📖Język polskizadania do tekstu w części I i temat wypracowania w części IIczęść I: 25 pkt · wypracowanie: 20 pkt113 zadań

🍄Pan Tadeusz

Sprawdzian z „Pana Tadeusza” z odpowiedziami — 5 pytań bez konta, wynik w skali ocen

Adam Mickiewicz, „Pan Tadeusz” (księgi: I, II, IV, X, XI, XII) — lektura obowiązkowa na egzaminie ósmoklasisty · jedna z lektur obowiązkowych — może być tekstem w arkuszu albo lekturą do wypracowania

Spór dwóch rodów o stary zamek, zbrojny zajazd na dwór i pokuta człowieka, który przed laty zabił sąsiada. W zadaniach liczą się przede wszystkim bohaterowie i ich powiązania, przebieg konfliktu oraz cechy epopei.

„Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza to epopeja narodowa napisana wierszem, podzielona na dwanaście ksiąg i zamknięta Epilogiem; powstała na emigracji w Paryżu. Akcja toczy się na Litwie — w szlacheckim dworze w Soplicowie, w pobliskim zamku Horeszków i w zaścianku Dobrzyńskich — przez pięć letnich dni 1811 roku i jeden dzień wiosną roku 1812, tuż przed wyprawą Napoleona na Rosję. Całość trzymają razem dwa wątki: trwający od lat sądowy spór o zamek, który dzieli Sopliców i Hrabiego, oraz historia Jacka Soplicy, zabójcy Stolnika Horeszki, ukrywającego się pod habitem księdza Robaka. Warto wiedzieć, kto jest kim i kto z kim jest spokrewniony, znać przyczyny i przebieg sporu, zajazd oraz cechy epopei. Kłopot sprawia liczba postaci i plątanina pokrewieństw — bez tej siatki nie da się wyjaśnić ani konfliktu, ani zakończenia.

Co trzeba wiedzieć o lekturze

Bohaterowie i ich powiązania

Tadeusz to syn Jacka Soplicy, wychowany przez stryja Sędziego. Zosia jest wnuczką Stolnika Horeszki, a wychowuje ją Telimena, jej krewna i opiekunka, sama zabiegająca o względy Tadeusza i Hrabiego. Hrabia to daleki krewny Horeszków. Zaręczyny Tadeusza z Zosią godzą oba rody.

Słudzy i strażnicy dawnego obyczaju

Gerwazy Rębajło, klucznik Horeszków, przez całe życie jest wierny zamordowanemu Stolnikowi i szuka zemsty na Soplicach. Protazy Brzechalski, woźny sądowy w służbie Sędziego, ogłasza pozwy i jest komicznym lustrem Gerwazego. Wojski Hreczecha zna się na polowaniu, kuchni i dawnych zwyczajach.

Spór o zamek i zajazd

Po śmierci Stolnika jego dobra rozdzielono, a opuszczonego zamku Horeszków długo nikt nie chciał; teraz chcą go i Hrabia, i Sędzia, więc procesują się o niego. Gdy sąd nie kończy sprawy, Gerwazy namawia Hrabiego i szlachtę z zaścianka Dobrzyńskich do zajazdu, czyli zbrojnego zajęcia cudzego dworu. Napastnicy opanowują Soplicowo.

Jacek Soplica i ksiądz Robak

W młodości Jacek był zawadiaką, kochał córkę Stolnika, ale ten odmówił mu jej ręki. Podczas rosyjskiego szturmu na zamek Jacek zastrzelił Stolnika i odtąd uchodził za zdrajcę. Pokutował: wstąpił do zakonu, przyjął imię Robak i jako emisariusz przygotowywał na Litwie powstanie przeciw Rosji.

Obyczaje szlacheckie w Soplicowie

Strażnikiem dawnego porządku jest Sędzia Soplica: pilnuje gościnności, kolejności zasiadania do stołu i szacunku dla starszych. Do obrazu obyczaju należą też grzybobranie, polowanie, koncert na rogu, spór myśliwych o charty, polonez i rola rozjemcy, którą pełni Podkomorzy.

Cechy epopei, inwokacja i przyroda

Utwór jest pisany wierszem, dzieli się na księgi i pokazuje losy całej zbiorowości na tle wydarzeń historycznych. Otwiera go inwokacja — uroczysty zwrot do rodzinnej Litwy i prośba do Matki Boskiej. Opisy nieba, burzy, sadu i puszczy są tu równie ważne jak sceny z ludźmi.

Pomyłki, na które warto uważać

Na te pomyłki warto uważać w zadaniach do tej lektury.

Źle„Pan Tadeusz” to powieść historyczna napisana prozą.
Dobrze„Pan Tadeusz” to epopeja napisana wierszem.

Cechy gatunku to między innymi inwokacja na początku, podział na księgi, wiersz, rozbudowane porównania i opisy oraz losy zbiorowości na tle ważnych wydarzeń historycznych.

ŹleJacek Soplica zabił Stolnika, bo przeszedł na stronę Rosjan.
DobrzeJacek strzelił do Stolnika w czasie rosyjskiego szturmu na zamek, ale nie działał w porozumieniu z najeźdźcą.

Strzelił w gniewie, po tym jak Stolnik odmówił mu ręki córki. Zbieg okoliczności sprawił, że sąsiedzi uznali go za zdrajcę — i to piętno, a nie sam czyn, każe mu potem pokutować przez resztę życia.

ŹleZosia jest córką Telimeny.
DobrzeZosia jest wnuczką Stolnika Horeszki, a Telimena jest tylko jej opiekunką.

Od tego pokrewieństwa zależy sens zakończenia: dopiero jako ostatnia z Horeszków Zosia może przez małżeństwo z Tadeuszem pogodzić oba rody. Telimena to krewna i opiekunka Zosi, a zarazem jej rywalka w zabiegach o Tadeusza.

ŹleZajazd to bitwa szlachty z wojskiem rosyjskim.
DobrzeZajazd to zbrojny najazd szlachty na cudzy dwór — tu Hrabiego i Dobrzyńskich na Soplicowo.

Starcie z Rosjanami wybucha dopiero później i nikt go nie planował. To ono zmusza wczorajszych wrogów do walki po jednej stronie, więc mylenie obu wydarzeń psuje całą odpowiedź o przebiegu konfliktu.

Przykładowe zadania do tej lektury

Zadanie zamknięte

Wskaż, między kim toczy się sądowy spór o stary zamek Horeszków.

Odpowiedź: między Sędzią Soplicą a Hrabią. Uwaga na Gerwazego i Stolnika — Gerwazy spór tylko podsyca, a Stolnik nie żyje od lat.

Prawda/fałsz

Oceń prawdziwość zdań: akcja utworu toczy się na Litwie; ksiądz Robak to dawny Jacek Soplica; Zosia jest siostrą Tadeusza.

Kolejno: prawda, prawda, fałsz. W przykładowych zadaniach prawda–fałsz w Informatorze CKE punkt jest jeden — za komplet poprawnych ocen.

Dobieranie

Dopasuj bohaterów — Gerwazego, Protazego, Wojskiego i Telimenę — do opisów ich roli w Soplicowie i okolicy.

Rozróżniaj funkcje: klucznik Horeszków, woźny sądowy w służbie Sędziego, znawca polowania i obyczaju, opiekunka Zosi. Uzupełnij wszystkie pary.

Zadanie otwarte

Wyjaśnij, na czym polegała przemiana Jacka Soplicy. Napisz, jaką winę popełnił w młodości, i podaj dwa przykłady tego, jak jako ksiądz Robak próbował ją odkupić.

Pełna odpowiedź ma trzy elementy: wina (zabicie Stolnika), przyjęcie zakonnego imienia i ukrycie się przed ludźmi oraz konkretne działania — praca emisariusza przygotowującego powstanie i ratowanie ludzi podczas bitwy.

Wypracowanie

Czy dawny błąd można naprawić? Napisz rozprawkę, w której rozważysz ten problem. W argumentacji odwołaj się do „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza oraz do innej lektury obowiązkowej.

Odwołanie musi być konkretne: nazwij postać, przywołaj wydarzenie i pokaż, jak potwierdza twoją tezę. Samo streszczenie utworu nie liczy się jako argument.

Jak powtórzyć tę lekturę przed egzaminem

  1. 1Narysuj siatkę powiązań: Soplicowie (Jacek, Sędzia, Tadeusz) po jednej stronie, Horeszkowie (Stolnik, Zosia, Hrabia, Gerwazy) po drugiej, Telimena pośrodku. Większość zadań zamkniętych sprawdza właśnie te zależności.
  2. 2Zrób dwie osie czasu: przeszłość (miłość Jacka, odmowa Stolnika, strzał na zamku) i teraźniejszość (lato 1811 i wiosna 1812). Wiele nieporozumień bierze się z mieszania obu planów.
  3. 3Do każdej postaci drugoplanowej dopisz jedno słowo z jej funkcją: klucznik, woźny, opiekunka, gospodarz, rozjemca. To wystarcza do zadań na dobieranie.
  4. 4Wypisz cechy epopei i dopasuj do każdej jedną scenę z lektury: inwokacja, uczta, polowanie, burza, bitwa. Łatwiej wtedy odrzucić fałszywą cechę w zadaniu zamkniętym.
  5. 5Przygotuj trzy gotowe argumenty do wypracowania: o odkupieniu dawnej winy (Jacek Soplica), o zgubnej sile zemsty (Gerwazy) i o tym, że wspólne zagrożenie godzi zwaśnionych (bitwa po zajeździe). Każdy zapisz w trzech zdaniach.

Warto przerobić razem z tym

Najczęstsze pytania

O czym jest „Pan Tadeusz”?

O szlacheckim życiu na Litwie tuż przed wyprawą Napoleona na Rosję. Dwie rodziny spierają się o stary zamek, spór przeradza się w zbrojny zajazd, a potem w bitwę z rosyjskim oddziałem. Równolegle biegnie historia Jacka Soplicy, który jako ksiądz Robak odkupuje dawną zbrodnię.

Kto jest głównym bohaterem „Pana Tadeusza”?

Tytułowy Tadeusz Soplica prowadzi wątek miłosny i na końcu zaręcza się z Zosią, ale o biegu wydarzeń decyduje jego ojciec, Jacek Soplica, ukryty pod imieniem księdza Robaka. Ważny jest też bohater zbiorowy — szlachta z Soplicowa i zaścianka Dobrzyńskich.

Czy „Pan Tadeusz” jest na egzaminie ósmoklasisty?

Tak, to jedna z lektur obowiązkowych. Lista lektur obowiązkowych obejmuje księgi I, II, IV, X, XI i XII — zadania w części I mogą dotyczyć tylko fragmentów z tych ksiąg, a w wypracowaniu wolno odwołać się do całego utworu. Najbliższy egzamin odbędzie się w maju 2027 roku.

Dlaczego „Pan Tadeusz” to epopeja?

Bo ma wszystkie cechy gatunku: jest napisany wierszem, otwiera go inwokacja, dzieli się na księgi, opowiada o losach całej zbiorowości na tle ważnych wydarzeń historycznych i zawiera rozbudowane opisy oraz porównania. Stąd też określenie „epopeja narodowa”.

📖 SPRAWDZIAN Z LEKTURY

Sprawdzian z lektury „Pan Tadeusz”: co musisz wiedzieć

Na egzaminie ósmoklasisty z „Pana Tadeusza” obowiązuje sześć ksiąg: I, II, IV, X, XI i XII. Poniżej masz, co dzieje się w każdej z nich, kto jest kim, kto oddał który strzał i co kto powiedział, z cytatami przepisanymi z tekstu.

Jak zbudowany jest „Pan Tadeusz”

Gatunek i podział
Epopeja pisana wierszem: dwanaście ksiąg i Epilog. Pierwsze wersy księgi I to inwokacja „Litwo! Ojczyzno moja!”, bez osobnego tytułu. Pod tytułem każdej księgi jest krótki spis zdarzeń prozą.
Księgi obowiązkowe na E8
I „Gospodarstwo”, II „Zamek”, IV „Dyplomatyka i łowy”, X „Emigracja. Jacek.”, XI „Rok 1812”, XII „Kochajmy się”. Z pozostałych ksiąg (III, V–IX) wystarczy znać przebieg: kłótnię w zamku, zajazd i bitwę z Moskalami.
Wiersz
Trzynastozgłoskowiec z rymami parami, czyli dwa kolejne wersy rymują się ze sobą (np. zdrowie / dowie w pierwszych wersach). Epilog ma krótsze wersy.
Narrator
Opowiada w trzeciej osobie, ale czasem mówi o sobie: w księdze IV wspomina „drzewa moje ojczyste”, w księdze XI pisze, że był „Urodzony w niewoli, okuty w powiciu”, a księgę XII kończy zdaniem, że sam był na tej uczcie.
Miejsce akcji
Soplicowo na Litwie, nad Niemnem: dwór Sędziego, dwa tysiące kroków dalej ruiny zamku Horeszków, dwie karczmy przy kaplicy i puszcza, w której odbywa się obława na niedźwiedzia. Zajazd planują w zaścianku Dobrzyńskich.
Czas akcji
Księgi I–X to kilka letnich dni, gdy w polu jeszcze trwają żniwa. Księgi XI–XII to wiosna 1812 roku, gdy przez Litwę idą wojska polskie i francuskie. Historia Jacka i Stolnika sięga czasów Kościuszki.

Kolejność wydarzeń: 21 kroków po księgach

Numery ksiąg według wydania Wolnych Lektur. Najwięcej miejsca mają księgi obowiązkowe na egzaminie: I, II, IV, X, XI i XII. Gdy na sprawdzianie pada pytanie „co wydarzyło się po…”, ta lista to odpowiedź.

  1. 1
    ks. I

    Inwokacja: narrator zwraca się do Litwy i do Matki Boskiej z Częstochowy i Ostrej Bramy. Prosi, by przeniosła jego duszę do pól i łąk nad Niemnem.

  2. 2
    ks. I

    Tadeusz wraca z Wilna do domu stryja po dziesięciu latach. W swoim dawnym pokoju zastaje kobiece rzeczy i widzi dziewczynę w bieli, która wbiega przez okno i ucieka.

  3. 3
    ks. I

    Protazy przenosi kolację do ruin zamku, żeby dowieść, że Sędzia zamek „posiada”. Sędzia mówi o grzeczności, Asesor i Rejent kłócą się o charty Sokoła i Kusego. Obok Tadeusza siada Telimena; Tadeusz bierze ją za dziewczynę z okna.

  4. 4
    ks. II

    Rano polowanie z chartami na zająca. Hrabia spotyka pod zamkiem Gerwazego, który namawia go, by nie oddawał zamku Soplicom.

  5. 5
    ks. II

    W zamku Gerwazy opowiada Hrabiemu historię Stolnika: Jacek Soplica starał się o jego córkę, dostał „czarną polewkę”, a podczas szturmu Moskali zastrzelił Stolnika spod bramy. Hrabia postanawia walczyć o zamek.

  6. 6
    ks. II

    Hrabia widzi w ogrodzie dziewczynę zbierającą ogórki; Robak go odpędza. Przy śniadaniu Telimena opowiada o piesku zagryzionym w Petersburgu, Wojski zabija muchę tuż między jej głową i głową Tadeusza, a Robak rozdziela kłócących się Asesora i Rejenta. Wszyscy idą na grzyby.

  7. 7
    ks. III (łącznik)

    Sędzia mówi Telimenie, że Jacek chce ożenić Tadeusza z Zosią. Obiad przerywa wiadomość o niedźwiedziu w puszczy.

  8. 8
    ks. IV

    Rano Tadeusza budzi przez otwór w okiennicy dziewczyna z jasnymi włosami w papilotach. Tadeusz rozumie, że wczoraj pomylił ją z Telimeną.

  9. 9
    ks. IV

    W karczmie Jankiela Robak częstuje szlachtę tabaką z Częstochowy, pokazuje na tabakierce Napoleona i powtarza: oczyścić dom.

  10. 10
    ks. IV

    Obława w puszczy. Tadeusz i Hrabia strzelają razem i chybiają, uciekają przed niedźwiedziem. Padają trzy strzały: Asesora, Rejenta i z jednorurki Gerwazego, którą wyrwał mu Robak. Kula z tej jednorurki zabiła zwierzę.

  11. 11
    ks. IV

    Wojski gra na rogu, potem wszyscy jedzą bigos. Wojski opowiada o sporze Domejki i Dowejki, a charty Kusy i Sokół gubią szaraka pod lasem.

  12. 12
    ks. V–IX (łącznik)

    Kłótnia w zamku przy kolacji, Hrabia i Gerwazy postanawiają zrobić zajazd. Szlachta z Dobrzyna zajmuje Soplicowo, rano przychodzą rosyjscy żołnierze. Wczorajsi wrogowie biją się razem przeciw Moskalom; Robak zostaje ranny. Księga IX kończy się zdaniem: „Taki miał koniec zajazd ostatni na Litwie”.

  13. 13
    ks. X

    Burza. Ryków odmawia przyjęcia pieniędzy i obiecuje zwalić winę na Płuta. Podkomorzy każe uczestnikom bitwy, w tym Tadeuszowi, uciekać za Niemen do Księstwa.

  14. 14
    ks. X

    Tadeusz odkłada zaręczyny z Zosią, bo nie chce więzić jej woli. Zosia daje mu obrazek i relikwiarzyk. Telimena przypina kokardę Hrabiemu, który też wyjeżdża.

  15. 15
    ks. X

    Robak błogosławi Tadeusza słowami „Synu! z Panem Bogiem!”, ale nie mówi mu, że jest jego ojcem. Potem przy Sędzim i Gerwazym wyznaje: jest Jackiem Soplicą.

  16. 16
    ks. X

    Gerwazy mówi, że umierający Stolnik uczynił znak krzyża w stronę zabójcy, czyli mu przebaczył. Przychodzi list o wojnie. Jacek umiera o świcie.

  17. 17
    ks. XI

    Wiosna 1812. W Soplicowie staje obóz czterdziestu tysięcy żołnierzy z generałami Dąbrowskim i Kniaziewiczem. Po mszy Podkomorzy ogłasza, że Jacek zmazał winę, i wiesza na jego grobie krzyż Legii Honorowej.

  18. 18
    ks. XI

    Gerwazy i Protazy piją razem miód. Tadeusz, ranny ułan, pyta Zosię, czy wychodzi za niego z własnej woli; Zosia się zgadza. Kusy i Sokół łapią szaraka w tej samej chwili, więc Wojski ogłasza, że wygrali obaj.

  19. 19
    ks. XII

    Uczta w zamku. Wojski pokazuje serwis, na którym zmieniają się pory roku. Maciek Dobrzyński przychodzi, ale nie je; Gerwazy oddaje swój rapier Scyzoryk generałowi Kniaziewiczowi.

  20. 20
    ks. XII

    Tadeusz, za zgodą Zosi, daje chłopom wolność i ziemię. Gerwazy mówi Zosi o ukrytym skarbczyku Stolnika, który do niej należy.

  21. 21
    ks. XII

    Zosia prosi Jankiela, by zagrał na cymbałach. Po koncercie Podkomorzy prowadzi z Zosią poloneza, a szlachta wznosi toasty do wieczora.

Kto jest kim

Tadeusz Soplica Syn Jacka, wychowany przez stryja Sędziego, ma blisko dwadzieścia lat. Porywczy, ale uczciwy: w księdze X odkłada zaręczyny, bo nie chce, by Zosia czekała z przymusu, a w księdze XII oddaje chłopom ziemię.
Sędzia Soplica Młodszy brat Jacka, gospodarz Soplicowa. Pilnuje dawnych obyczajów: to on w księdze I wygłasza przy kolacji mowę o grzeczności.
Ksiądz Robak (Jacek Soplica) Bernardyn z blizną na skroni, w rzeczywistości ojciec Tadeusza i zabójca Stolnika. Odważny: w księdze IV z odległości stu kroków trafia niedźwiedzia, który już dopada Hrabiego i Tadeusza.
Zosia Wnuczka Stolnika Horeszki, córka Ewy, sierota wychowana na koszt Jacka. Ma dobre serce: w księdze V zasłania Gerwazego przed czeladzią, a w księdze XII prosi Jankiela o koncert.
Telimena Krewna i opiekunka Zosi, dla Tadeusza „ciocia”, bywała w Petersburgu. Zmienna w uczuciach: flirtuje z Tadeuszem, potem z Hrabią, a w końcu zaręcza się z Rejentem.
Hrabia Bogaty sąsiad, daleki krewny Horeszków, wychowany za granicą. Marzyciel: wszędzie szuka romantycznych widoków i rysuje. W 1812 roku za własne pieniądze wystawia pułk jazdy.
Gerwazy Rębajło Klucznik, ostatni sługa Horeszków, z rapierem Scyzorykiem. Mściwy, ale szczery: po spowiedzi Jacka rezygnuje z zemsty i zdradza, że Stolnik przed śmiercią przebaczył.
Protazy Brzechalski Woźny w służbie Sędziego. Pomysłowy w sprawach sądowych: w księdze I przenosi kolację do zamku, żeby Sędzia miał dowód, że zamek jest w jego posiadaniu.
Wojski Hreczecha Daleki krewny Sędziego, zastępuje go przy gościach. Najlepszy myśliwy w okolicy: prowadzi obławę, gra na rogu, a w księdze XI kończy spór o charty wyrokiem „obaście wygrali”.
Podkomorzy Najważniejszy urzędnik w powiecie, sędzia w sprawie granic. Rozjemca: w księdze X radzi uczestnikom bitwy ucieczkę, w księdze XI przywraca Jackowi dobre imię, w XII prowadzi poloneza.
Asesor i Rejent Myśliwi, którzy kłócą się o charty (Asesor ma Sokoła, Rejent Kusego) i o to, czyja kula zabiła niedźwiedzia. Na końcu obaj się żenią: Asesor z Teklą Hreczeszanką, Rejent z Telimeną.
Jankiel Żyd, dzierżawca obu karczm i cymbalista, miał sławę dobrego Polaka. Kocha Polskę: w księdze XII po koncercie płacze przed generałem Dąbrowskim.
Maciek Dobrzyński Ma siedemdziesiąt dwa lata, w zaścianku Dobrzyn nic nie dzieje się bez jego rady; dawny żołnierz Kościuszki. Nieufny wobec Francuzów: w księdze XII nie je na uczcie i szybko wraca do zaścianka.
Major Płut i kapitan Ryków Oficerowie rosyjscy. Płut jest chciwy i napastliwy; Ryków to stary żołnierz, który w księdze X nie bierze pieniędzy i obiecuje świadczyć za szlachtą.
Stolnik Horeszko i Ewa Nie występują na scenie. Stolnik zginął od strzału Jacka. Jego córka Ewa wyszła za wojewodę, zmarła na Syberii i zostawiła córkę Zosię.

Sceny, o które pytają, z cytatem z tekstu

Każdy cytat to dosłowny fragment utworu (wydanie Wolnych Lektur). Możesz go użyć w odpowiedzi albo w wypracowaniu.

ks. I

Inwokacja

Narrator porównuje Litwę do zdrowia: docenia się je dopiero wtedy, gdy się je straci. Pisze z daleka i tęskni, dlatego prosi Matkę Boską, by choć myślą przeniosła go do rodzinnych stron.

Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie; / Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, / Kto cię stracił.
narrator

Dlaczego o to pytają: Pierwsze wersy trzeba znać na pamięć. Z inwokacji robi się zadanie o cechach epopei i o uczuciach osoby mówiącej (tęsknota, zachwyt).

ks. I

Kolacja w ruinach zamku

Goście siadają według wieku i urzędu, pierwsze miejsce zajmuje Podkomorzy. Sędzia mówi o grzeczności, która każdemu należy się inna. Kłótnię Asesora i Rejenta o charty przerywa Podkomorzy stukaniem w złotą tabakierę.

Dlaczego o to pytają: To gotowy przykład szlacheckiego obyczaju i porządku w domu Sędziego, a także początek sporu o Kusego i Sokoła, który skończy się dopiero w księdze XI.

ks. II

Gerwazy w zamku opowiada o śmierci Stolnika

W dawnej sali z lustrami Gerwazy mówi Hrabiemu, że Jacek Soplica zastrzelił Stolnika spod bramy w czasie szturmu Moskali. Dwa razy strzelił do zabójcy i chybił. Namawia Hrabiego, by nie zawierał z Soplicami zgody.

Nie masz zgody, mopanku, pomiędzy Soplicą / I krwią Horeszków
Gerwazy do Hrabiego

Dlaczego o to pytają: Na tej opowieści opiera się cały konflikt. Nauczyciel pyta, dlaczego Gerwazy nienawidzi Sopliców i czym jego wersja różni się od spowiedzi Jacka w księdze X.

ks. IV

Kto zabił niedźwiedzia

Asesor i Rejent kłócą się, czyja strzelba zabiła zwierzę. Gerwazy wyjmuje kulę z głowy niedźwiedzia i pokazuje, że pochodzi z jego jednorurki, ale strzelał Robak. Dodaje, że tak strzelać umiał tylko jeden człowiek, Jacek Soplica.

Chwała księdzu! dwom ludziom on życie ocalił
Gerwazy

Dlaczego o to pytają: Pytanie o to, kto zabił niedźwiedzia, pada niemal na każdym sprawdzianie. To także pierwsza wyraźna wskazówka, kim jest Robak.

ks. IV

Koncert Wojskiego na rogu

Po zabiciu niedźwiedzia Wojski gra na rogu całą historię polowania: pobudkę, szczekanie psów, strzały, głosy wilka, niedźwiedzia i żubra, a na koniec hymn zwycięstwa. Echo w puszczy powtarza muzykę.

Tu przerwał, lecz róg trzymał; wszystkim się zdawało, / Że Wojski wciąż gra jeszcze, a to echo grało.
narrator

Dlaczego o to pytają: W zadaniach trzeba odróżnić koncert Wojskiego (róg, polowanie) od koncertu Jankiela (cymbały, historia Polski).

ks. X

Spowiedź Jacka Soplicy

Ranny Robak mówi Sędziemu i Gerwazemu, że jest Jackiem Soplicą. Kochał Ewę, ale Stolnik udawał, że tego nie widzi, i zaczął mówić o jej weselu z kim innym. Jacek zastrzelił go w gniewie, nie był w zmowie z Moskalami. Żeby odpokutować pychę, został zakonnikiem.

Spuściłem głowę, kwestarz, zwałem się Robakiem, / Że jako robak w prochu…
Jacek Soplica

Dlaczego o to pytają: Stąd są pytania o winę i przemianę bohatera oraz o to, skąd wziął się przydomek Robak.

ks. X

Pożegnanie Tadeusza i Zosi

Tadeusz mówi stryjowi, że kocha Zosię, ale zaręczyny odkłada, bo wyjeżdża i nie chce jej więzić. Zosia podsłuchuje tę rozmowę i przynosi mu na drogę obrazek świętej Genowefy i relikwiarzyk.

Niechaj pan zawsze z sobą relikwije nosi / I ten obrazek, a niech pamięta o Zosi.
Zosia

Dlaczego o to pytają: Pytanie o to, co Zosia dała Tadeuszowi, jest częste, a scena pokazuje, jak Tadeusz dojrzał od romansu z Telimeną.

ks. XII

Wolność dla chłopów

Tadeusz mówi Zosi, że część wiosek należy się jej, i pyta, czy zgodzi się dać chłopom wolność i ziemię, choć będą przez to biedniejsi. Zosia odpowiada, że jest gotowa żyć skromnie na wsi. Pleban ogłasza tę decyzję chłopom.

Jeśli, włość uwalniając, zostaniesz uboższy, / To Tadeuszu będziesz sercu memu droższy.
Zosia

Dlaczego o to pytają: Nauczyciel pyta, kto uwolnił chłopów i dlaczego. Odpowiedź: Tadeusz, za zgodą Zosi.

ks. XII

Koncert Jankiela

Jankiel gra po kolei: Poloneza Trzeciego Maja, fałszywy akord oznaczający zdradę Targowicy, szturm i rzeź Pragi, żołnierską piosenkę o tułaczu i na koniec Mazurka Dąbrowskiego. Potem płacze i mówi do generała Dąbrowskiego.

Jenerale — rzekł — ciebie długo Litwa nasza / Czekała — długo, jak my Żydzi Mesyjasza…
Jankiel

Dlaczego o to pytają: Kolejność melodii to w skrócie historia Polski od Konstytucji 3 maja do legionów. Często pada też pytanie, kto rozpoznał Targowicę (Gerwazy).

Liczby i szczegóły, które trzeba pamiętać

12 ksiąg i Epilog

Na E8 obowiązuje sześć z nich: I, II, IV, X, XI, XII.

10 lat

Tyle Tadeusz nie był w domu stryja; ma „lat blisko dwadzieście” (ks. I).

2000 kroków

Tyle dzieliło dwór Sędziego od zamku Horeszków (ks. I).

2 chybione strzały

Gerwazy dwa razy strzelił do zabójcy Stolnika i dwa razy chybił (ks. II).

100 kroków

Z takiej odległości Robak trafił niedźwiedzia między głowami Tadeusza i Hrabiego (ks. IV).

Kusy i Sokół

Charty Rejenta (Kusy) i Asesora (Sokół); spór o nie kończy się w ks. XI remisem.

40 tysięcy

Tylu żołnierzy obozuje w Soplicowie wiosną 1812 roku (ks. XI).

3 pary

Zaręczają się: Tadeusz i Zosia, Asesor i Tekla Hreczeszanka, Rejent i Telimena (ks. XI–XII).

Jak wyglądają pytania: 113 zadań z „Pana Tadeusza” w bazie

6 zadań zamkniętych, 4 typu prawda/fałsz, 4 na dobieranie i 4 otwarte. Poniżej dosłowne polecenia z bazy, bez odpowiedzi.

Czas, miejsce, gatunek

Krótkie zadania zamknięte na początek sprawdzianu.

  • •W jakim miejscu głównie rozgrywa się akcja „Pana Tadeusza”?
  • •W jakich latach i w jakiej krainie rozgrywa się główna akcja „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza?
  • •„Pan Tadeusz” to epopeja. Która z podanych cech NIE jest cechą tego gatunku?
  • •Między kim toczy się w „Panu Tadeuszu” sądowy spór o stary zamek Horeszków?

Kto jest kim

Dobieranie opisów do postaci i pytania o prawdziwą tożsamość Robaka.

  • •Kim naprawdę jest tajemniczy ksiądz Robak, pojawiający się w „Panu Tadeuszu”?
  • •Dopasuj bohaterów „Pana Tadeusza” do ich opisów.
  • •Dopasuj bohatera „Pana Tadeusza” do pełnionej przez niego roli.
  • •Jaką umiejętność prezentuje Wojski podczas słynnego „koncertu” opisanego w „Panu Tadeuszu”?

Zadania otwarte

Za każde 2 punkty. Trzeba nazwać fakt i podać przykład z tekstu.

  • •Jacek Soplica przeszedł w życiu głęboką przemianę. Napisz, jaką winę popełnił w młodości, oraz podaj dwa przykłady tego, jak jako ksiądz Robak starał się ją odkupić.
  • •Wyjaśnij, na czym polega przemiana Jacka Soplicy i w jaki sposób stara się on odkupić winę za zabicie Stolnika Horeszki.
  • •Wyjaśnij, jaką funkcję pełni inwokacja „Litwo! Ojczyzno moja!” na początku „Pana Tadeusza”, i jakie uczucia wyraża wobec ojczyzny podmiot mówiący.
  • •Wyjaśnij, jaką rolę w akcji „Pana Tadeusza” odgrywa polowanie na niedźwiedzia, i co się podczas niego wydarza.
Rozpocznij sesję z „Pana Tadeusza” →

Pytania losowane z bazy tej lektury, odpowiedzi otwarte ocenia AI. Sesja startuje od razu.

Sprawdzian z „Pan Tadeusz” z odpowiedziami: 5 pytań bez konta →

Poćwicz od razu

Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.

Przykładowe zadania z bazy

W tym dziale mamy 113 zadań. Poniżej kilka poleceń — odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz po rozwiązaniu.

🍄 Pan Tadeusz ◉ Zamknięte A–D ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe E8 1 pkt

Czym według zapowiedzi treści księgi kończy się ostatnia księga „Pana Tadeusza”?

A bitwą pod Somosierrą
B wyprawą na grzyby i polowaniem
C ucieczką Telimeny z zamku
D koncertem Jankiela i poloneza
🍄 Pan Tadeusz ✎ Otwarte rozszerzone ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie 🤖 Ocena AI E8 3 pkt

Wyjaśnij, jakie uczucie wobec Litwy wyraża podmiot liryczny w inwokacji i dlaczego opisuje jej piękno. Odwołaj się do jej słów.

🍄 Pan Tadeusz ⇄ Dopasuj pary ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie E8 4 pkt

Dopasuj bohatera „Pana Tadeusza” do informacji o nim.

Jankiel
→
Gerwazy
→
Robak
→
Telimena
→
🍄 Pan Tadeusz ◉ Zamknięte A–D ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe E8 1 pkt

Jaką funkcję pełnił Gerwazy w zamku Horeszków?

A był marszałkiem dworu
B był rządcą folwarku
C był kasztelanem zamku
D był klucznikiem zamku

Ten dział omawia rozdział 6 „Kochanowski i Mickiewicz wierszem” (s. 89–104) w Opracowanie lektur i powtórka z polskiego: teoria, przykłady krok po kroku i zadania z kluczem. Zobacz rozdział 6 →

Zobacz, jak wygląda nauka w Quizie

Darmowy quiz z tego działu to 10 zadań, każde od razu ocenione i wyjaśnione. Wystarczy darmowe konto.

Pozostałe działy z języka polskiego