Stefan Żeromski, „Syzyfowe prace” — lektura obowiązkowa na egzaminie ósmoklasisty · jedna z lektur obowiązkowych — może być tekstem w arkuszu albo lekturą do wypracowania
Historia Marcina Borowicza, ucznia gimnazjum w Klerykowie, który najpierw ulega rusyfikacji, a potem odzyskuje poczucie polskości. Na egzaminie wraca w zadaniach o metodach rusyfikacji i o znaczeniu tytułu oraz w wypracowaniach o dojrzewaniu.
To powieść Stefana Żeromskiego, wydana pod koniec XIX wieku pod pseudonimem Maurycy Zych, z wyraźnymi wątkami autobiograficznymi — autor sam chodził do rosyjskiej szkoły. Akcja toczy się w Królestwie Polskim pod panowaniem carskim, w drugiej połowie XIX wieku, już po powstaniu styczniowym. Śledzimy kilkanaście lat z życia Marcina Borowicza: od wiejskiej szkółki w Owczarach, przez lata w gimnazjum w Klerykowie, aż po maturę. Narrator prowadzi opowieść w trzeciej osobie i wie o bohaterach wszystko, także to, czego sami o sobie nie rozumieją. Na egzaminie lektura pojawia się dwojako: jako temat zadań o rusyfikacji i o tytule oraz jako odwołanie w wypracowaniu o dorastaniu i tożsamości. Największy kłopot sprawia uczniom to, że Marcin nie jest bohaterem heroicznym od pierwszej strony — przez długi czas jest po stronie szkoły, która go rusyfikuje.
Marcin Borowicz to główny bohater, syn Walentego i Heleny, z podupadłej rodziny szlacheckiej. Andrzej Radek pochodzi ze wsi Pajęczyn Dolny, z ubogiej rodziny wiejskiego robotnika. Bernard Zygier trafia do Klerykowa po wydaleniu ze szkoły w Warszawie. Anna Stogowska, zwana Birutą, to niespełniona miłość Marcina.
Powieść realistyczna, narrator trzecioosobowy i wszechwiedzący. Czas akcji: druga połowa XIX wieku w zaborze rosyjskim. Trzy miejsca musisz kojarzyć: Owczary — szkoła elementarna małego Marcina, Kleryków — miasto z gimnazjum, zmyślone, choć wzorowane na Kielcach, oraz Pajęczyn Dolny — wieś Radka.
Nauka wyłącznie po rosyjsku, nawet modlitwa przed lekcją. Polski jako przedmiot nadobowiązkowy, traktowany lekceważąco. Zakaz mówienia po polsku i czytania polskich książek. Historia wykładana tak, by ośmieszyć polską przeszłość. Do tego stały nadzór: kontrole stancji, przesłuchania, namawianie uczniów do donoszenia.
Na lekcji języka polskiego u nauczyciela Sztettera Bernard Zygier wygłasza z pamięci wiersz Adama Mickiewicza o obronie szańca w powstaniu listopadowym — „Redutę Ordona”. Robi to jawnie, przy całej klasie. Dla Marcina i kolegów to wstrząs, po którym zaczynają potajemnie czytać zakazane polskie książki.
Na początku Marcin jest pilnym uczniem rosyjskiej szkoły: uczy się gorliwie, zachwyca rosyjską kulturą, chce przypodobać się nauczycielom. Matka, bardzo z nim związana, umiera na gruźlicę, gdy on jest w gimnazjum — chłopiec traci najbliższą więź z domem. Dojrzewa przez bunt, gdy zrozumie, że go oszukiwano.
Syzyf z mitu wtaczał głaz na górę, a ten zawsze staczał się w dół — stąd „syzyfowa praca”, czyli trud bez efektu. Tak wygląda w powieści rusyfikacja: mimo lat nacisku młodzież odzyskuje polskość. Tezy do wypracowania: człowiek dojrzewa przez bunt, tożsamości nie da się narzucić.
Te błędy najczęściej kosztują punkty w zadaniach do tej lektury.
To najczęstsze pytanie zamknięte o tę lekturę. Trud bez efektu jest po stronie władz carskich: uczniowie ostatecznie odzyskują polskość, więc wysiłek rusyfikatorów idzie na marne.
Marcin uczy się gorliwie po rosyjsku, zachwyca rosyjską kulturą, a nawet wyśmiewa kolegę, który na lekcji upomina się o prawdę o polskiej przeszłości. Zrobienie z niego patrioty od pierwszych stron psuje wypracowanie.
Siła tej sceny bierze się z jawności: polskie słowo pada w szkole, która ma je wykorzeniać. Zadania otwarte pytają o skutek tej lekcji dla Marcina, nie o sam wiersz.
Radek jest społecznym przeciwieństwem Marcina: uczył go zwykły nauczyciel, Antoni Paluszkiewicz zwany Kawką, a po jego śmierci chłopak utrzymywał się z korepetycji i znosił drwiny zamożniejszych kolegów.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Tytuł powieści Stefana Żeromskiego „Syzyfowe prace” odnosi się przede wszystkim do…
Poprawna odpowiedź mówi o bezskutecznych wysiłkach zaborcy zmierzających do wynarodowienia polskiej młodzieży. Odpowiedzi o ciężkiej nauce uczniów albo o pracy nauczycieli to typowe dystraktory.
Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F — jeśli jest fałszywe. 1. Akcja rozgrywa się w zaborze rosyjskim. 2. Bernard Zygier trafił do Klerykowa po wydaleniu z innej szkoły.
Oba stwierdzenia są prawdziwe. Punkt dostajesz zwykle za komplet poprawnych ocen, więc jedna pomyłka zeruje całe zadanie — sprawdzaj każde zdanie osobno.
Do każdego bohatera „Syzyfowych prac” dobierz informację, która go dotyczy. Wpisz do tabeli odpowiednie litery.
Odpowiedź musi być pełna: każdy bohater przypisany do jednej informacji. Ucz się bohaterów w parach z konkretem — Zygier i recytacja, Radek i korepetycje, Borowicz i przemiana, Biruta i niespełnione uczucie.
Wyjaśnij, w jaki sposób lekcja języka polskiego z udziałem Bernarda Zygiera wpłynęła na Marcina Borowicza. W odpowiedzi odwołaj się do „Syzyfowych prac” Stefana Żeromskiego.
Na pełną liczbę punktów potrzebne są dwa elementy: co się wydarzyło (jawne wygłoszenie polskiego wiersza o powstaniu listopadowym) i jaki był skutek — przełom w Marcinie i sięgnięcie po zakazane polskie książki.
Czy człowiek potrzebuje innych ludzi, żeby zrozumieć, kim jest? Napisz rozprawkę. W argumentacji odwołaj się do lektury obowiązkowej „Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego oraz do innego utworu literackiego. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 200 wyrazów.
Odwołanie do lektury obowiązkowej jest warunkiem — bez niego tracisz punkty niezależnie od reszty pracy. Przywołaj konkretne wydarzenie, na przykład wpływ Zygiera na klasę, i pokaż, co wynika z niego dla tezy.
O dorastaniu Marcina Borowicza w szkole, która miała zrobić z polskich uczniów lojalnych poddanych cara. Marcin najpierw ulega rusyfikacji, a potem — dzięki koledze Bernardowi Zygierowi i zakazanym polskim książkom — odzyskuje własną tożsamość. Obok biegnie historia Andrzeja Radka, ubogiego chłopca, który sam zdobywa wykształcenie.
Bo nawiązuje do mitu o Syzyfie, który wtaczał głaz na górę, a ten zawsze staczał się z powrotem. Tak wygląda w powieści rusyfikacja: mimo lat wysiłku władz carskich młodzież odnajduje polskość. Trud bez efektu jest po stronie zaborcy, nie uczniów.
Marcin Borowicz — to jego losy śledzimy od wiejskiej szkółki po maturę. Drugą najważniejszą postacią jest Andrzej Radek, a przełom w powieści powoduje Bernard Zygier, wydalony wcześniej ze szkoły w Warszawie.
Tak, to jedna z lektur obowiązkowych. Może pojawić się jako tekst w części I arkusza albo jako lektura, do której trzeba się odwołać w wypracowaniu. Najczęściej wraca przy tematach o dorastaniu i tożsamości.
Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.
Krótka diagnoza pokazuje wynik od razu, z rozbiciem na części arkusza. Bez logowania i bez opłat.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane powiadomienia o powtórkach).