Charles Dickens, „Opowieść wigilijna” — lektura obowiązkowa na egzaminie ósmoklasisty · jedna z lektur obowiązkowych — może być tekstem w arkuszu albo lekturą do wypracowania
Historia starego skąpca, którego w jedną noc odmieniają cztery zjawy. To wygodny przykład do tezy, że człowiek może się zmienić.
„Opowieść wigilijna” Charlesa Dickensa to krótki utwór prozatorski z XIX wieku, złożony z pięciu części, które autor nazwał strofami — tak, jakby całość była kolędą. Akcja toczy się w Londynie czasów wiktoriańskich i mieści się w niecałych dwóch dobach: zaczyna się w wigilijne popołudnie w kantorze Ebenezera Scrooge'a, a kończy następnego dnia po Bożym Narodzeniu, znów w kantorze. Narrator jest trzecioosobowy i wszechwiedzący, miejscami zwraca się wprost do czytelnika. Realistyczny obraz miasta — chłód, mgła, ciasnota mieszkania ubogiego urzędnika — łączy się tu z fantastyką: zmarły wspólnik i trzy duchy świąt pokazują skąpcowi jego przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Na egzaminie ósmoklasisty ta lektura przydaje się jako odwołanie w wypracowaniu argumentacyjnym; fragment może też trafić do części I jako tekst literacki. Kłopot sprawia mylenie ról i kolejności zjaw oraz opowiadanie zakończenia tak, jakby wizja przyszłości naprawdę się spełniła.
Co trzeba wiedzieć o lekturze
Bohaterowie i ich relacje
Ebenezer Scrooge — stary właściciel kantoru, skąpy i samotny. Bob Cratchit — jego nisko opłacany pracownik, ojciec chorowitego Tima. Fred — siostrzeniec, który mimo odmów co roku zaprasza wuja na święta. Jacob Marley — zmarły wspólnik. Belle — dawna narzeczona Scrooge'a.
Czas i miejsce akcji
Londyn w XIX wieku, zimą. Główna akcja obejmuje wigilijne popołudnie, noc, dzień Bożego Narodzenia i poranek następnego dnia. Wizje duchów cofają się w przeszłość Scrooge'a i wybiegają w przyszłość, ale to obrazy, nie kolejne dni fabuły — uważaj na to przy streszczaniu.
Cztery zjawy, nie trzy
Najpierw przychodzi duch Marleya, skuty łańcuchem z kas, kluczy i ksiąg rachunkowych, i ostrzega Scrooge'a oraz zapowiada trzy duchy. Potem kolejno: Duch Minionych Świąt, Duch Obecnych Świąt i milczący Duch Przyszłych Świąt, który tylko wskazuje ręką.
Co pokazuje każdy duch
Pierwszy: samotne dzieciństwo, dobrą siostrę, wesołe święta u dawnego pracodawcy i zerwane zaręczyny z Belle. Drugi: skromne święta u Cratchitów i zabawę u Freda. Trzeci: śmierć człowieka, którego nikt nie żałuje, rozprzedawanie jego rzeczy i własny nagrobek Scrooge'a.
Przemiana i zakończenie
Scrooge budzi się w świąteczny poranek i od razu działa: wysyła Cratchitom wielkiego indyka, wspiera zbiórkę dla ubogich, której wcześniej odmówił, idzie na obiad do Freda, a nazajutrz podnosi pracownikowi pensję. Tim nie umiera — Scrooge staje się dla niego drugim ojcem.
Do wypracowania: co ta lektura udowadnia
Że człowiek może zmienić się na lepsze, nawet późno. Że pieniądze nie chronią przed samotnością. Że warto pomagać słabszym i że rodzina bywa ważniejsza od majątku. Do każdej z tych tez masz gotowy ciąg wydarzeń, więc argument łatwo rozwinąć.
Pomyłki, na które warto uważać
Na te pomyłki warto uważać w zadaniach do tej lektury.
ŹleScrooge'a odwiedzają trzy duchy.
DobrzeScrooge'a odwiedzają cztery zjawy: najpierw duch Marleya, potem trzy duchy świąt.
Marley nie jest duchem świąt — on tylko ostrzega i zapowiada kolejne wizyty. Zadania zamknięte bardzo lubią pytać właśnie o to, kto przychodzi jako pierwszy.
ŹleTim umiera, a Scrooge przeżywa jego pogrzeb.
DobrzeŚmierć Tima to obraz z wizji przyszłości, który po przemianie Scrooge'a się nie spełnia.
Duch Przyszłych Świąt pokazuje przyszłość możliwą, a nie pewną. Jeśli w zadaniu otwartym napiszesz, że chłopiec umarł, mylisz wizję z fabułą i popełniasz błąd rzeczowy.
ŹleScrooge był skąpy i zły od najmłodszych lat.
DobrzeJako chłopiec był samotny, ale zwyczajny; skąpcem stawał się z czasem, aż stracił narzeczoną.
Belle zerwała zaręczyny, bo Scrooge bardziej cenił pieniądze niż ją. Bez tego tłumaczenia cała przemiana wygląda na cud, a przecież bohater wraca do tego, kim już kiedyś był.
ŹleBob Cratchit to wspólnik Scrooge'a.
DobrzeCratchit jest pracownikiem kantoru; wspólnikiem Scrooge'a był Jacob Marley.
To dwie zupełnie różne role: Marley od lat nie żyje i wraca jako zjawa, a Cratchit żyje, ciężko pracuje za marną pensję i utrzymuje liczną rodzinę.
Przykładowe zadania do tej lektury
Zadanie zamknięte
Która ze zjaw ukazuje się Scrooge'owi jako pierwsza i zapowiada przybycie trzech duchów? A. Duch Minionych Świąt B. duch Jacoba Marleya C. Duch Obecnych Świąt D. Duch Przyszłych Świąt
Odpowiedź musi wskazywać Marleya. Zaznacz tylko jedną odpowiedź.
Prawda/fałsz
Oceń, czy poniższe stwierdzenia są prawdziwe. 1. Akcja utworu rozgrywa się w Londynie. 2. Duch Przyszłych Świąt tłumaczy Scrooge'owi, co ma zmienić w swoim życiu.
Pierwsze zdanie jest prawdziwe, drugie fałszywe — ta zjawa milczy i tylko wskazuje. Zaznacz obie odpowiedzi.
Dobieranie
Dopasuj zjawy do tego, co pokazują Scrooge'owi: A. Duch Minionych Świąt, B. Duch Obecnych Świąt, C. Duch Przyszłych Świąt — 1. święta u Cratchitów i u Freda, 2. nagrobek z nazwiskiem Scrooge'a, 3. zerwane zaręczyny z Belle.
Poprawne przyporządkowanie to A–3, B–1, C–2. Sprawdź, czy każdej literze przypisałeś dokładnie jedną cyfrę — podwójne dopasowanie unieważnia odpowiedź.
Zadanie otwarte
Wyjaśnij, na czym polega przemiana Ebenezera Scrooge'a. W odpowiedzi odwołaj się do dwóch wydarzeń z utworu.
Musisz nazwać zmianę (ze skąpca i samotnika w człowieka hojnego i otwartego na ludzi) oraz podać dwa konkretne wydarzenia, na przykład odmowę datku na początku i wysłanie indyka Cratchitom na końcu.
Wypracowanie
Napisz rozprawkę, w której udowodnisz, że człowiek może naprawić swoje błędy. W argumentacji odwołaj się do „Opowieści wigilijnej” Charlesa Dickensa oraz do innego utworu literackiego.
Potrzebujesz tezy, co najmniej dwóch argumentów z przykładami z tekstu, odwołania do drugiego utworu i zakończenia. Praca nie może być krótsza niż 200 wyrazów.
Jak powtórzyć tę lekturę przed egzaminem
1Zrób oś czasu jednej nocy: kantor — wizyta Freda — kwestarze — duch Marleya — trzy duchy — poranek. Większość zadań zamkniętych sprawdza właśnie tę kolejność.
2Do każdej ze zjaw wypisz trzy obrazy, które pokazuje. Zadania na dobieranie opierają się dokładnie na tym przyporządkowaniu, a przy dwóch duchach łatwo się pomylić.
3Zbuduj tabelkę „Scrooge przed” i „Scrooge po”: jak traktuje pracownika, siostrzeńca, ubogich, święta. Z tej tabelki wychodzi gotowy argument do wypracowania.
4Naucz się pisać o wizji przyszłości w trybie warunkowym: „gdyby się nie zmienił, umarłby samotnie”. To jedno ćwiczenie ratuje przed błędem rzeczowym.
5Przygotuj trzy tezy, do których ta lektura pasuje (zmiana człowieka, wartość pomagania, samotność bogacza) i do każdej po dwa wydarzenia. Na egzaminie dopasujesz je do tematu w minutę.
O starym londyńskim skąpcu Ebenezerze Scrooge'u, który nienawidzi świąt i skąpi wszystkim, także sobie. W wigilijną noc odwiedza go duch zmarłego wspólnika, a po nim trzy duchy świąt: minionych, obecnych i przyszłych. Pokazują mu, kim był, co traci teraz i jak samotnie umrze. Rano Scrooge zmienia życie.
Ile duchów odwiedza Scrooge'a?+
Zjawy są cztery, ale duchy świąt tylko trzy. Jako pierwszy przychodzi duch Jacoba Marleya, dawnego wspólnika, który ostrzega Scrooge'a i zapowiada kolejne wizyty. Dopiero po nim zjawiają się Duch Minionych Świąt, Duch Obecnych Świąt i milczący Duch Przyszłych Świąt.
Czy „Opowieść wigilijna” jest na egzaminie ósmoklasisty?+
Tak, to jedna z lektur obowiązkowych. Może pojawić się jako tekst literacki w części I albo jako lektura, do której odwołujesz się w wypracowaniu. Egzamin trwa 150 minut i można na nim zdobyć 45 punktów: 25 za zadania do dwóch tekstów i 20 za wypracowanie.
Czego uczy „Opowieść wigilijna”?+
Że na zmianę nigdy nie jest za późno i że majątek bez ludzi obok niczego nie daje. Dickens pokazuje też biedę miejskich rodzin i to, jak niewiele trzeba, żeby komuś pomóc: Scrooge podnosi pensję, wysyła jedzenie, przychodzi na obiad. Dlatego lektura tak dobrze pasuje do rozprawek o odpowiedzialności za innych.
📖 SPRAWDZIAN Z LEKTURY
Sprawdzian z lektury „Opowieść wigilijna”: co musisz wiedzieć
Na sprawdzianie z „Opowieści wigilijnej” pada zwykle kilka tych samych pytań: kto przychodzi pierwszy, co pokazuje każdy duch, ile lat nie żyje Marley, co Scrooge zrobił rano po przebudzeniu. Poniżej masz odpowiedzi prosto z tekstu: kolejność wydarzeń rozdział po rozdziale, postacie, sceny z dosłownymi cytatami i szczegóły, które nauczyciele lubią sprawdzać.
Jak zbudowana jest „Opowieść wigilijna”
Gatunek
Opowiadanie (nowela) fantastyczne z morałem. W wydaniu Wolnych Lektur ma podtytuł „Opowieść fantastyczna”. Świat jest realistyczny — mroźny, zamglony Londyn — ale pojawiają się w nim duchy.
Pięć rozdziałów
I. Duch Marleya, II. Pierwszy z trzech duchów, III. Drugi z zapowiedzianych duchów, IV. Ostatni duch, V. Koniec historii. Każdy z rozdziałów II–IV to wizyta jednego ducha.
Narrator
Trzecioosobowy, ale gadatliwy: wtrąca uwagi od siebie i zwraca się do czytelników („Tu mała uwaga”). Na końcu życzy im, żeby mówiono o nich tak jak o odmienionym Scrooge'u.
Czas akcji
Od wigilijnego popołudnia (o trzeciej jest już ciemno) przez jedną noc z duchami, dzień Bożego Narodzenia, aż do rana następnego dnia, gdy Bob Cratchit spóźnia się do pracy. Wizje duchów sięgają dzieciństwa Scrooge'a i jego możliwej przyszłości.
Miejsce akcji
Londyn: kantor „Scrooge i Marley”, ponure mieszkanie Scrooge'a po zmarłym wspólniku, dom Cratchitów w Camden Town, dom Freda. W wizjach także rodzinna wioska Scrooge'a, szkoła, skład Fezziwiga, osada górników, latarnia morska i okręt.
Cztery zjawy
Duch Marleya i trzy zapowiedziane przez niego duchy: Duch Wigilijnej Przeszłości, Duch Tegorocznego Bożego Narodzenia i Duch Przyszłych Wigilii. W innych przekładach: Duch Minionych (Przeszłych) Świąt, Duch Obecnych Świąt, Duch Przyszłych Świąt.
Kolejność wydarzeń: 24 kroków po rozdziałach
Rozdziały I–V według wydania Wolnych Lektur (w części przekładów nazywane strofami). Gdy na sprawdzianie pada pytanie „co wydarzyło się po…”, ta lista to odpowiedź.
1
rozdział I
Wigilia, mróz i mgła. Scrooge pracuje w kantorze, a jego pomocnik Bob Cratchit marznie przy jednym węgielku, bo szef trzyma skrzynię z węglem u siebie.
2
rozdział I
Siostrzeniec składa wujowi życzenia i zaprasza go na jutrzejszy obiad. Scrooge odpowiada „Głupstwo!” i odmawia.
3
rozdział I
Dwaj panowie zbierają datki dla ubogich. Scrooge pyta, czy nie ma więzień i przytułków, i nic nie daje. Chwilę później przepędza małego kolędnika spod drzwi.
4
rozdział I
Przy zamykaniu kantoru Scrooge zgadza się, żeby Bob miał wolne w Boże Narodzenie, ale każe mu przyjść następnego dnia wcześniej.
5
rozdział I
W domu Scrooge widzi w kołatce twarz Marleya, potem dzwonią wszystkie dzwonki. Przez zamknięte drzwi wchodzi duch Marleya z łańcuchem.
6
rozdział I
Marley tłumaczy, że dźwiga łańcuch wykuty za życia, i zapowiada trzy duchy. Za oknem Scrooge widzi tłum jęczących widm w łańcuchach i zasypia w ubraniu.
7
rozdział II
Zegar bije dwunastą, choć Scrooge kładł się po drugiej. O pierwszej zjawia się Duch Wigilijnej Przeszłości — postać dziecka i starca zarazem, ze światłem nad głową.
8
rozdział II
Rodzinna wioska i szkoła: mały Ebenezer siedzi sam w święta i czyta. Scrooge płacze i żałuje, że nic nie dał wczorajszemu kolędnikowi.
9
rozdział II
Po brata przyjeżdża siostrzyczka Fanny i zabiera go do domu. Duch przypomina, że umarła jako mężatka i zostawiła jedno dziecko — siostrzeńca Scrooge'a.
10
rozdział II
Wigilia u starego Fezziwiga, u którego Scrooge praktykował: tańce, skrzypek, Sir Roger de Coverley. Scrooge nagle chce powiedzieć parę słów swojemu pomocnikowi.
11
rozdział II
Młoda dziewczyna w żałobie zwraca Scrooge'owi słowo, bo jego sercem zawładnęło inne bóstwo — pieniądz.
12
rozdział II
Ta sama kobieta, Bella, lata później jako szczęśliwa matka. Mąż opowiada, że widział Scrooge'a samotnego w kantorze, gdy umierał jego wspólnik. Scrooge wciska Duchowi na głowę gasidło i zasypia.
13
rozdział III
Duch Tegorocznego Bożego Narodzenia — olbrzym w zielonej opończy — siedzi w pokoju Scrooge'a na tronie z jedzenia. Prowadzi go przez świąteczne ulice i okadza obiady ubogich dymem ze swojej pochodni.
14
rozdział III
Dom Cratchitów: gęś, pudding, grog, toast Małego Tima. Duch mówi, że widzi puste krzesło i kule bez właściciela, i powtarza Scrooge'owi jego słowa o nadmiarze ludności.
15
rozdział III
Święta u górników, w latarni morskiej i na okręcie, potem przyjęcie u Freda: muzyka, ślepa babka, gra w „tak i nie”, w której zagadką jest wuj Scrooge.
16
rozdział III
Duch szybko się starzeje. Spod jego szaty wychodzi dwoje dzieci, Ciemnota i Nędza. Wybija północ i Duch znika.
17
rozdział IV
Duch Przyszłych Wigilii w czarnym płaszczu nic nie mówi, tylko wskazuje ręką. Na giełdzie kupcy obojętnie rozmawiają o śmierci jakiegoś skąpca.
18
rozdział IV
W sklepie starego Joe posługaczka, praczka pani Wilber i przedsiębiorca pogrzebowy sprzedają rzeczy zmarłego, nawet kotary od łóżka i koszulę zdjętą z trupa.
19
rozdział IV
Zmarły leży sam pod prześcieradłem. Jedynymi ludźmi, których jego śmierć poruszyła, są dłużnicy — Karolina i jej mąż — i to z ulgą.
20
rozdział IV
U Cratchitów cisza: Mały Tim nie żyje. Bob wraca z cmentarza, gdzie obiecał chodzić co niedzielę, i opowiada o życzliwości siostrzeńca Scrooge'a.
21
rozdział IV
Zarośnięty cmentarz. Na nagrobku Scrooge czyta własne nazwisko. Przysięga poprawę, a Duch zamienia się w słupek jego łóżka.
22
rozdział V
Poranek Bożego Narodzenia. Scrooge posyła chłopca po największego indyka ze sklepu i wysyła go Bobowi do Camden Town dorożką, bez podania nadawcy.
23
rozdział V
Na ulicy szepcze kwestarzowi hojną sumę, idzie do kościoła, a po południu przychodzi na obiad do Freda.
24
rozdział V
Nazajutrz Bob spóźnia się o osiemnaście i pół minuty. Scrooge udaje gniew, po czym podnosi mu pensję. Mały Tim nie umiera, a Scrooge staje się dla niego drugim ojcem.
Kto jest kim
Ebenezer Scrooge
Stary, bogaty właściciel kantoru, skąpy i samotny. Na początku oszczędza nawet na węglu dla pomocnika i odprawia kwestarzy z niczym. Po nocy z duchami robi to, czego wcześniej odmawiał: daje, zaprasza się do rodziny, podnosi pensję.
Jakub Marley
Wspólnik Scrooge'a, nie żyje od siedmiu lat. Wraca jako duch z łańcuchem z kas, kluczy, ksiąg kupieckich i sakiewek. Ostrzega, że Scrooge dźwiga jeszcze dłuższy łańcuch, i zapowiada trzy duchy.
Bob Cratchit
Pomocnik (kancelista) Scrooge'a, kopiuje listy za piętnaście szylingów tygodniowo. Mimo biedy wznosi przy stole toast za zdrowie szefa, choć żona się oburza.
Mały Tim
Syn Boba, chodzi o kulach, a słabe nóżki podtrzymują mu metalowe taśmy. Ojciec nosi go na barkach. To on mówi: niech Bóg błogosławi nas wszystkich i każdego z osobna.
Pani Cratchit
Żona Boba. Dzieli gęś i drży o pudding. Na toast za Scrooge'a mówi, że to skąpiec bez serca, i pije jego zdrowie tylko przez wzgląd na męża i święto.
Piotr, Marta i Belinda Cratchit
Starsze dzieci Boba. Piotr dostał na święto ogromny kołnierzyk ojca i ma obiecaną posadę, Marta pracuje u modniarki, Belinda pomaga matce. Jest jeszcze dwoje najmłodszych, nierozłącznych maluchów.
Fred
Siostrzeniec Scrooge'a, syn jego zmarłej siostry. Wesoły i życzliwy: mimo odmowy wznosi zdrowie wuja i postanawia zapraszać go co roku. Jego imię pada w tekście dopiero przy przyjęciu u niego.
Fanny
Młodsza siostra Scrooge'a z wizji przeszłości. Przyjeżdża do szkoły, żeby zabrać brata na święta do domu. Umarła, zostawiając jedno dziecko — Freda.
Fezziwig
Dawny pracodawca Scrooge'a. Wyprawia dla pracowników wigilijny bal za trzy czy cztery funty. Scrooge broni go przed Duchem: szczęście, jakie daje ludziom, jest warte więcej niż pieniądze.
Dick Wilkins
Kolega Scrooge'a z praktyki u Fezziwiga. Scrooge wzrusza się na jego widok: Dick był do niego bardzo przywiązany.
Bella
Dawna narzeczona Scrooge'a. Zwraca mu słowo, bo widzi, że pieniądze stały się dla niego ważniejsze niż ona. W kolejnej wizji jest matką licznej, szczęśliwej rodziny.
Trzy duchy
Duch Wigilijnej Przeszłości — wzrostu dziecka, z białymi włosami starca i gładką twarzą, ze światłem nad głową. Duch Tegorocznego Bożego Narodzenia — wesoły olbrzym z pochodnią. Duch Przyszłych Wigilii — milczący, w czarnym płaszczu, pokazuje wszystko ręką.
Joe i jego klienci
Stary handlarz starzyzną. Przynoszą mu łup po zmarłym posługaczka, praczka pani Wilber i przedsiębiorca pogrzebowy. Śmieją się, że skąpiec pierwszy raz komuś się przydał.
Topper
Kawaler, gość u Freda. W zabawie w ślepą babkę udaje, że nic nie widzi, i goni tylko jedną upatrzoną panienkę.
Ciemnota i Nędza
Dwoje wychudłych dzieci spod szaty Ducha Tegorocznego Bożego Narodzenia, chłopiec i dziewczynka. Duch nazywa je dziećmi ludzkości i każe Scrooge'owi strzec się szczególnie chłopca.
Sceny, o które pytają, z cytatem z tekstu
Każdy cytat to dosłowny fragment utworu (wydanie Wolnych Lektur, przekład nieznanego tłumacza). Możesz go użyć w odpowiedzi albo w wypracowaniu.
rozdział I
Scrooge i kwestarze
Dwaj panowie proszą o datek dla ubogich. Scrooge pyta o więzienia i przytułki, a gdy słyszy, że wielu biednych wolałoby umrzeć, niż tam trafić, odpowiada okrutnie.
Skoro wielu wolałoby raczej umrzeć — odparł Scrooge — niechże to uczynią i tym sposobem zmniejszą nadmiar ludności.
Dlaczego o to pytają: To dowód na to, jaki był Scrooge przed przemianą. Te same słowa wracają w rozdziale III w ustach Ducha, który mówi o Małym Timie — pytanie o to powtórzenie to klasyka.
rozdział I
Łańcuch Marleya
Duch Marleya wyjaśnia, skąd ma kajdany i czego żałuje. Za życia myślał tylko o interesach i nie pomagał ludziom.
Ludzkość powinna była być moim interesem; dobroczynność, litość, wyrozumiałość i łagodność powinny były być moim interesem.
Dlaczego o to pytają: Pytają, co symbolizuje łańcuch i z czego jest zrobiony (kasy, klucze, księgi kupieckie, sakiewki). Odpowiedź: to kara za życie poświęcone pieniądzom.
rozdział II
Bella zwraca słowo
Narzeczona mówi młodemu Scrooge'owi, że miłość do pieniędzy wyparła z jego serca ją samą. Gdy pyta, jakie to bóstwo, słyszy: Cielec złoty.
Zwłaszcza obojętna dla pana, gdyż inne bóstwo zajęło w sercu pańskim moje miejsce.
Dlaczego o to pytają: Scena tłumaczy, skąd wzięło się skąpstwo Scrooge'a i co przez nie stracił. Przydaje się w wypracowaniu o tym, że pieniądze nie dają szczęścia.
rozdział III
Wigilia u Cratchitów
Biedna rodzina cieszy się gęsią i puddingiem, jakby to była wielka uczta. Na koniec Bob wznosi toast, a Mały Tim dodaje swoje życzenie.
Niech Bóg błogosławi nas wszystkich i każdego z osobna! — rzekł ostatni Mały Tim.
Dlaczego o to pytają: Pytania o to, jak wygląda życie Cratchitów i dlaczego los Tima porusza. Te same słowa Tima zamykają całą opowieść.
rozdział III
Puste krzesło przy kominku
Scrooge pierwszy raz komuś współczuje i pyta, czy Mały Tim będzie żył. Duch odpowiada warunkowo.
Widzę próżne krzesło przy kominku — odparł Duch — i starannie przechowywane kule bez właściciela. Jeżeli przyszłość nie zmieni tego widzenia, dziecko umrze.
Dlaczego o to pytają: To moment, w którym widać, że Scrooge zaczyna się zmieniać. Ważne słowo to „jeżeli” — przyszłość da się jeszcze zmienić.
rozdział III
Ciemnota i Nędza
Spod szaty starzejącego się Ducha wychodzi dwoje strasznych dzieci. Scrooge pyta, czy nie ma dla nich pomocy, a Duch z ironią przypomina mu jego własne słowa o więzieniach.
To są dzieci ludzkości! — odparł Duch, spoglądając na nieszczęsne istoty z głębokim współczuciem.
Dlaczego o to pytają: Nauczyciele pytają o znaczenie tych postaci: Dickens pokazuje, że bieda i brak wykształcenia to sprawa wszystkich, nie tylko biednych.
rozdział IV
Nagrobek z nazwiskiem
Duch prowadzi Scrooge'a na zarośnięty cmentarz i wskazuje grób. Scrooge czyta na nim własne nazwisko i błaga o szansę.
Powiedz, że zmieniając życie, mogę jeszcze zmienić obrazy, jakie mi ukazałeś…
Dlaczego o to pytają: Punkt zwrotny utworu. Pytania dotyczą tego, co pokazuje trzeci duch i dlaczego przyszłość z wizji się nie spełnia.
rozdział V
Podwyżka dla Boba
Scrooge przychodzi do kantoru wcześnie, żeby przyłapać Boba na spóźnieniu. Udaje gniew, a potem zamiast kary daje mu podwyżkę i każe dołożyć węgla do kominka.
Tak jest, Robercie, podwyższam ci pensję i wszelkich starań dołożę, aby postawić na nogi twoją rodzinę
Dlaczego o to pytają: Najlepszy przykład przemiany do zadania otwartego i rozprawki: ta sama sytuacja co na początku (kantor, zimno, węgiel), a zupełnie inny Scrooge.
Liczby i szczegóły, które trzeba pamiętać
7 lat
Tyle nie żyje Marley. Scrooge mówi kwestarzom, że właśnie tej nocy mija siedem lat od jego śmierci.
15 szylingów
Tygodniowa pensja Boba Cratchita, z której utrzymuje całą rodzinę.
Pierwsza w nocy
Tę godzinę Marley wyznacza pierwszemu duchowi. Drugi ma przyjść następnej nocy, trzeci o dwunastej — a jednak wszystko dzieje się w jedną noc.
3–4 funty
Tyle według Ducha kosztował Fezziwiga bal dla pracowników. Scrooge odpowiada, że szczęście, jakie daje taki pracodawca, niczym się nie da opłacić.
Przeszło 900 braci
Tylu starszych braci ma Duch Tegorocznego Bożego Narodzenia (w tym przekładzie). Scrooge mruczy, że to rodzina droga w utrzymaniu.
Półszósta szylinga
Tyle tygodniowo ma zarabiać Piotr Cratchit na posadzie, którą ojciec mu obiecał.
Indyk i Camden Town
Scrooge każe kupić największego indyka ze sklepu na rogu i wysłać go dorożką do Camden Town, gdzie mieszkają Cratchitowie.
18 i pół minuty
O tyle spóźnia się Bob do pracy w dniu po Bożym Narodzeniu — i dostaje za to podwyżkę.
Jak wyglądają pytania: 110 zadań z „Opowieści wigilijnej” w bazie
W bazie jest 17 zadań do tej lektury: 5 zamkniętych jednokrotnego wyboru, 4 typu prawda/fałsz, 3 na dobieranie, 4 otwarte (w tym jedno na argument do tezy) i 1 z luką do uzupełnienia. Poniżej dosłowne polecenia z bazy, bez odpowiedzi.
Zadania zamknięte
Jedna poprawna odpowiedź z czterech.
•Kto jako pierwszy odwiedza Ebenezera Scrooge'a w wigilijny wieczór i zapowiada mu przybycie trzech duchów?
•Ile duchów odwiedza Ebenezera Scrooge'a w noc wigilijną, nie licząc zjawy jego zmarłego wspólnika?
•Kim z zawodu jest Bob Cratchit, pracownik Scrooge'a?
•Z czego, według słów ducha Jacoba Marleya, dawnego wspólnika Scrooge'a, składają się ciężkie łańcuchy, które dźwiga on w zaświatach?
Prawda czy fałsz
Stwierdzenia do oceny, zwykle po dwa w zadaniu.
•Na początku utworu Scrooge chętnie przekazuje datek kwestującym na rzecz ubogich.
•Po swojej przemianie Scrooge zwalnia Boba Cratchita z pracy.
•Akcja „Opowieści wigilijnej” rozgrywa się w Londynie, w noc wigilijną.
Dobieranie i luki
Łączenie duchów z tym, co pokazują, i uzupełnianie zdań.
•Dopasuj zjawy odwiedzające Scrooge'a w „Opowieści wigilijnej” do tego, co robią.
•Dopasuj postacie i duchy z „Opowieści wigilijnej” do ich ról w utworze.
•Uzupełnij zdanie: Chory syn Boba Cratchita, którego los szczególnie porusza Scrooge'a, nosi imię ......... .
Zadania otwarte
Krótka odpowiedź za 2 punkty: nazwij zmianę i podaj konkretne wydarzenie z tekstu.
•Opisz, jak zmienia się Ebenezer Scrooge pod wpływem wizyt trzech duchów, i podaj jeden przykład jego postępowania po przemianie.
•Wyjaśnij, jak wygląda życie rodziny Cratchitów, pracowników Scrooge'a, i dlaczego los chorego Małego Tima szczególnie porusza czytelnika.
•Sformułuj argument do tezy: „Człowiek może zmienić się na lepsze”. W uzasadnieniu odwołaj się do „Opowieści wigilijnej” Charlesa Dickensa.
📚 Ten dział omawia rozdział 4 „Proza z listy lektur” (s. 53–74) w Opracowanie lektur i powtórka z polskiego: teoria, przykłady krok po kroku i zadania z kluczem. Zobacz rozdział 4 →
Zobacz, jak wygląda nauka w Quizie
Darmowy quiz z tego działu to 10 zadań, każde od razu ocenione i wyjaśnione. Wystarczy darmowe konto.
Używamy plików cookies i podobnych technologii do analizy ruchu,
personalizacji treści i marketingu. Niektóre są niezbędne do
działania serwisu. Możesz zaakceptować wszystkie, odrzucić
opcjonalne lub dostosować zgody.
Polityka prywatności
·
Polityka cookies
Ustawienia prywatności
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz
zmienić w dowolnym momencie.
Niezbędne
Zawsze aktywne
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie,
koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie
działa.
Analityka
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga
nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są
faktycznie używane.
Marketing
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu
możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój
darmowej wersji.