📖Język polskizadania w części I arkusza (do tekstów i samodzielne)część I: 25 pkt · błędy językowe obniżają też punktację wypracowania101 zadań

✍️Ortografia i interpunkcja

Sprawdzian z ortografii i interpunkcji z odpowiedziami — 5 pytań bez konta, wynik w skali ocen

Kształcenie językowe — ortografia i interpunkcja · może być sprawdzane w zadaniach części I, a pośrednio także w wypracowaniu

Reguły, których arkusz pilnuje dwa razy: w zadaniach o pisowni w części I i przy ocenie wypracowania. Ó i u, rz i ż, ch i h, cząstka nie, wielka litera oraz przecinek w zdaniu złożonym.

Ortografia i interpunkcja to dział, który liczy się na egzaminie dwa razy. Najpierw wprost: w części I arkusza mogą się pojawić zadania o pisowni — wskaż zdanie zapisane poprawnie, wpisz w lukę właściwą formę, dopasuj wyraz do zasady, oceń prawdziwość stwierdzeń o regułach. Potem pośrednio: wypracowanie z części II jest oceniane także za poprawność ortograficzną i interpunkcyjną, więc te same reguły wracają, kiedy piszesz własny tekst. Zadanie może pytać nie tylko o to, jak się coś pisze, ale też o uzasadnienie zapisu — wskazanie wymiany (wóz — wozu, mucha — muszka) albo nazwanie reguły. Łatwo tu o dwa błędy: zgadywanie przy cząstce nie i wielkiej literze zamiast sprawdzenia części mowy oraz stawianie przecinków na słuch, tam gdzie w mowie robi się pauzę. Od 1 stycznia 2026 roku obowiązują zmienione zasady pisowni (na egzaminach w latach 2026–2030 CKE akceptuje zarówno dawny, jak i nowy zapis), ale trzon działu — wymiany, cząstka nie, nazwy własne i przecinek w zdaniu złożonym — został bez zmian.

Co dokładnie obowiązuje z tego działu

Ó i u — decyduje wymiana

Ó piszesz tam, gdzie w innej formie wyrazu albo w wyrazie pokrewnym pojawia się o, e lub a: wóz — wozu, mróz — mrozu, niósł — niesie, wrócić — wracać. Ó stoi też w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna i nigdy nie kończy wyrazu. Reszta przypadków to lista do zapamiętania.

Rz i ż — wymiana i pozycja po spółgłosce

Rz wymienia się na r: morze — morski, lekarz — lekarski, na górze — góra. Piszesz je także po p, b, t, d, k, g, ch, w: przyjaciel, brzeg, trzeba, drzewo, krzak, grzyb, chrzan, wrzesień — z wyjątkami takimi jak pszenica, pszczoła, kształt. Ż wymienia się na g, z lub ź: drogi — droższy, wozić — wożę, groźba — grożę.

Ch i h — jak je rozróżnić

Ch wymienia się na sz: mucha — muszka, strach — straszny, duch — duszek. Piszesz je na końcu wyrazu (dach, gmach, strachu) — jedynym wyjątkiem jest druh — oraz po literze s: schody, wschód, schron. H wymienia się na g, z lub ż: wahać się — waga, błahy — błazen, druh — drużyna.

Cząstka nie — łącznie czy rozdzielnie

Z czasownikami rozdzielnie: nie wiem, nie mam, nie ma, nie chcę. Łącznie tylko wtedy, gdy bez tej cząstki wyraz w ogóle nie istnieje: nienawidzić, niepokoić się, niedomagać. Z rzeczownikami łącznie: niepokój, nieprawda, nieszczęście. Z przymiotnikami w stopniu równym również łącznie: niedobry, niewielki, niedaleki.

Wielka i mała litera

Wielką literą piszesz imiona i nazwiska (Jan Kowalski), nazwy państw (Polska, Francja), miast (Kraków, Gdańsk), rzek i gór (Wisła, Tatry) oraz nazwy narodowości (Polak, Niemiec). Małą — nazwy dni tygodnia i miesięcy (poniedziałek, maj), nazwy języków (polski, angielski) i przymiotniki utworzone od nazw własnych (kuchnia włoska).

Przecinek i pozostałe znaki

Przecinek stoi przed spójnikami rozpoczynającymi zdanie podrzędne (że, żeby, aby, ponieważ, gdy, kiedy, jeśli, który) oraz przed ale, lecz, a. Nie stawiasz go przed pojedynczym i, oraz, lub, albo, ani. Wtrącenia i wołacze oddzielasz z obu stron. Tytuły zapisujesz w cudzysłowie, wypowiedzi w dialogu — od myślnika.

Błędy, na które warto uważać

Na te pomyłki warto uważać w zadaniach językowych i w wypracowaniu.

ŹleNiema go dzisiaj w szkole.
DobrzeNie ma go dzisiaj w szkole.

Ma to czasownik, a cząstkę nie z czasownikami piszemy rozdzielnie. Łącznie zapisujemy tylko te, które bez niej nie istnieją: nienawidzić, niepokoić się, niedomagać.

ŹleMorze pójdziemy jutro na basen.
DobrzeMoże pójdziemy jutro na basen.

Oba wyrazy brzmią tak samo, więc decyduje znaczenie. Może to forma czasownika móc i ma ż, a morze to zbiornik wodny — rz, bo wymienia się na r w wyrazie morski.

ŹlePoszedłem do biblioteki ponieważ potrzebowałem lektury.
DobrzePoszedłem do biblioteki, ponieważ potrzebowałem lektury.

Spójniki że, żeby, aby, ponieważ, gdy, kiedy, jeśli, który rozpoczynają zdanie podrzędne i zawsze mają przed sobą przecinek, niezależnie od tego, czy robisz w tym miejscu pauzę.

ŹleNa stole leżały zeszyty, i piórnik.
DobrzeNa stole leżały zeszyty i piórnik.

Przed pojedynczym i, oraz, lub, albo, ani przecinka nie stawiamy. Wraca on dopiero wtedy, gdy spójnik się powtarza: „i zeszyty, i piórnik”.

Przykładowe zadania z tego działu

Zadanie zamknięte — pisownia wyrazów

W którym zdaniu wszystkie wyrazy zapisano poprawnie? A. Mruz skuł kałuże, a dzieci wróciły do domu. B. Mróz skuł kałuże, a dzieci wruciły do domu. C. Mróz skuł kałuże, a dzieci wróciły do domu.

Poprawna jest odpowiedź C. W obu wyrazach ó wymienia się w innych formach: mróz — mrozu, wrócić — wracać. Jeśli wymiana istnieje, piszesz ó.

Zadanie zamknięte — wielka litera

W którym zdaniu poprawnie użyto wielkich i małych liter? A. W poniedziałek jedziemy z Klasą do Krakowa. B. W Poniedziałek jedziemy z klasą do krakowa. C. W poniedziałek jedziemy z klasą do Krakowa.

Poprawna jest odpowiedź C. Nazwy dni tygodnia piszemy małą literą, klasa to rzeczownik pospolity, a Kraków jako nazwa miasta wymaga wielkiej litery.

Zadanie z luką

Wpisz w lukę poprawnie zapisane połączenie cząstki nie z podanym wyrazem. Przed sprawdzianem cała klasa czuła ......... (nie + pokój).

Poprawnie: niepokój — cząstkę nie z rzeczownikami piszemy łącznie. Gdyby w luce miał stanąć czasownik, zapis byłby rozdzielny: nie wiedziała. Podobnie łącznie zapisujemy wyraz naprawdę w znaczeniu „rzeczywiście”.

Dobieranie

Dopasuj każdy wyraz do zasady, która uzasadnia jego pisownię. Wyrazy: mucha, wóz, morze. Zasady: A. ch wymienia się na sz, B. ó wymienia się na o, C. rz wymienia się na r.

mucha — A (muszka), wóz — B (wozu), morze — C (morski). Tu nie wystarczy wiedzieć, jak się pisze: musisz wskazać regułę, więc wymianę trzeba pamiętać razem z przykładem.

Zadanie otwarte

Przepisz zdanie, wstawiając brakujące przecinki. Kiedy wrócimy z wycieczki napiszę do ciebie wiadomość a ty odpowiesz mi jeszcze tego samego dnia.

Poprawnie: Kiedy wrócimy z wycieczki, napiszę do ciebie wiadomość, a ty odpowiesz mi jeszcze tego samego dnia. Pierwszy przecinek zamyka zdanie podrzędne rozpoczęte od kiedy, drugi stoi przed spójnikiem a.

Jak opanować ten dział przed egzaminem

  1. 1Prowadź jeden zeszyt własnych błędów: po każdym sprawdzianie i każdym wypracowaniu wypisuj wyrazy, które pomyliłeś. Po miesiącu okaże się, że wracają te same cztery czy pięć.
  2. 2Przy każdym niepewnym ó, rz i ch szukaj wymiany: odmień wyraz albo znajdź wyraz pokrewny. Jeśli wymiany nie ma, wyraz trafia na listę do zapamiętania — i tylko tej listy uczysz się na pamięć.
  3. 3Interpunkcji ucz się na zdaniach, nie na regułach: przepisz akapit z podręcznika bez przecinków, odłóż na dzień, potem wstaw je sam i porównaj z oryginałem.
  4. 4Zapamiętaj dwie krótkie listy spójników: te z przecinkiem przed sobą (że, żeby, aby, ponieważ, gdy, kiedy, jeśli, który, ale, lecz, a) i te bez przecinka, gdy występują raz (i, oraz, lub, albo, ani).
  5. 5Na egzaminie zostaw kilka minut na przejrzenie wypracowania wyłącznie pod kątem zapisu. Czytaj je zdanie po zdaniu od końca — wtedy patrzysz na ortografię i przecinki, a nie na treść.

Warto przerobić razem z tym

Najczęstsze pytania

Jak sprawdzić, czy pisać ó czy u?

Odmień wyraz albo znajdź wyraz pokrewny. Jeśli w którejś formie pojawia się o, e lub a, piszesz ó: wóz — wozu, niósł — niesie, wrócić — wracać. Ó piszesz też w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna i nigdy na końcu wyrazu. Gdy wymiany nie ma, zapis trzeba po prostu zapamiętać.

Kiedy stawia się przecinek przed „i”?

W zwykłym wyliczeniu nie stawia się go wcale: kupiłem zeszyt i długopis. Przecinek pojawia się, gdy spójnik się powtarza („i zeszyt, i długopis”), oraz wtedy, gdy tuż przed nim kończy się wtrącenie albo zdanie podrzędne: Powiedział, że wróci, i wyszedł.

Czy „nie” z czasownikiem pisze się razem?

Nie, rozdzielnie: nie wiem, nie mam, nie ma, nie chcę. Łącznie zapisujemy tylko czasowniki, które bez tej cząstki w ogóle nie istnieją: nienawidzić, niepokoić się, niedomagać. Z rzeczownikami i z przymiotnikami w stopniu równym jest odwrotnie — piszemy łącznie: niepokój, nieprawda, niedobry.

Czy na egzaminie obowiązuje nowa ortografia po reformie?

Zmienione zasady pisowni, przyjęte przez Radę Języka Polskiego, weszły w życie 1 stycznia 2026 roku i dotyczą kilku szczegółowych reguł zapisu. Dyrektor CKE poinformował jednak (20 sierpnia 2025 r.), że w latach 2026–2030 w ocenie poprawności ortograficznej na egzaminie ósmoklasisty akceptowane są zarówno dotychczasowe, jak i nowe zasady zapisu; wyłącznie nowe będą obowiązywać od 2031 roku. Na egzaminie w 2027 roku poprawny jest więc i dawny, i nowy zapis. Trzon działu — ó i u, rz i ż, ch i h, cząstka nie, wielka litera w nazwach własnych, przecinek w zdaniu złożonym — został bez zmian.

Sprawdzian z ortografii i interpunkcji z odpowiedziami5 pytań jak na kartkówce, bez konta, z wynikiem i wyjaśnieniem.

Poćwicz od razu

Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.

Przykładowe zadania z bazy

W tym dziale mamy 101 zadań. Poniżej kilka poleceń — odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz po rozwiązaniu.

✍️ Ortografia i interpunkcja ⎽ Luki ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe 🤖 Ocena AI E8 2 pkt
Zielona (1)aba skacze po (2)ółtych liściach.

✓ Poprawne odpowiedzi pokazane w zielonych ramkach

✍️ Ortografia i interpunkcja ⎵ Uzupełnij wynik ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe 🤖 Ocena AI E8 1 pkt

Uzupełnij wyraz literą „ó” lub „u”: Na łące stoi stary w...z z sianem (wymiana: wozy).

Luka: b1

Odpowiedź:
✍️ Ortografia i interpunkcja ◉ Zamknięte A–D ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe E8 1 pkt

W którym wyrazie piszemy „ó”?

A chłop
B ptak
C kot
D stół
✍️ Ortografia i interpunkcja ◉ Zamknięte A–D ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe E8 1 pkt

W którym zdaniu przecinek jest poprawnie użyty?

A Wiem, że przyjdziesz.
B Wiem że, przyjdziesz.
C Wiem że przyjdziesz,
D Wiem, że, przyjdziesz.

Ten dział omawia rozdział 16 „Ortografia i interpunkcja” (s. 215–230) w Opracowanie lektur i powtórka z polskiego: teoria, przykłady krok po kroku i zadania z kluczem. Zobacz rozdział 16 →

Zobacz, jak wygląda nauka w Quizie

Darmowy quiz z tego działu to 10 zadań, każde od razu ocenione i wyjaśnione. Wystarczy darmowe konto.

Pozostałe działy z języka polskiego