyle i o odrobinę wody prosi Widmo złego pana. Ptaki nie pozwalają mu nic wziąć.
Tyle minęło od pogrzebu pana: „Dziś ledwo rok mija trzeci”.
Tyle zużyto na chłostę Kruka za kilka jabłek. Wcześniej przez trzy dni nic nie jadł.
Tyle żyła Zosia. Guślarz przepowiada, że musi jeszcze dwa lata latać z wiatrem, zanim wejdzie do nieba.
Trzy rekwizyty otwierające kolejne wezwania. Na końcu Guślarz rzuca w rogi kaplicy mak i soczewicę dla wszystkich dusz.
Jedyne imiona zjaw. Zosia wymienia też odrzuconych chłopców: Olesia, Józia i Antosia.
W bazie jest 18 zadań do „Dziadów” części II: 5 zamkniętych z jedną poprawną odpowiedzią, 5 na dobieranie, 4 typu prawda/fałsz i 4 otwarte z krótką odpowiedzią. Najczęściej wracają kolejność duchów, winy złego pana i trzy nauki moralne. Poniżej dosłowne polecenia z bazy, bez odpowiedzi.
Kto prowadzi dziady, jakie duchy przychodzą i w jakiej kolejności.
Dobieranie przyczyn cierpienia i nauk moralnych do zjaw.
Krótkie wyjaśnienia: wina, prośba, nauka.
Pytania losowane z bazy tej lektury, odpowiedzi otwarte ocenia AI. Sesja startuje od razu.
Sprawdzian z „Dziady cz. II” z odpowiedziami: 5 pytań bez konta →
Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.
W tym dziale mamy 112 zadań. Poniżej kilka poleceń — odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz po rozwiązaniu.
Ten dział omawia rozdział 3 „Dramaty z listy lektur” (s. 35–52) w Opracowanie lektur i powtórka z polskiego: teoria, przykłady krok po kroku i zadania z kluczem. Zobacz rozdział 3 →
Darmowy quiz z tego działu to 10 zadań, każde od razu ocenione i wyjaśnione. Wystarczy darmowe konto.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane powiadomienia o powtórkach).