📖Język polskizadania do tekstu w części I i temat wypracowania w części IIczęść I: 25 pkt · wypracowanie: 20 pkt14 zadań

🎩Akademia pana Kleksa

Jan Brzechwa, „Akademia pana Kleksa” — lektura obowiązkowa na egzaminie ósmoklasisty · jedna z lektur obowiązkowych — może być tekstem w arkuszu albo lekturą do wypracowania

Powieść Jana Brzechwy o szkole, w której lekcje polegają na robieniu kleksów, a ptak chodzący za profesorem okazuje się zaklętym królewiczem. Na egzaminie liczy się jako lektura do zadań o bohaterach i jako gotowy materiał na opowiadanie.

„Akademia pana Kleksa” to powieść fantastyczna dla dzieci, którą napisał Jan Brzechwa — znany przede wszystkim jako autor wierszy dla najmłodszych. Historię opowiada Adaś Niezgódka, chłopiec przyjęty do niezwykłej szkoły przy ulicy Czekoladowej, prowadzonej przez profesora Ambrożego Kleksa. Wszystko oglądasz jego oczami, w pierwszej osobie, i razem z nim poznajesz reguły tego miejsca: przyjmowani są wyłącznie chłopcy o imionach na literę A, na lekcjach robi się kleksy i leczy chore sprzęty, a za drzwiami w korytarzu ogląda się bajki przez dziurkę od klucza. Książka nie ma jednej ciągłej intrygi — to raczej ciąg przygód, który dopiero pod koniec zbiera się w historię upadku Akademii. Na egzaminie lektura pojawia się dwojako: jako fragment w części I, do którego układa się zadania o bohaterach i narracji, albo jako odwołanie w wypracowaniu, najczęściej przy temacie o wyobraźni, o niezwykłym miejscu lub o przyjaźni. Największy kłopot sprawia uczniom uporządkowanie postaci: kto tu jest kim naprawdę.

Co trzeba wiedzieć o lekturze

Adaś Niezgódka — narrator i główny bohater

Całą historię opowiada Adaś, uczeń Akademii, w pierwszej osobie. Świat poznajesz wyłącznie z jego perspektywy: to on się dziwi, zadaje pytania i przywiązuje się do pana Kleksa. Narrator jest tu jednocześnie bohaterem — o to arkusz pyta najczęściej.

Pan Ambroży Kleks i zasady Akademii

Profesor prowadzi szkołę przy ulicy Czekoladowej i przyjmuje tylko chłopców, których imiona zaczynają się na literę A. Uczy rzeczy spoza każdego planu lekcji: kleksografii i leczenia chorych sprzętów. Za drzwiami w korytarzu uczniowie oglądają bajki przez dziurkę od klucza.

Szpak Mateusz i jego tajemnica

Mateusz to ulubieniec profesora, ale nie zwykły ptak — pod postacią szpaka ukrywa się zaklęty królewicz. Mówi w osobliwy sposób, wymawiając tylko końcówki wyrazów, więc trzeba się nauczyć go rozumieć. Jego losy są w powieści osobną opowieścią wplecioną w przygody Adasia.

Alojzy Bąbel i koniec Akademii

Alojzy trafia do szkoły jak każdy chłopiec o imieniu na A, tyle że chłopcem nie jest: to sztuczna postać, którą zrobił golarz Filip, niechętny panu Kleksowi. Przez Alojzego Akademia przestaje istnieć, a uczniowie wracają do domów.

Gatunek, kompozycja i język

Powieść fantastyczna dla dzieci, zbudowana z luźno powiązanych epizodów, a nie z jednej ciągłej intrygi. Brzechwa bawi się słowami: wymyśla nazwy przedmiotów, lekcji i miejsc, których w polszczyźnie nie ma. Humor bierze się z zestawienia szkolnej powagi z czystym absurdem.

Do wypracowania: jakie tezy udowodnisz tą lekturą

Sprawdza się przy tezach o sile wyobraźni, o nauce, która nie musi być nudna, o wierności wobec przyjaciela oraz o tym, że niezwykły świat bywa kruchy. Do tematu o miejscu, w którym wszystko jest możliwe, masz tu gotowy materiał.

Najczęstsze pomyłki

Te błędy najczęściej kosztują punkty w zadaniach do tej lektury.

ŹleNarratorem „Akademii pana Kleksa” jest pan Kleks.

DobrzeNarratorem jest Adaś Niezgódka, jeden z uczniów Akademii.

Opowieść prowadzona jest w pierwszej osobie przez chłopca, który do szkoły przyjeżdża i poznaje ją krok po kroku. Gdyby narratorem był profesor, nic by go w Akademii nie dziwiło.

ŹleSzpak Mateusz to zwykły oswojony ptak profesora.

DobrzeMateusz to zaklęty w szpaka królewicz.

To jedno z najczęstszych pytań do tej lektury. Jeśli odpowiesz „ulubiony ptak pana Kleksa”, opisujesz tylko jego rolę, a nie tożsamość — i punktu nie dostajesz.

ŹleDo Akademii może się dostać każde dziecko, które chce.

DobrzePrzyjmowani są wyłącznie chłopcy o imionach na literę A.

Ta reguła wraca w zadaniach prawda–fałsz, bo łatwo ją przeoczyć przy pobieżnym czytaniu. Stąd zresztą imiona Adaś i Alojzy.

ŹleAlojzy Bąbel jest takim samym uczniem jak pozostali chłopcy.

DobrzeAlojzy to sztuczna postać, którą stworzył golarz Filip.

Pomyłka psuje całą odpowiedź o przyczynach upadku Akademii. To właśnie sztuczny uczeń, a nie zwykły łobuz, doprowadza szkołę do końca.

Jak arkusz pyta o tę lekturę

Zadanie zamknięte

Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź spośród podanych. O wydarzeniach w Akademii opowiada…

Poprawna odpowiedź wskazuje ucznia, Adasia Niezgódkę. W przytoczonym fragmencie szukaj czasowników w pierwszej osobie liczby pojedynczej — to one zdradzają, kto jest narratorem.

Prawda/fałsz

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń na temat Akademii pana Kleksa. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F — jeśli jest fałszywe.

Stwierdzenia dotyczą zwykle zasad przyjęcia do szkoły i tożsamości Mateusza. Jedno słowo — „każdy”, „tylko”, „zawsze” — potrafi zmienić zdanie prawdziwe w fałszywe, więc czytaj je w całości, a nie po fragmencie.

Dobieranie

Przyporządkuj bohaterom powieści właściwe informacje o nich. W każdym wierszu wpisz literę wybranej informacji.

Zaczynaj od postaci, których jesteś pewny, i wykreślaj zużyte odpowiedzi. W tej lekturze najbezpieczniejsze punkty zaczepienia to Adaś, pan Kleks i Mateusz; Alojzy i golarz Filip zostają na koniec.

Zadanie otwarte

Wyjaśnij, dlaczego szpak Mateusz jest dla pana Kleksa kimś więcej niż zwykłym ptakiem. W odpowiedzi odwołaj się do całej lektury.

Na pełną liczbę punktów potrzebujesz dwóch rzeczy: informacji, że Mateusz jest zaklętym w szpaka królewiczem, i przykładu z fabuły, który pokazuje jego miejsce przy profesorze. Sama ocena postaci nie wystarczy.

Wypracowanie

Napisz opowiadanie o dniu spędzonym w szkole, w której możliwe jest wszystko. W pracy odwołaj się do wybranej lektury obowiązkowej. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 wyrazów.

Odwołanie musi być konkretne: nazwij bohatera i wydarzenie, nie samo miejsce. Oceniana jest też kompozycja, więc zaplanuj wyraźny początek, zwrot akcji i zakończenie, zanim zaczniesz pisać.

Jak powtórzyć tę lekturę przed egzaminem

1Zrób tabelę postaci w trzech kolumnach: imię, kim jest naprawdę, co robi w fabule. Wpisz Adasia, pana Kleksa, Mateusza, Alojzego i golarza Filipa — zadania do tej lektury pytają głównie o bohaterów.
2Wypisz na jednej kartce reguły rządzące Akademią: kogo się przyjmuje, czego się tam uczy, co jest za drzwiami w korytarzu. Z takich szczegółów robi się zadania prawda–fałsz.
3Ułóż wydarzenia w kolejności: przyjazd Adasia, poznawanie szkoły, pojawienie się Alojzego, koniec Akademii. Kompozycja jest epizodyczna, więc kolejność łatwo pomylić.
4Do każdej postaci dopisz dwie cechy i po jednym wydarzeniu, które je potwierdza. W zadaniu otwartym punkt dostajesz za przykład z lektury, nie za sam przymiotnik.
5Przygotuj dwa gotowe akapity do wypracowania: jeden o wyobraźni i nauce przez zabawę, drugi o wierności wobec przyjaciela. W każdym umieść jedno konkretne wydarzenie z powieści.

Najczęstsze pytania

O czym jest „Akademia pana Kleksa”?

O chłopcu, który trafia do niezwykłej szkoły przy ulicy Czekoladowej, prowadzonej przez profesora Ambrożego Kleksa. Adaś poznaje dziwne lekcje, tajemnice domu i innych uczniów. Spokojne życie Akademii kończy się, gdy pojawia się w niej sztuczny chłopiec, Alojzy Bąbel.

Kto jest głównym bohaterem „Akademii pana Kleksa”?

Adaś Niezgódka, uczeń Akademii, i zarazem narrator — to on opowiada całą historię w pierwszej osobie. Pan Kleks jest postacią najważniejszą dla świata przedstawionego, ale wydarzenia oglądamy oczami Adasia, nie profesora.

Kim naprawdę jest szpak Mateusz?

To zaklęty w ptaka królewicz, który towarzyszy panu Kleksowi. Mówi tylko końcówkami wyrazów, więc jego wypowiedzi trzeba sobie uzupełniać. Jeśli w zadaniu pytają o Mateusza, prawie zawsze chodzi właśnie o tę tajemnicę, a nie o to, że jest ulubieńcem profesora.

Czy „Akademia pana Kleksa” może być na egzaminie ósmoklasisty?

Tak — to lektura obowiązkowa, więc może się pojawić na dwa sposoby. Fragment powieści może być tekstem literackim w części I, do którego układa się zadania zamknięte i otwarte. Może też posłużyć jako odwołanie w wypracowaniu, zwłaszcza w opowiadaniu.