Tworzenie wypowiedzi — opowiadanie twórcze · 20 z 45 punktów całego arkusza — jeden z dwóch tematów wypracowania do wyboru
Własna, wymyślona historia, w której pojawia się bohater albo świat lektury obowiązkowej. To jeden z dwóch tematów wypracowania w części II — wart 20 punktów, czyli prawie połowę wyniku z całego arkusza.
Temat twórczy to jedna z dwóch propozycji wypracowania w części II arkusza. Piszesz opowiadanie — historię, której w lekturze nie ma, ale w której występuje bohater albo świat lektury obowiązkowej wskazanej w poleceniu. Praca ma liczyć co najmniej 200 wyrazów i jest oceniana w ośmiu kryteriach: między innymi za realizację tematu, elementy twórcze, kompozycję, styl, język, ortografię i interpunkcję. Egzaminator sprawdza dwie rzeczy naraz — czy potrafisz opowiedzieć zmyśloną historię z akcją i punktem kulminacyjnym oraz czy naprawdę znasz lekturę, do której się odwołujesz. Stąd bierze się problem: uczeń pisze ciekawą przygodę, ale lektura pojawia się w niej tylko z nazwy, albo odwrotnie — zamiast własnej historii streszcza to, co przeczytał. Drugi kłopot to czas: opowiadanie trzeba zaplanować, rozwinąć i domknąć w ramach 150 minut na cały arkusz, więc łatwo o pracę urwaną przed zakończeniem.
Nie piszesz o lekturze — piszesz własną historię, w której lektura jest obecna. W przykładowych tematach z Informatora CKE polecenie każe opowiedzieć o spotkaniu z bohaterem wybranej lektury obowiązkowej albo o spotkaniu dwóch bohaterów literackich. Wydarzenia wymyślasz sam, a znajomość lektury pokazujesz w szczegółach.
Fabułę wzbogacasz świadomymi zabiegami: dialogiem, opisem przeżyć wewnętrznych, opisem miejsca lub postaci, retrospekcją (cofnięciem się do wcześniejszego zdarzenia), zwrotem akcji, puentą. Nie musisz użyć wszystkich — lepiej wpleść trzy albo cztery, które naprawdę wynikają z akcji.
Opowiadanie ma sytuację wyjściową, zawiązanie akcji, rozwinięcie, punkt kulminacyjny — moment największego napięcia — i zakończenie. Kompozycję egzaminator ocenia w osobnym kryterium. Akapity mają odpowiadać etapom historii, a nie miejscom, w których akurat skończyła się linijka.
Możesz opowiadać jako uczestnik zdarzeń (narracja pierwszoosobowa) albo z zewnątrz (trzecioosobowa). Wybierz na starcie i trzymaj się tego do końca — mieszanie osób jest błędem. Opowiadanie prowadzi się zwykle w czasie przeszłym; czasu teraźniejszego używaj tylko celowo i konsekwentnie.
Bohater nie może robić rzeczy sprzecznych z utworem: zachowuje swoje imię, cechy i sposób mówienia, a świat, z którego pochodzi, zachowuje swoje realia. Możesz przenieść postać w nową sytuację, ale nie możesz zmienić tego, kim jest. Imiona i nazwy przypomnij sobie przed egzaminem.
Dialog zapisujesz od nowej linii, z myślnikiem: „— Nie wchodź tam — powiedziała cicho. — Ja już próbowałam”. Styl trzymaj jednolity: swobodniejszy w wypowiedziach bohaterów, staranny w narracji. Ortografia i interpunkcja mają osobne kryteria, więc zostaw sobie czas na sprawdzenie zapisu.
Na te błędy warto uważać przy pisaniu.
Polecenie mówi wprost, że praca ma dowodzić znajomości lektury. Sama wzmianka o tytule niczego nie dowodzi — liczą się imiona, miejsca, realia i zachowania zgodne z utworem.
Streszczenie to zupełnie inna forma wypowiedzi. Powtórzenie fabuły nie jest twórczym wykorzystaniem treści lektury, a tego właśnie wymaga najwyższa ocena w kryterium elementów twórczych.
Kompozycja jest oceniana osobno, a opowiadanie bez zakończenia jest niepełne, nawet jeśli początek był bardzo dobry. Dlatego plan robisz przed pisaniem.
To warunek postawiony w poleceniu — krótsza praca go nie spełnia, a licząca 180 wyrazów lub mniej jest oceniana tylko w trzech z ośmiu kryteriów. Liczenie wyrazów na egzaminie zjada czas, więc łatwiej napisać z marginesem, niż potem sprawdzać, czy się zmieściło.
Napisz opowiadanie o dniu, w którym bohater wybranej lektury obowiązkowej pomógł ci podjąć trudną decyzję. Wypracowanie powinno dowodzić, że dobrze znasz wybraną lekturę obowiązkową. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 wyrazów.
W dobrej pracy są: wymyślona historia z wyraźną decyzją, bohater lektury zachowujący się zgodnie z utworem, domknięte zakończenie i elementy twórcze, choćby dialog i opis przeżyć — na 5 punktów w tym kryterium Informator CKE wymaga funkcjonalnego wykorzystania co najmniej sześciu takich elementów.
Napisz opowiadanie o swojej podróży do świata przedstawionego w wybranej lekturze obowiązkowej. Opisz miejsce, w którym się znalazłeś (znalazłaś), oraz wydarzenie, które cię tam zaskoczyło. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 wyrazów.
Tu ciężar przenosi się na opis miejsca. Egzaminator sprawdzi, czy świat zgadza się z lekturą — epoka, realia, sposób życia bohaterów — a zaskoczenie w poleceniu podpowiada, że przyda się zwrot akcji.
Narrator przerywa opis pościgu, żeby przypomnieć rozmowę sprzed tygodnia, a potem wraca do pościgu. Ten zabieg to: A. puenta, B. retrospekcja, C. zwrot akcji, D. punkt kulminacyjny.
Poprawna odpowiedź: B. Retrospekcja cofa opowiadanie do wcześniejszego zdarzenia, zwrot akcji zmienia bieg wydarzeń, a puenta zamyka całość zaskakującą myślą.
Oceń prawdziwość stwierdzeń. 1. W opowiadaniu twórczym można wprowadzić wydarzenia, których nie ma w lekturze. 2. Opowiadanie twórcze musi być napisane w pierwszej osobie.
1 — prawda, na tym właśnie polega temat twórczy. 2 — fałsz, narracja może być pierwszo- lub trzecioosobowa, byle konsekwentna w całej pracy.
Przeczytany fragment kończy się w połowie wydarzenia. Napisz dwa zdania, które wprowadzą do niego zwrot akcji.
Odpowiedź musi zmienić kierunek wydarzeń, a nie tylko je przedłużyć — na przykład ratunek okazuje się nowym zagrożeniem. Trzeba też zachować bohaterów i czas gramatyczny fragmentu.
Co najmniej 200 wyrazów — ten sam warunek obowiązuje przy temacie twórczym i argumentacyjnym. Górnej granicy nie ma. Pisz z zapasem, bo krótsza praca nie spełnia polecenia (a licząca 180 wyrazów lub mniej jest oceniana tylko w trzech z ośmiu kryteriów), liczenie wyrazów zabiera zaś czas potrzebny na zakończenie.
Streszczenie skraca to, co już jest w utworze. Opowiadanie twórcze to nowa historia, której w lekturze nie ma — wymyślasz ją sam, a bohater albo świat lektury w niej występuje. Powtórzenie fabuły lektury nie jest opowiadaniem twórczym.
Tak, jeśli wymaga tego polecenie. Praca ma dowodzić, że znasz lekturę, więc bohater musi mieć swoje imię i swoje cechy, a szczegóły świata muszą zgadzać się z utworem. Sama wzmianka o tytule nie wystarczy.
Można. Przy tematach o wspólnej przygodzie z bohaterem lektury narracja pierwszoosobowa bywa nawet wygodniejsza, bo łatwiej opisać w niej własne przeżycia. Ważne, żeby nie mieszać: jeśli zaczynasz od „poszedłem”, nie przechodź w połowie na opowiadanie o sobie w trzeciej osobie.
Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.
W tym dziale mamy 87 zadań. Poniżej kilka poleceń — odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz po rozwiązaniu.
✓ Poprawne odpowiedzi pokazane w zielonych ramkach
Ten dział omawia rozdział 19 „Opowiadanie twórcze” (s. 273–288) w Opracowanie lektur i powtórka z polskiego: teoria, przykłady krok po kroku i zadania z kluczem. Zobacz rozdział 19 →
Darmowy quiz z tego działu to 10 zadań, każde od razu ocenione i wyjaśnione. Wystarczy darmowe konto.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane powiadomienia o powtórkach).