Sprawdzian z części mowy z odpowiedziami — 5 pytań bez konta, wynik w skali ocen
Kształcenie językowe — gramatyka języka polskiego: części mowy i ich odmiana · może być sprawdzane w zadaniach części I, a pośrednio także w wypracowaniu
Dziesięć części mowy, ich kategorie gramatyczne i formy — od przypadka rzeczownika po tryb czasownika i imiesłowy. Ten dział da się sprawdzić krótkim, precyzyjnym zadaniem.
Fleksja, czyli odmiana wyrazów, to najbardziej „techniczna” część nauki o języku — reguły są tu jednoznaczne. Obowiązuje cię pełny podział na dziesięć części mowy: pięć odmiennych (rzeczownik, czasownik, przymiotnik, liczebnik, zaimek) i pięć nieodmiennych (przysłówek, przyimek, spójnik, partykuła, wykrzyknik). Do tego kategorie gramatyczne: przypadek, liczba i rodzaj przy rzeczowniku oraz przymiotniku, a przy czasowniku osoba, liczba, czas, tryb, aspekt i strona. Osobny, zawsze trudny punkt to imiesłowy — przymiotnikowe i przysłówkowe. Zadania z tego działu mogą wymagać trzech rzeczy: rozpoznania części mowy wyrazu w zdaniu, podania albo nazwania jego formy, czasem przekształcenia zdania. Kłopot sprawia rozpoznawanie części mowy po znaczeniu zamiast po pytaniu i funkcji w zdaniu oraz mylenie imiesłowu przysłówkowego z przymiotnikowym.
Odmienne: rzeczownik, czasownik, przymiotnik, liczebnik, zaimek. Nieodmienne: przysłówek, przyimek, spójnik, partykuła, wykrzyknik. O przynależności decyduje pytanie, na które wyraz odpowiada, i jego funkcja w zdaniu, a nie znaczenie — „bieg” to rzeczownik, choć nazywa czynność.
Siedem przypadków (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik, wołacz) i dwie liczby. Rodzaj rzeczownika jest stały: w liczbie pojedynczej męski, żeński lub nijaki, w mnogiej męskoosobowy albo niemęskoosobowy. Musisz umieć nazwać formę, nie tylko ją utworzyć.
Przymiotnik odmienia się przez przypadki, liczby i rodzaje, dopasowując się do rzeczownika. Stopniuje się prosto (ładny, ładniejszy, najładniejszy), opisowo (bardziej znany) lub nieregularnie (dobry, lepszy, najlepszy). Liczebniki dzielimy na główne, porządkowe, zbiorowe, ułamkowe i nieokreślone.
Osoba i liczba, trzy czasy, trzy tryby (oznajmujący, rozkazujący, przypuszczający), aspekt dokonany albo niedokonany, strona czynna i bierna. W czasie przeszłym i w trybie przypuszczającym czasownik ma też rodzaj — dlatego mówimy „zrobiłabym”, a nie „zrobiłbym”, gdy mówi dziewczyna.
Przymiotnikowe odmieniają się jak przymiotniki: czynny na -ący (biegnący), bierny na -ny, -ony, -ty (napisany, zrobiony, umyty). Przysłówkowe są nieodmienne: współczesny na -ąc (idąc), uprzedni na -łszy, -wszy (zjadłszy, napisawszy). Uprzedni tworzy się tylko od czasowników dokonanych.
Zaimki dzielimy według zastępowanej części mowy: rzeczowne (ja, kto), przymiotne (mój, ten), liczebne (ile, tyle) i przysłowne (tam, wtedy) — te ostatnie się nie odmieniają. Przyimek łączy się z rzeczownikiem, spójnik łączy zdania, partykuła (nie, czy, -by) zmienia sens, wykrzyknik wyraża emocję.
Na te pomyłki warto uważać w zadaniach językowych i w wypracowaniu.
W rodzaju męskim czasu przeszłego temat brzmi „poszedł-”: poszedłem, poszedłeś, poszedł. Formy z „-szł-” należą do rodzaju żeńskiego i niemęskoosobowego: poszłam, poszła, poszły.
Bezokolicznik tego czasownika brzmi „wziąć”. Końcówka „-ść” przychodzi z analogii do „iść” i „znaleźć”, ale tu jest błędem — także w formach pochodnych: wzięłam, wzięliśmy.
Stopień wyższy tworzy się albo przyrostkiem „-szy”, albo wyrazem „bardziej” — nigdy obydwoma naraz. Tak samo błędne jest „najbardziej najlepszy”.
Imiesłów przysłówkowy wymaga, żeby obie czynności wykonywała ta sama osoba. Tutaj wracałeś ty, a padał deszcz — więc trzeba użyć zdania podrzędnego z „kiedy”.
W którym zdaniu wyraz zapisany wielkimi literami jest przysłówkiem? A. Zadanie okazało się ŁATWE. B. Rozwiązałem je ŁATWO. C. Wybrałem ŁATWIEJSZY wariant. D. ŁATWOŚĆ tego zadania mnie zaskoczyła.
Poprawna odpowiedź to B. Przysłówek odpowiada na pytanie jak? i określa czasownik. W zdaniach A i C wyrazy określają rzeczownik, więc są przymiotnikami, w D mamy rzeczownik.
Przeczytaj zdanie: „Och, czterej chłopcy czekali przed bramą, lecz nikt po nich nie przyszedł”. Dopasuj wyrazy OCH, CZTEREJ, PRZED, LECZ do nazw części mowy: przyimek, spójnik, liczebnik, wykrzyknik, przysłówek.
Och — wykrzyknik, czterej — liczebnik, przed — przyimek, lecz — spójnik. Nazwa „przysłówek” zostaje niewykorzystana — nie dopasowuj jej na siłę.
Uzupełnij zdanie odpowiednią formą rzeczownika „przyjaciel”, a następnie nazwij użyty przypadek i liczbę. Na biwak pojechałem z trzema ......... .
Poprawna forma to „przyjaciółmi” — narzędnik liczby mnogiej. Ten rzeczownik odmienia się nietypowo (przyjaciele, przyjaciół, przyjaciołom, przyjaciółmi, przyjaciołach), więc końcówka „-ami” tu nie wystąpi. Jeśli polecenie każe nazwać formę, sama forma to odpowiedź niepełna.
Oceń prawdziwość stwierdzeń. 1. Imiesłów przysłówkowy uprzedni tworzy się od czasowników dokonanych. 2. Przysłówek odmienia się przez przypadki. 3. Rzeczownik odmienia się przez rodzaje.
1 — prawda (przeczytawszy od przeczytać, zjadłszy od zjeść). 2 — fałsz: przysłówek jest nieodmienny, choć część przysłówków się stopniuje (szybko, szybciej, najszybciej). 3 — fałsz: rzeczownik ma rodzaj na stałe, odmienia się przez przypadki i liczby.
Przekształć zdanie tak, aby czasownik wystąpił w stronie biernej. Uczniowie przygotowali dekoracje na apel.
Poprawnie: „Dekoracje na apel zostały przygotowane przez uczniów”. W stronie biernej wykonawca czynności wchodzi do wyrażenia z przyimkiem „przez”, a orzeczenie składa się z formy czasownika zostać albo być i imiesłowu przymiotnikowego biernego. Aspekt musi się zgadzać: przygotowali — zostały przygotowane.
Odmienne jest pięć: rzeczownik, czasownik, przymiotnik, liczebnik i zaimek. Nieodmienne też pięć: przysłówek, przyimek, spójnik, partykuła i wykrzyknik. Wyjątek do zapamiętania: zaimki przysłowne (tam, wtedy, jak) należą do zaimków, ale się nie odmieniają.
Imiesłów to forma czasownika, która przejmuje cechy innej części mowy. Przymiotnikowe odmieniają się jak przymiotniki: czynny kończy się na -ący (śpiewający), bierny na -ny, -ony lub -ty (zapisany, zrobiony, umyty). Przysłówkowe są nieodmienne: współczesny na -ąc (śpiewając), uprzedni na -łszy albo -wszy (zaśpiewawszy).
Zadaj pytanie i sprawdź, co wyraz określa. Przymiotnik odpowiada na pytania jaki? jaka? jakie? i określa rzeczownik, więc dopasowuje się do niego formą. Przysłówek odpowiada na pytania jak? gdzie? kiedy?, określa czasownik i w ogóle się nie odmienia. Porównaj: „szybki bieg” i „biegł szybko”.
Tak. W części I arkusza, obok zadań do tekstu literackiego i nieliterackiego, mogą się pojawić zadania językowe — o części mowy, formę wyrazu albo przekształcenie zdania. Gramatyka liczy się też pośrednio w części II: błędy fleksyjne obniżają ocenę języka w wypracowaniu.
Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.
W tym dziale mamy 102 zadania. Poniżej kilka poleceń — odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz po rozwiązaniu.
Luka: b1
Ten dział omawia rozdział 13 „Części mowy i fleksja” (s. 173–186) w Opracowanie lektur i powtórka z polskiego: teoria, przykłady krok po kroku i zadania z kluczem. Zobacz rozdział 13 →
Darmowy quiz z tego działu to 10 zadań, każde od razu ocenione i wyjaśnione. Wystarczy darmowe konto.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane powiadomienia o powtórkach).