Sprawdzian z „Artysty” z odpowiedziami — 5 pytań bez konta, wynik w skali ocen
Sławomir Mrożek, „Artysta” — lektura obowiązkowa na egzaminie ósmoklasisty · jedna z lektur obowiązkowych — może być tekstem w arkuszu albo lekturą do wypracowania
Kogut idzie do cyrku po angaż, ale nie chce występować jako kogut — żąda roli lwa. Bardzo krótka satyryczna bajka — warto umieć omówić jej alegorię, morał i komizm.
„Artysta” Sławomira Mrożka to krótkie opowiadanie satyryczne napisane w konwencji bajki zwierzęcej: bohaterami są zwierzęta, które mówią i zachowują się jak ludzie, a całość zmierza do wyraźnej nauki moralnej. Czasu i miejsca akcji autor nie określa — liczy się sama sytuacja, nie realia. Kogut trafia na ogłoszenie o naborze do cyrku i postanawia zostać artystą; w drodze towarzyszą mu Lis i narrator, który opowiada zdarzenia w pierwszej osobie jako ich uczestnik. U dyrektora Kogut przedstawia się jako lew, a gdy to nie robi wrażenia — deklaruje, że może być też tygrysem. Kiedy dostaje realną propozycję występu w roli koguta, obraża się i wychodzi bez angażu. Utwór jest bardzo krótki, więc warto znać go w całości, a nie ze streszczenia. W wypracowaniu bywa przywoływany przy tematach o marzeniach, ambicji i akceptacji siebie. Trudność polega na nazwaniu postawy Koguta i obronie własnego stanowiska, bo narrator nigdzie nie ocenia bohatera wprost.
Kogut — bohater przekonany o swojej wielkości. Dyrektor cyrku — ocenia go rzeczowo i składa mu propozycję zgodną z tym, kim naprawdę jest. Lis — towarzyszy Kogutowi, słucha go, nie wyprowadza go z błędu i to on zamyka historię ironiczną uwagą. Narrator — czwarta postać, uczestnik zdarzeń.
Kogut trafia na ogłoszenie o naborze do cyrku i planuje karierę artysty, z zagranicznymi kontraktami włącznie. Idzie do cyrku. Przedstawia się dyrektorowi jako lew, potem jako tygrys. Zostaje sprawdzony — próba ryku wypada nieźle, ale są lepsze lwy. Odrzuca ofertę występu jako kogut i wraca do domu bez angażu.
To opowiadanie prozą, satyryczne, z cechami bajki zwierzęcej: zwierzęta są maskami typów ludzkich, sytuacja jest umowna, a z całości da się wyprowadzić morał. Narracja jest pierwszoosobowa — narrator bierze udział w wydarzeniach, zadaje pytania i nie wie wszystkiego o Kogucie.
Komizm rodzi się z rozdźwięku między tym, kim Kogut jest, a tym, za kogo się podaje: ptak w roli króla zwierząt to sytuacja absurdalna. Śmieszy też jego język — mówi o sławie, pieniądzach i kontrakcie z Metro Goldwyn Mayer tak, jakby naprawdę był wielkim artystą. Pointa Lisa jest ironiczna: pozornie przyznaje Kogutowi rację, w rzeczywistości go ośmiesza.
Kogut to alegoria człowieka, który przecenia siebie i woli udawać kogoś innego, niż wykorzystać to, co naprawdę umie. Lew oznacza rolę wielką i prestiżową. Morał: nie ambicja jest tu wyśmiana, lecz brak samokrytycyzmu. Tytuł jest ironiczny — bohater chce być artystą, choć nigdy nim nie został, a artystą nazywa go na końcu Lis, z przekąsem.
Że marzenia trzeba zderzać z realną oceną swoich możliwości. Że udawanie kogoś innego kończy się porażką. Że prawdziwy przyjaciel mówi prawdę, a nie przytakuje. Że urażona duma potrafi przekreślić realną szansę. Do każdej z nich masz w tekście gotową scenę.
Na te pomyłki warto uważać w zadaniach do tej lektury.
To dyrektor zaproponował mu rolę koguta, czyli zgodną z jego naturą. Właśnie ta propozycja Koguta obraziła i dlatego wyszedł bez angażu.
Lis jest bohaterem, z którym narrator rozmawia — to dwie różne osoby. W zadaniu o narrację wystarczy napisać, że narrator jest uczestnikiem zdarzeń i mówi o sobie „ja”.
W tekście nic nie wskazuje na złą wolę dyrektora: pyta, czy Kogut jest pewny, spokojnie ocenia ryk i proponuje angaż. Jeśli uznasz go za winnego, przyjmiesz punkt widzenia obrażonego bohatera zamiast go ocenić.
Kogut przegrywa nie dlatego, że chciał być artystą, tylko dlatego, że chciał być lwem. Wyśmiany jest brak samokrytycyzmu, a nie ambicja.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź. Kogut zgłosił się do cyrku, ponieważ chciał występować w roli: A. koguta, B. lwa, C. tresera, D. konferansjera.
Odpowiedź B. Uwaga na wariant A — to rola, którą zaproponował dyrektor, a nie ta, o którą Kogut się starał.
Oceń prawdziwość stwierdzeń. 1. Kogut podpisał z cyrkiem umowę. 2. Dyrektor poprosił Koguta o pokaz jego umiejętności. 3. W drodze powrotnej Kogut milczał ponuro.
Kolejno: fałsz, prawda, prawda. W takich zadaniach sprawdzaj każde zdanie osobno — w przykładowych zadaniach prawda–fałsz w Informatorze CKE punkt jest za komplet poprawnych ocen.
Jaką ludzką wadę ośmiesza Sławomir Mrożek, przedstawiając zachowanie Koguta? Nazwij ją i wskaż jedno zachowanie bohatera, które ją potwierdza.
Nazwij wadę rzeczownikiem: próżność, zarozumiałość, brak samokrytycyzmu, przecenianie własnych możliwości. Sama nazwa to za mało — dopisz konkretne zachowanie, na przykład podanie się za lwa albo obrażenie się na realną propozycję.
Przyporządkuj każdej postaci jej funkcję w opowiadaniu: Kogut, Lis, dyrektor cyrku. A. trzeźwo ocenia możliwości kandydata, B. przecenia własny talent, C. nie wyprowadza przyjaciela z błędu i kończy historię ironiczną uwagą.
Kogut — B, dyrektor — A, Lis — C. Sprawdź, czy liczba postaci zgadza się z liczbą opisów — któraś odpowiedź może zostać niewykorzystana.
Czy Kogut z opowiadania Sławomira Mrożka „Artysta” zasługuje na miano artysty? Napisz rozprawkę, w której zajmiesz stanowisko i uzasadnisz je dwoma argumentami z tekstu. Twoja praca nie może być krótsza niż 200 wyrazów.
Potrzebne jest jasne stanowisko na początku i argumenty poparte konkretnymi zachowaniami bohatera. Oba stanowiska wolno obronić, ale łatwiej udowodnić, że Kogut artystą nie jest: niczego nie stworzył, chciał tylko grać cudzą rolę.
O Kogucie, który postanawia zostać artystą cyrkowym. Zgłasza się do cyrku, ale zamiast wystąpić jako kogut, podaje się za lwa, a potem za tygrysa. Dyrektor sprawdza go i proponuje mu angaż w roli koguta. Kogut odmawia obrażony i w drodze powrotnej ponuro milczy.
Tego, żeby realnie oceniać własne możliwości i pracować na tym, co się naprawdę umie, zamiast udawać kogoś innego. Utwór nie wyśmiewa marzeń ani ambicji — wyśmiewa brak samokrytycyzmu i urażoną dumę, przez którą bohater odrzuca realną szansę.
Nie w takim sensie jak bajki Krasickiego, bo to proza, a nie wiersz, i nie ma tu morału wypowiedzianego wprost. Ma za to cechy bajki: zwierzęta przedstawiają typy ludzkie, sytuacja jest umowna, a z zakończenia da się wyprowadzić naukę moralną. Najbezpieczniej napisać: opowiadanie satyryczne w konwencji bajki zwierzęcej.
Najlepiej jednym rzeczownikiem: próżność, zarozumiałość, megalomania, brak samokrytycyzmu. Możesz też napisać, że bohater przecenia swoje możliwości i nie akceptuje siebie takim, jaki jest. Do nazwy dopisz zawsze konkretne zachowanie z tekstu — samo określenie to za mało.
„Artysta” mieści się na jednej stronie, więc sprawdzian pyta o każdy szczegół: skąd Kogut wziął pomysł, za kogo się podał, co powiedział dyrektor i kto wypowiada ostatnie zdanie. Równie często pyta o budowę: narratora, dialog, puentę i ironię tytułu.
Opowiadanie nie ma rozdziałów. Kroki opisują etapy historii w kolejności, w jakiej pojawiają się w tekście. Gdy na sprawdzianie pada pytanie „co wydarzyło się po…”, ta lista to odpowiedź.
Kogut czyta w gazecie ogłoszenie cyrku, który potrzebuje zwierząt. Postanawia się zgłosić, bo zawsze chciał być artystą.
Po drodze snuje plany: sława, pieniądze, może wyjazdy za granicę, a tam kontrakt z wytwórnią Metro Goldwyn Mayer. Lis kpiąco dorzuca, że także powrót.
Dyrektor przyjmuje Koguta na świeżym powietrzu, gdzie rozwijają namiot. Narrator i Lis zatrzymują się opodal.
Zapytany o godność, Kogut przedstawia się krótko: Lew. Gdy dyrektor się dziwi i pyta, czy jest tego pewny, Kogut dodaje, że ewentualnie tygrys.
Dyrektor każe mu zaryczeć. Kogut ryczy, jak umie. Dyrektor ocenia, że nieźle, ale są lepsze lwy.
Dyrektor proponuje warunek: jeśli Kogut zgodzi się występować jako kogut, może go zaangażować.
Kogut obraża się, że nie będzie udawał ptaka dla przyjemności dyrektora. Rozmowa kończy się pożegnaniem.
Kogut milczy ponuro. Narrator nie wytrzymuje i pyta go, dlaczego chciał grać lwa.
Zamiast Koguta odpowiada Lis — pytaniem, czy narrator widział kiedyś artystę bez ambicji. Na tym opowiadanie się kończy.
| Kogut | Główny bohater. Marzy o sławie, pieniądzach i zagranicznych kontraktach, a nie o samej sztuce. Przecenia siebie: podaje się za lwa, a gdy dostaje realną szansę w roli koguta, odrzuca ją obrażony. Na koniec milczy — nie potrafi wytłumaczyć swojego wyboru. |
|---|---|
| Lis | Towarzysz Koguta, chłodny i złośliwy obserwator. Dwa razy wtrąca krótkie, kpiące uwagi: w drodze dopowiada, że wyjazd za granicę skończy się powrotem, a na końcu odpowiada za Koguta ironicznym pytaniem, które zamyka utwór. |
| Narrator („ja”) | Trzecia postać z trójki bohaterów. Idzie z Kogutem i Lisem, obserwuje rozmowę z boku, a w drodze powrotnej jako jedyny pyta Koguta wprost, dlaczego chciał grać lwa. |
| Dyrektor cyrku | Człowiek rzeczowy i uprzejmy. Nie wyśmiewa Koguta: pyta, czy jest pewny, sprawdza jego ryk, ocenia go spokojnie i proponuje pracę zgodną z tym, kim Kogut naprawdę jest. Tekst nie mówi, że jest zwierzęciem. |
Każdy cytat to dosłowny fragment utworu (cykl Sławomira Mrożka o Kogucie, Lisie i narratorze (tekst chroniony prawem autorskim, cytujemy tylko krótkie fragmenty)). Możesz go użyć w odpowiedzi albo w wypracowaniu.
Kogut składa gazetę i od razu decyduje, że się zgłosi. W drodze liczy już sławę, pieniądze i kontrakt w Hollywood, choć jeszcze niczego nie pokazał.
Zawsze chciałem być artystą.
Dlaczego o to pytają: Zadania pytają, czego Kogut naprawdę pragnie. Odpowiedź z tekstu: sławy i pieniędzy, a nie sztuki — to pierwszy argument w rozprawce, że nie jest prawdziwym artystą.
Zapytany o godność Kogut przedstawia się jako lew. Kiedy dyrektor okazuje zdziwienie, zamiast przyznać się do prawdy, proponuje inną wielką rolę — tygrysa.
Dlaczego o to pytają: Najczęstsze zadanie zamknięte: w jakiej roli Kogut chciał występować. Pułapką jest odpowiedź „koguta” — tę rolę zaproponował dyrektor.
Kogut ryczy, jak umie. Dyrektor nie kpi z niego, tylko spokojnie porównuje go z konkurencją i od razu składa propozycję zgodną z naturą kandydata.
Owszem, nieźle, ale są lepsze lwy od pana.
Dlaczego o to pytają: Komizm sytuacji: ptak na przesłuchaniu na lwa. Zadania sprawdzają też, czy uczeń zauważa, że dyrektor zachowuje się rozsądnie, a nie okrutnie.
Dyrektor mógłby zaangażować Koguta, gdyby ten zgodził się na rolę koguta. Kogut uważa to za obrazę.
Ja dla pana przyjemności nie będę udawał ptaka
Dlaczego o to pytają: Kluczowe zdanie do zadania o ironii i absurdzie: Kogut nazywa udawaniem bycie tym, kim naprawdę jest, a udawanie lwa uważa za swoją prawdziwą rolę.
W drodze powrotnej Kogut milczy ponuro. Na pytanie narratora odpowiada za niego Lis.
Czy widziałeś kiedy artystę bez ambicji?
Dlaczego o to pytają: Pytają, kto wypowiada ostatnie zdanie (Lis, nie Kogut), jaki to rodzaj pytania (retoryczne) i jaki ma sens (ironiczny: ambicja bez talentu nie czyni nikogo artystą).
Z niej Kogut dowiaduje się o naborze. Ogłoszenie daje cyrk, który potrzebuje zwierząt — to nie Kogut dał ogłoszenie.
Amerykańska wytwórnia filmowa, z którą Kogut chce podpisać kontrakt za granicą. Pokazuje skalę jego marzeń: od cyrku od razu do Hollywood.
Pierwsze, o czym Kogut myśli w drodze do cyrku. Potem dochodzą wyjazdy za granicę.
Dwie role, o które Kogut się stara. Obie należą do wielkich drapieżników, królów cyrkowej areny.
Rozwijano go właśnie wtedy, gdy dyrektor przyjmował Koguta na świeżym powietrzu.
Kogut, Lis i narrator. Dyrektor to czwarta osoba w opowiadaniu i jedyna, która nie należy do tej trójki.
W bazie jest 50 zadań do tej lektury: 17 zamkniętych jednokrotnego wyboru, 8 typu prawda/fałsz, 7 na dobieranie, 12 otwartych, 4 z lukami (słowotwórstwo, słownictwo, pisownia) i 2 tematy wypracowań. Poniżej dosłowne polecenia z bazy, bez odpowiedzi.
Jedna poprawna odpowiedź z czterech — o fabułę, postacie i charakter utworu.
Ocena stwierdzeń o narratorze i przebiegu rozmowy oraz łączenie pojęć z ich przejawami w tekście.
Krótka odpowiedź z uzasadnieniem opartym na zachowaniach bohatera.
Pytania losowane z bazy tej lektury, odpowiedzi otwarte ocenia AI. Sesja startuje od razu.
Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.
W tym dziale mamy 67 zadań. Poniżej kilka poleceń — odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz po rozwiązaniu.
Artysta, Sławomir Mrożek
Narrator opowiadania jest wszechwiedzący i zna myśli dyrektora cyrku.
F ✓Bohaterowie opowiadania to zwierzęta, które zachowują się jak ludzie.
F ✓✓ Poprawne odpowiedzi pokazane w zielonych ramkach
Ten dział omawia rozdział 5 „Sienkiewicz, Żeromski, Mrożek” (s. 75–88) w Opracowanie lektur i powtórka z polskiego: teoria, przykłady krok po kroku i zadania z kluczem. Zobacz rozdział 5 →
Darmowy quiz z tego działu to 10 zadań, każde od razu ocenione i wyjaśnione. Wystarczy darmowe konto.
Wybierz, które kategorie plików cookies akceptujesz. Zgodę możesz zmienić w dowolnym momencie.
Sesja, bezpieczeństwo, podstawowa funkcjonalność (logowanie, koszyk subskrypcji, zabezpieczenia reCAPTCHA). Bez nich serwis nie działa.
Google Analytics 4 — anonimowe statystyki użycia serwisu. Pomaga nam poprawiać aplikację na podstawie tego, które funkcje są faktycznie używane.
Google Ads — remarketing i pomiar skuteczności reklam. Dzięki temu możemy pokazywać Ci trafniejsze reklamy i finansować rozwój darmowej wersji.
Zapamiętywanie preferencji (motyw ciemny/jasny, wybrane przedmioty, ustawienia sesji).
Dopasowywanie treści do Twoich zainteresowań (rekomendacje pytań, spersonalizowane powiadomienia o powtórkach).