Kształcenie językowe — ortografia i interpunkcja · sprawdzane w kilku zadaniach każdego arkusza, także pośrednio w wypracowaniu
Reguły, których arkusz pilnuje dwa razy: w zadaniach o pisowni w części I i przy ocenie wypracowania. Ó i u, rz i ż, ch i h, cząstka nie, wielka litera oraz przecinek w zdaniu złożonym.
Ortografia i interpunkcja to dział, który liczy się na egzaminie dwa razy. Najpierw wprost: w części I arkusza pojawiają się zadania o pisowni — wskaż zdanie zapisane poprawnie, wpisz w lukę właściwą formę, dopasuj wyraz do zasady, oceń prawdziwość stwierdzeń o regułach. Potem pośrednio: wypracowanie z części II jest oceniane także za poprawność ortograficzną i interpunkcyjną, więc te same reguły wracają, kiedy piszesz własny tekst. Zadania w tym dziale rzadko pytają wyłącznie o to, jak się coś pisze. Częściej sprawdzają, czy potrafisz uzasadnić zapis — wskazać wymianę (wóz — wozu, mucha — muszka) albo nazwać regułę. Punkty przepadają tu na dwa sposoby: przy cząstce nie i wielkiej literze uczniowie zgadują, zamiast sprawdzić część mowy, a przecinki stawiają na słuch, tam gdzie w mowie robią pauzę. Od 1 stycznia 2026 roku obowiązują zmienione zasady pisowni, ale trzon działu — wymiany, cząstka nie, nazwy własne i przecinek w zdaniu złożonym — został bez zmian.
Ó piszesz tam, gdzie w innej formie wyrazu albo w wyrazie pokrewnym pojawia się o, e lub a: wóz — wozu, mróz — mrozu, niósł — niesie, wrócić — wracać. Ó stoi też w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna i nigdy nie kończy wyrazu. Reszta przypadków to lista do zapamiętania.
Rz wymienia się na r: morze — morski, lekarz — lekarski, na górze — góra. Piszesz je także po p, b, t, d, k, g, ch, w: przyjaciel, brzeg, trzeba, drzewo, krzak, grzyb, chrzan, wrzesień — z wyjątkami takimi jak pszenica, pszczoła, kształt. Ż wymienia się na g, z lub ź: drogi — droższy, wozić — wożę, groźba — grożę.
Ch wymienia się na sz: mucha — muszka, strach — straszny, duch — duszek. Piszesz je na końcu wyrazu (dach, gmach, strachu) — jedynym wyjątkiem jest druh — oraz po literze s: schody, wschód, schron. H wymienia się na g, z lub ż: wahać się — waga, błahy — błazen, druh — drużyna.
Z czasownikami rozdzielnie: nie wiem, nie mam, nie ma, nie chcę. Łącznie tylko wtedy, gdy bez tej cząstki wyraz w ogóle nie istnieje: nienawidzić, niepokoić się, niedomagać. Z rzeczownikami łącznie: niepokój, nieprawda, nieszczęście. Z przymiotnikami w stopniu równym również łącznie: niedobry, niewielki, niedaleki.
Wielką literą piszesz imiona i nazwiska (Jan Kowalski), nazwy państw (Polska, Francja), miast (Kraków, Gdańsk), rzek i gór (Wisła, Tatry) oraz nazwy narodowości (Polak, Niemiec). Małą — nazwy dni tygodnia i miesięcy (poniedziałek, maj), nazwy języków (polski, angielski) i przymiotniki utworzone od nazw własnych (kuchnia włoska).
Przecinek stoi przed spójnikami rozpoczynającymi zdanie podrzędne (że, żeby, aby, ponieważ, gdy, kiedy, jeśli, który) oraz przed ale, lecz, a. Nie stawiasz go przed pojedynczym i, oraz, lub, albo, ani. Wtrącenia i wołacze oddzielasz z obu stron. Tytuły zapisujesz w cudzysłowie, wypowiedzi w dialogu — od myślnika.
Te pomyłki kosztują punkty w zadaniach językowych i w wypracowaniu.
Ma to czasownik, a cząstkę nie z czasownikami piszemy rozdzielnie. Łącznie zapisujemy tylko te, które bez niej nie istnieją: nienawidzić, niepokoić się, niedomagać.
Oba wyrazy brzmią tak samo, więc decyduje znaczenie. Może to forma czasownika móc i ma ż, a morze to zbiornik wodny — rz, bo wymienia się na r w wyrazie morski.
Spójniki że, żeby, aby, ponieważ, gdy, kiedy, jeśli, który rozpoczynają zdanie podrzędne i zawsze mają przed sobą przecinek, niezależnie od tego, czy robisz w tym miejscu pauzę.
Przed pojedynczym i, oraz, lub, albo, ani przecinka nie stawiamy. Wraca on dopiero wtedy, gdy spójnik się powtarza: „i zeszyty, i piórnik”.
W którym zdaniu wszystkie wyrazy zapisano poprawnie? A. Mruz skuł kałuże, a dzieci wróciły do domu. B. Mróz skuł kałuże, a dzieci wruciły do domu. C. Mróz skuł kałuże, a dzieci wróciły do domu.
Poprawna jest odpowiedź C. W obu wyrazach ó wymienia się w innych formach: mróz — mrozu, wrócić — wracać. Jeśli wymiana istnieje, piszesz ó.
W którym zdaniu poprawnie użyto wielkich i małych liter? A. W poniedziałek jedziemy z Klasą do Krakowa. B. W Poniedziałek jedziemy z klasą do krakowa. C. W poniedziałek jedziemy z klasą do Krakowa.
Poprawna jest odpowiedź C. Nazwy dni tygodnia piszemy małą literą, klasa to rzeczownik pospolity, a Kraków jako nazwa miasta wymaga wielkiej litery.
Wpisz w lukę poprawnie zapisane połączenie cząstki nie z podanym wyrazem. Przed sprawdzianem cała klasa czuła ......... (nie + pokój).
Poprawnie: niepokój — cząstkę nie z rzeczownikami piszemy łącznie. Gdyby w luce miał stanąć czasownik, zapis byłby rozdzielny: nie wiedziała. Podobnie łącznie zapisujemy wyraz naprawdę w znaczeniu „rzeczywiście”.
Dopasuj każdy wyraz do zasady, która uzasadnia jego pisownię. Wyrazy: mucha, wóz, morze. Zasady: A. ch wymienia się na sz, B. ó wymienia się na o, C. rz wymienia się na r.
mucha — A (muszka), wóz — B (wozu), morze — C (morski). Tu nie wystarczy wiedzieć, jak się pisze: musisz wskazać regułę, więc wymianę trzeba pamiętać razem z przykładem.
Przepisz zdanie, wstawiając brakujące przecinki. Kiedy wrócimy z wycieczki napiszę do ciebie wiadomość a ty odpowiesz mi jeszcze tego samego dnia.
Poprawnie: Kiedy wrócimy z wycieczki, napiszę do ciebie wiadomość, a ty odpowiesz mi jeszcze tego samego dnia. Pierwszy przecinek zamyka zdanie podrzędne rozpoczęte od kiedy, drugi stoi przed spójnikiem a.
Odmień wyraz albo znajdź wyraz pokrewny. Jeśli w którejś formie pojawia się o, e lub a, piszesz ó: wóz — wozu, niósł — niesie, wrócić — wracać. Ó piszesz też w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna i nigdy na końcu wyrazu. Gdy wymiany nie ma, zapis trzeba po prostu zapamiętać.
W zwykłym wyliczeniu nie stawia się go wcale: kupiłem zeszyt i długopis. Przecinek pojawia się, gdy spójnik się powtarza („i zeszyt, i długopis”), oraz wtedy, gdy tuż przed nim kończy się wtrącenie albo zdanie podrzędne: Powiedział, że wróci, i wyszedł.
Nie, rozdzielnie: nie wiem, nie mam, nie ma, nie chcę. Łącznie zapisujemy tylko czasowniki, które bez tej cząstki w ogóle nie istnieją: nienawidzić, niepokoić się, niedomagać. Z rzeczownikami i z przymiotnikami w stopniu równym jest odwrotnie — piszemy łącznie: niepokój, nieprawda, niedobry.
Tak. Zmienione zasady pisowni, przyjęte przez Radę Języka Polskiego, weszły w życie 1 stycznia 2026 roku i dotyczą kilku szczegółowych reguł zapisu. Na egzaminie w 2027 roku obowiązuje już nowa norma, więc wątpliwe zapisy sprawdzaj w słowniku ortograficznym wydanym lub zaktualizowanym po tej dacie. Trzon działu — ó i u, rz i ż, ch i h, cząstka nie, wielka litera w nazwach własnych, przecinek w zdaniu złożonym — został bez zmian.
Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.
Krótka diagnoza pokazuje wynik od razu, z rozbiciem na części arkusza. Bez logowania i bez opłat.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane powiadomienia o powtórkach).