📖Język polskizadania do tekstu w części I i temat wypracowania w części IIczęść I: 25 pkt · wypracowanie: 20 pkt14 zadań

🛡️Kajko i Kokosz. Szkoła latania

Janusz Christa, „Kajko i Kokosz. Szkoła latania” — lektura obowiązkowa na egzaminie ósmoklasisty · jedna z lektur obowiązkowych — może być tekstem w arkuszu albo lekturą do wypracowania

Komiks Janusza Christy o dwóch słowiańskich wojach, którzy bronią grodu Mirmiłowa przed Zbójcerzami. Na egzaminie sprawdzana jest przede wszystkim znajomość bohaterów, wydarzeń i tego, czym komiks różni się od powieści.

„Kajko i Kokosz. Szkoła latania” to komiks Janusza Christy — historia opowiedziana obrazem w kadrach, w której wypowiedzi bohaterów zamknięte są w dymkach. Akcja toczy się w umownym, baśniowym średniowieczu słowiańskim: w grodzie kasztelana Mirmiła, w okolicznych lasach i na Łysej Górze, gdzie działa Wyższa Szkoła Latania prowadzona przez czarownice. Głównymi bohaterami są dwaj woje: rozważny i pomysłowy Kajko oraz potężny, łakomy i chełpliwy Kokosz. Ich przeciwnikami są Zbójcerze — banda rycerzy-rabusiów dowodzona przez Krwawego Hegemona — którzy chcą opanować Mirmiłowo. Hegemon zamiast szturmu wybiera podstęp: podsuwa Mirmiłowi naukę latania, żeby wywabić kasztelana z grodu. W arkuszu ta lektura pojawia się najczęściej w zadaniach sprawdzających znajomość treści i bohaterów, a w części II jako materiał do wypracowania o przyjaźni, sprycie i obronie wspólnoty. Uczniom mylą się cechy Kajka i Kokosza, a komiks bywa opisywany tak, jakby był zwykłą powieścią.

Co trzeba wiedzieć o lekturze

Bohaterowie i ich relacje

Kajko — niewysoki, rozsądny, unika bijatyki i wygrywa pomysłem. Kokosz — potężny, łysy, łakomy i chełpliwy, bywa tchórzliwy, ale lojalny. Obaj są wojami kasztelana Mirmiła, poczciwego i łatwowiernego władcy grodu. Jego żona Lubawa jest stanowcza i potrafi postawić męża do pionu.

Sojusznicy spoza grodu

Łamignat to olbrzymi zbój o groźnym wyglądzie, który rabuje bogatym, a przy tym jest dobroduszny i przyjaźni się z Kajkiem i Kokoszem. Jego żona Jaga to czarownica znająca magię i zioła. Oboje stają po stronie Mirmiłowa, choć formalnie nie należą do drużyny kasztelana.

Zbójcerze — kim są i czego chcą

Nazwa łączy zbójców i rycerzy. To zakonna banda w białych płaszczach z czarnym krzyżem, czytelna parodia rycerzy-rabusiów. Dowodzi nimi Krwawy Hegemon, jego zastępcą jest Kapral, a najbardziej niezdarnym z całej grupy — Oferma. Ich cel to opanowanie grodu i przejęcie w nim władzy, a nie jednorazowy łup.

Najważniejsze wydarzenia

Hegemon podsuwa Mirmiłowi pomysł nauki latania. Próby u Jagi kończą się szkodami, więc kasztelan z Kajkiem i Kokoszem rusza na Łysą Górę. Pod jego nieobecność Zbójcerze uderzają na gród. W obronie pomagają mieszkańcy, Jaga i Łamignat, a rozstrzyga atak z powietrza dzięki czarodziejskiej maści do latania.

Komiks jako tekst kultury

Sens powstaje tu z obrazu i tekstu naraz: kadry układają kolejność zdarzeń, dymki zawierają wypowiedzi, chmurki — myśli, a onomatopeje oddają dźwięki. Mimika i gesty postaci niosą tyle samo informacji co słowa. Humor buduje też anachronizm: w świecie grodów działa szkoła z kursem i dyplomem.

Do wypracowania: jakie tezy udowadnia ta lektura

Że spryt bywa skuteczniejszy niż siła — Kajko wygrywa pomysłem, nie mieczem. Że przyjaźń i wspólne działanie ratują wtedy, gdy pojedyncza odwaga nie wystarcza. Że łatwowierność bywa groźna: podstęp Hegemona udaje się dlatego, że Mirmił zbyt szybko zaufał obcej propozycji.

Najczęstsze pomyłki

Te błędy najczęściej kosztują punkty w zadaniach do tej lektury.

Źle„Kajko i Kokosz. Szkoła latania” to powieść przygodowa z ilustracjami.

DobrzeTo komiks — historia opowiedziana kadrami, z wypowiedziami w dymkach.

W powieści obraz tylko uzupełnia tekst, a w komiksie prowadzi akcję na równi z nim. Zadanie o gatunku pojawia się w arkuszu bardzo często i nazwanie tego utworu powieścią to od razu stracony punkt.

ŹleKajko jest silnym siłaczem, a Kokosz mądrym strategiem.

DobrzeTo Kajko jest rozważny i pomysłowy, a Kokosz — potężny, łakomy i chełpliwy.

Zamiana cech obu wojów to najczęstszy błąd w zadaniach na dobieranie i w wypracowaniach. Zapamiętaj jedną parę skojarzeń: Kajko rozwiązuje sprawy głową, Kokosz najpierw myśli o jedzeniu i o własnej sławie.

ŹleMirmił wyjeżdża na Łysą Górę z własnego kaprysu.

DobrzeDo nauki latania namawia go Hegemon, żeby wywabić kasztelana z grodu.

To sedno intrygi: Zbójcerze najpierw pozbawiają Mirmiłowo dowódcy, a dopiero potem atakują. Bez tej informacji nie da się poprawnie odpowiedzieć na pytanie o przyczynę wydarzeń.

ŹleŁamignat jest jednym ze Zbójcerzy, bo przecież to zbój.

DobrzeŁamignat jest przyjacielem Kajka i Kokosza i pomaga w obronie grodu.

Jego zawód i groźny wygląd mylą, ale postać działa po stronie mieszkańców. To dobry przykład do wypracowania o tym, że wygląd nie przesądza o charakterze.

Jak arkusz pyta o tę lekturę

Zadanie zamknięte

Wskaż zdanie, które poprawnie określa cel działań Zbójcerzy w komiksie „Kajko i Kokosz. Szkoła latania”.

Prawidłowa odpowiedź mówi o opanowaniu grodu i przejęciu w nim władzy. Odpowiedzi o zwykłej grabieży albo o zemście na Kajku są dystraktorami.

Prawda/fałsz

Oceń prawdziwość zdań dotyczących bohaterów i wydarzeń w komiksie. Zaznacz P albo F.

Każde zdanie sprawdzaj osobno i patrz na jedno słowo, które zmienia sens: „pierwszy”, „zawsze”, „sam”. Fałsz wynika zwykle z podmiany bohatera albo kolejności zdarzeń.

Dobieranie

Dopasuj bohaterów — Kajko, Mirmił, Jaga, Hegemon — do ról, jakie pełnią w świecie przedstawionym.

Role opisuj funkcją, a nie cechą: kasztelan grodu, woj z drużyny, czarownica, wódz Zbójcerzy. Jedna rola bywa niepotrzebna — sprawdź, czy liczba postaci zgadza się z liczbą opisów.

Zadanie otwarte

Wyjaśnij, na czym polegał podstęp Hegemona wobec Mirmiła, i oceń, dlaczego kasztelan dał się na niego nabrać.

Na pełną liczbę punktów potrzebne są dwa elementy: opis podstępu (wywabienie kasztelana z grodu obietnicą nauki latania) oraz ocena z uzasadnieniem odwołującym się do cech Mirmiła.

Wypracowanie

Czy spryt bywa skuteczniejszy niż siła? Napisz rozprawkę, w której uzasadnisz swoje zdanie. Odwołaj się do wybranej lektury obowiązkowej oraz do innego tekstu kultury.

Odwołanie musi być konkretne: nazwij bohatera i wydarzenie, z którego wynika twój argument. Tekst nie może być krótszy niż 200 wyrazów, a teza musi być widoczna we wstępie i potwierdzona w zakończeniu.

Jak powtórzyć tę lekturę przed egzaminem

1Zrób tabelę na sześć wierszy: Kajko, Kokosz, Mirmił, Lubawa, Łamignat, Jaga. W kolumnach wpisz rolę w grodzie, dwie cechy i jedno wydarzenie, które tę cechę pokazuje.
2Ułóż oś czasu w ośmiu punktach — od propozycji Hegemona po ucztę w grodzie. Zadania na kolejność wydarzeń sprawdzają dokładnie to.
3Weź jedną planszę komiksu i opisz ją na głos: ile jest kadrów, co wynika z samego rysunku, a co z dymków. Tak ćwiczysz język potrzebny w zadaniach o komiksie jako tekście kultury.
4Przygotuj dwie gotowe tezy do wypracowania — o przewadze sprytu nad siłą i o wartości przyjaźni — i do każdej po dwa argumenty z akcji komiksu.
5Ćwicz opowiadanie treści własnymi słowami. W komiksie nie ma długich fragmentów do zapamiętania, więc punkty daje precyzyjne nazwanie postaci i zdarzeń, a nie przytaczanie wypowiedzi.

Najczęstsze pytania

O czym jest „Kajko i Kokosz. Szkoła latania”?

O obronie grodu Mirmiłowa przed Zbójcerzami. Ich wódz, Krwawy Hegemon, namawia kasztelana Mirmiła na naukę latania, żeby wywabić go z grodu i zaatakować pod jego nieobecność. Mieszkańcy wraz z Kajkiem, Kokoszem, Łamignatem i Jagą odpierają napad, a w finale pomaga im magia.

Kto jest głównym bohaterem komiksu?

Dwaj woje kasztelana Mirmiła: Kajko i Kokosz. Kajko jest niewysoki, rozważny i pomysłowy, woli wygrać sprytem niż walką. Kokosz jest potężny i odważny w słowach, ale łakomy, chełpliwy i w trudnej chwili bywa tchórzliwy. Razem tworzą parę, w której cechy jednego uzupełniają braki drugiego.

Czy „Kajko i Kokosz. Szkoła latania” jest na egzaminie ósmoklasisty?

Tak, to jedna z lektur obowiązkowych. Może pojawić się jako zadania sprawdzające znajomość treści w części I albo posłużyć jako odwołanie w wypracowaniu. Egzamin trwa 150 minut i można na nim zdobyć 45 punktów: 25 za zadania do tekstów i 20 za wypracowanie.

Czego uczy ten komiks?

Że pomysłowość i współpraca dają więcej niż sama siła, a wspólnota broni się skuteczniej, gdy pomagają jej też osoby z zewnątrz, jak Łamignat i Jaga. Pokazuje też, czym grozi łatwowierność — cały atak Zbójcerzy udaje się dlatego, że Mirmił uwierzył w kuszącą propozycję przeciwnika.