Mity greckie i teksty biblijne — utwory, do których można się odwołać w zadaniach otwartych i w wypracowaniu · tło kulturowe — według Informatora CKE znajomość treści mitów i przypowieści nie jest sprawdzana, ale wolno się do nich odwoływać
Mity greckie, przypowieści biblijne i frazeologizmy, które z nich wyrosły. Informator CKE zalicza je do utworów, których znajomość nie jest sprawdzana na egzaminie, ale do których możesz się odwołać w zadaniach otwartych krótkiej odpowiedzi i w wypracowaniu.
To nie jest jedna lektura, tylko zaplecze, z którego korzysta cała reszta kultury. Mity greckie i teksty biblijne dostarczyły literaturze gotowych bohaterów, sytuacji i powiedzeń, więc wracają w wierszach, artykułach, reklamach i w mowie potocznej. Informator CKE wymienia wybrane mity greckie i teksty biblijne wśród utworów, których znajomość nie będzie sprawdzana na egzaminie ósmoklasisty, ale do których uczeń może się odwołać w zadaniach otwartych krótkiej odpowiedzi i w wypracowaniu. Przydają się więc na dwa sposoby: pomagają zrozumieć nawiązanie albo frazeologizm w tekście, a w części II mit lub przypowieść może być dodatkowym odwołaniem obok lektury wskazanej w poleceniu. Imiona zwykle się kojarzy. Trudniej odpowiedzieć na pytanie, co dana historia znaczy przenośnie i skąd wziął się związany z nią frazeologizm.
Prometeusz to tytan, który ulepił człowieka z gliny i łez, a potem wykradł bogom ogień i oddał go ludziom. Zeus kazał przykuć go do skały Kaukazu, gdzie orzeł wyjadał mu odrastającą wątrobę. Syzyf, król Koryntu, oszukiwał bogów i samą śmierć — w podziemiu wtacza pod górę głaz, który zawsze stacza się z powrotem.
Dedal, wynalazca i budowniczy kreteńskiego labiryntu, zrobił dla siebie i syna skrzydła z piór sklejonych woskiem. Ostrzegł Ikara, żeby nie leciał za nisko, bo pióra zmoczy morze, ani za wysoko, bo wosk stopi słońce. Ikar wzbił się zbyt wysoko i spadł do morza. Ojciec doleciał do celu.
Orfeusz śpiewem poruszał ludzi, zwierzęta, drzewa i kamienie. Po śmierci żony Eurydyki zszedł po nią do podziemia, uprosił jego władców, ale złamał warunek i obejrzał się przed wyjściem na światło — stracił ją drugi raz. Demeter, bogini plonów, szukała córki Kory porwanej do podziemia; gdy rozpaczała, ziemia przestawała rodzić. Ten mit tłumaczy następstwo pór roku.
Przypowieść opowiada prostą historię, żeby powiedzieć coś zupełnie innego. Syn marnotrawny roztrwonił majątek i wrócił do ojca, a ten przyjął go z radością — to obraz przebaczenia. Samarytanin opatrzył rannego, którego minęli inni. Siewca sieje na czterech różnych glebach, a sługa z przypowieści o talentach zakopuje powierzone pieniądze zamiast je pomnożyć.
Raj to ogród, w którym pierwsi ludzie żyli do chwili, gdy zerwali owoc z zakazanego drzewa i zostali wygnani. Potop zmył zepsuty świat, a ocaleli ci, którzy weszli do arki Noego. Wieża Babel miała sięgnąć nieba, ale budowniczym pomieszały się języki, więc przerwali pracę i rozeszli się.
Pięta achillesowa to słaby punkt, syzyfowa praca — wysiłek bez efektu, nić Ariadny — sposób na wyjście z kłopotu, koń trojański — podstęp udający dar. Z Biblii: judaszowe srebrniki to zapłata za zdradę, umywać ręce znaczy uchylać się od odpowiedzialności, a niewierny Tomasz to ktoś, kto uwierzy dopiero, gdy sam zobaczy.
Na te pomyłki warto uważać, gdy odwołujesz się do mitów i Biblii.
Wynalazcą jest ojciec — to on wymyślił skrzydła i wyznaczył bezpieczną wysokość lotu. Wina syna polega na nieposłuszeństwie, a nie na samym locie.
Istotą kary nie był ciężar głazu, tylko to, że kamień zawsze staczał się tuż przed szczytem. Dlatego tym zwrotem opisuje się wysiłek daremny, nawet jeśli lekki.
Przypowieść zawsze czyta się dwupoziomowo: ziarno i cztery rodzaje gleby mają sens przenośny. Odpowiedź trzymająca się dosłowności mija się z sensem przypowieści.
Dzisiejsze znaczenie słowa wzięło się dopiero z tej historii. W samej przypowieści chodzi o pieniądze i o to, czy sługa zrobił z nimi coś pożytecznego.
Wskaż zdanie, które trafnie oddaje sens przypowieści o talentach.
Właściwa odpowiedź mówi o pomnażaniu tego, co zostało komuś powierzone, i o odpowiedzialności za to. Błędne odpowiedzi podsuwają dzisiejsze, potoczne znaczenie słowa „talent”.
Oceń prawdziwość zdań: przypowieść o miłosiernym Samarytaninie odpowiada na pytanie, kto jest bliźnim; budowniczowie wieży Babel ukończyli budowę; Noe ocalał z potopu razem z rodziną.
Kolejno: prawda, fałsz, prawda. W przykładowych zadaniach prawda–fałsz w Informatorze CKE punkt jest jeden — za komplet poprawnych ocen.
Dopasuj frazeologizmy do znaczeń: pięta achillesowa, nić Ariadny, judaszowe srebrniki, umywać ręce.
Znaczenia po kolei: słaby punkt, sposób wyjścia z trudnej sytuacji, zapłata za zdradę, uchylanie się od odpowiedzialności. Wypełnij wszystkie pary.
Autor tekstu nazywa opisane starania syzyfową pracą. Wyjaśnij, do jakiego mitu odsyła i dlaczego użył właśnie tego określenia.
Pełna odpowiedź ma dwie części: skąd pochodzi zwrot, czyli krótko o karze Syzyfa, oraz co znaczy w tym tekście — że opisany wysiłek nie przynosi trwałego skutku. Samo podanie imienia to połowa roboty.
Czy warto pomagać komuś, kogo w ogóle nie znamy? Napisz rozprawkę, w której rozważysz ten problem. Odwołaj się do wybranej lektury obowiązkowej oraz do innego tekstu kultury.
Mit albo przypowieść wykorzystaj jako to drugie odwołanie, kiedy polecenie je dopuszcza. Jeśli polecenie wskazuje lekturę obowiązkową, odwołanie do niej musi się pojawić i żaden mit go nie zastąpi. Nazwij bohatera, przywołaj konkretne wydarzenie i pokaż, jak wspiera twoją tezę.
Według Informatora CKE wybrane mity greckie i teksty biblijne (stworzenie świata i człowieka, wybrane przypowieści) należą do utworów, których znajomość nie będzie sprawdzana na egzaminie ósmoklasisty. Wolno się jednak do nich odwołać w zadaniach otwartych krótkiej odpowiedzi i w wypracowaniu, a ich znajomość pomaga rozpoznać nawiązanie albo frazeologizm w tekście.
To krótka opowieść, w której zdarzenia i postacie mają sens przenośny. Historia jest zwyczajna — ktoś sieje ziarno, ktoś wraca do domu, ktoś opatruje rannego — ale chodzi w niej o zasadę moralną. Bohaterowie zwykle nie mają imion, bo nie są ważni sami w sobie.
Z mitu o Syzyfie, królu Koryntu, który oszukiwał bogów i został za to ukarany w podziemiu. Wtacza pod górę ogromny głaz, a ten za każdym razem stacza się na dół. Dlatego mówimy tak o pracy, która nie przynosi żadnego trwałego efektu.
Tak, jeśli polecenie dopuszcza odwołanie do innego tekstu kultury lub innego utworu. Mit nie zastępuje jednak lektury obowiązkowej, której temat wymaga. Najbezpieczniej: najpierw pełne odwołanie do lektury, potem mit lub przypowieść jako drugi argument.
Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.
W tym dziale mamy 86 zadań. Poniżej kilka poleceń — odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz po rozwiązaniu.
Noe zbudował arkę, aby uratować się przed suszą.
F ✓Orfeusz próbował wyprowadzić z Hadesu swoją matkę.
F ✓Darmowy quiz z tego działu to 10 zadań, każde od razu ocenione i wyjaśnione. Wystarczy darmowe konto.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane powiadomienia o powtórkach).