🧮Matematykazadania zamknięte z rysunkiem i zadania otwarte — o pole, długość boku albo uzasadnieniezadania zamknięte 1 pkt, otwarte 2–3 pkt48 zadań

🔻Trójkąty i twierdzenie Pitagorasa

Sprawdzian z trójkątów z odpowiedziami — 5 pytań bez konta, wynik w skali ocen

Figury geometryczne na płaszczyźnie — trójkąty, ich pola i twierdzenie Pitagorasa · twierdzenie Pitagorasa w arkuszu CKE z maja 2025 r. w zadaniach 11 i 21, z maja 2026 r. w zadaniach 10 i 20; suma kątów trójkąta — maj 2025, zadanie 18

Rodzaje trójkątów, suma kątów, nierówność trójkąta, pole i wysokości oraz twierdzenie Pitagorasa. Wzory z tego działu musisz znać na pamięć — na egzaminie nie ma karty wzorów ani kalkulatora.

Ten dział obejmuje rodzaje trójkątów, sumę kątów, nierówność trójkąta, wysokości i pole, a przede wszystkim twierdzenie Pitagorasa, które podstawa programowa każe stosować w sytuacjach praktycznych — w zadaniach o drabinie przy ścianie, przekątnej działki czy linie odciągającej maszt. W arkuszach z 2025 i 2026 r. pojawił się dwojako: w zadaniach zamkniętych prawda–fałsz z rysunkiem (maj 2025 — zadanie 11, maj 2026 — zadanie 10) oraz w zadaniach otwartych, gdzie punkty dostajesz za zapisane rozumowanie, a nie za samą liczbę na końcu (maj 2025 — zadanie 21, maj 2026 — zadanie 20). Typowe pomyłki to trzy rzeczy: mylenie przeciwprostokątnej z przyprostokątną, a przez to dodawanie kwadratów zamiast odejmowania, gubienie dzielenia przez dwa we wzorze na pole i opuszczanie wysokości na inny bok, niż wskazuje zadanie. Pamiętaj też, że nie ma tu kalkulatora ani karty wzorów: twierdzenie Pitagorasa i wzór na pole musisz mieć w głowie, a przekątną kwadratu i wysokość trójkąta równobocznego wyprowadzisz z Pitagorasa. Pierwiastki zwykle zostawiasz w postaci dokładnej.

Co trzeba umieć z tego działu

Rodzaje trójkątów i suma kątów

Po bokach: równoboczny — trzy boki równe i kąty po 60°, równoramienny — dwa równe ramiona i równe kąty przy podstawie, różnoboczny — trzy różne boki. Po kątach: ostrokątny, prostokątny, rozwartokątny. Suma kątów wewnętrznych zawsze wynosi 180°, więc trzeci kąt liczysz odejmowaniem, a w prostokątnym oba kąty ostre dają razem 90°.

Nierówność trójkąta

Trójkąt zbudujesz tylko wtedy, gdy suma dwóch krótszych boków jest większa od najdłuższego — wystarczy sprawdzić ten jeden warunek. Przy równości, jak 3 + 5 = 8, odcinki ułożą się wzdłuż jednej prostej. Najdłuższy bok leży naprzeciw największego kąta.

Wysokości i pole trójkąta

P = ½ · a · h, gdzie h to wysokość opuszczona dokładnie na bok a. Każdy trójkąt ma trzy wysokości, więc pole policzysz na trzy sposoby. W prostokątnym przyprostokątne są dla siebie wysokościami, a w rozwartokątnym dwie wysokości wypadają poza trójkąt.

Twierdzenie Pitagorasa

W trójkącie prostokątnym a² + b² = c², gdzie a i b to przyprostokątne, a c — przeciwprostokątna, czyli najdłuższy bok naprzeciw kąta prostego. Szukasz c: dodajesz kwadraty i pierwiastkujesz. Szukasz przyprostokątnej: od kwadratu przeciwprostokątnej odejmujesz kwadrat boku znanego.

Przekątna kwadratu i wysokość trójkąta równobocznego

Przekątna kwadratu o boku a ma długość a√2, a wysokość trójkąta równobocznego o boku a wynosi a√3/2 — stąd jego pole to a²√3/4. Oba wzory wyprowadzisz z Pitagorasa. Wyniki zostawiaj z pierwiastkiem, na przykład 5√2 cm: bez kalkulatora niczego nie przybliżasz.

Błędy, na które warto uważać

Te pomyłki kosztują punkty w zadaniach z tego działu.

ŹlePrzeciwprostokątna ma 10 cm, jedna przyprostokątna 6 cm, więc druga wynosi √(10² + 6²) = √136.
DobrzeDruga przyprostokątna: √(10² − 6²) = √(100 − 36) = √64 = 8 cm.

We wzorze a² + b² = c² litera c oznacza zawsze przeciwprostokątną, najdłuższy bok naprzeciw kąta prostego. Kwadraty dodajesz tylko wtedy, gdy szukasz właśnie jej; szukając przyprostokątnej — odejmujesz.

Źle√(9² + 12²) = 9 + 12 = 21
Dobrze√(9² + 12²) = √(81 + 144) = √225 = 15

Pierwiastek z sumy nie jest sumą pierwiastków. Kolejność jest sztywna: najpierw kwadraty obu boków, potem dodawanie, pierwiastek dopiero z gotowej sumy.

ŹleTrójkąt o boku 8 cm i opuszczonej na ten bok wysokości 5 cm ma pole 40 cm².
DobrzeP = ½ · 8 cm · 5 cm = 20 cm²

Iloczyn 8 · 5 to pole prostokąta, a trójkąt jest jego połową. Dzielenie przez dwa nie jest opcjonalne, a wysokość musi padać na ten bok, który mnożysz.

ŹleWysokość trójkąta równobocznego o boku 6 cm wynosi 6√2/2 = 3√2 cm.
DobrzeWysokość: 6√3/2 = 3√3 cm, bo √(6² − 3²) = √(36 − 9) = √27 = 3√3.

Pierwiastek z dwóch należy do przekątnej kwadratu (a√2), a z trzech — do wysokości trójkąta równobocznego (a√3/2). Wysokość dzieli taki trójkąt na dwa prostokątne o przyprostokątnych a/2 i h.

Jak arkusz sprawdza ten dział

Zadanie zamknięte

Z odcinków o których długościach można zbudować trójkąt? A. 3 cm, 4 cm, 8 cm B. 2 cm, 5 cm, 7 cm C. 5 cm, 6 cm, 10 cm D. 4 cm, 4 cm, 9 cm

Odpowiedź C: 5 + 6 = 11 > 10. W A i D suma krótszych boków jest za mała (3 + 4 = 7 < 8 oraz 4 + 4 = 8 < 9), a w B wychodzi równość 2 + 5 = 7 — wtedy trójkąt też nie powstaje.

Prawda/fałsz

W trójkącie dwa kąty wewnętrzne mają miary 40° i 95°. Oceń prawdziwość zdań. 1. Trzeci kąt tego trójkąta ma miarę 55°. 2. Ten trójkąt jest rozwartokątny.

Zdanie 1. fałsz, zdanie 2. prawda. Trzeci kąt ma 180° − 40° − 95° = 45°, a nie 55°. Trójkąt jest rozwartokątny, bo kąt 95° jest większy od prostego.

Dobieranie

Dopasuj do każdego opisu długość szukanego odcinka. A. Przeciwprostokątna trójkąta o przyprostokątnych 9 cm i 12 cm. B. Druga przyprostokątna, gdy jedna ma 5 cm, a przeciwprostokątna 13 cm. C. Przekątna kwadratu o boku 6 cm. Do wyboru: 1. 6√2 cm, 2. 12 cm, 3. 15 cm, 4. 18 cm.

A – 3, bo √(81 + 144) = √225 = 15 cm. B – 2, bo √(169 − 25) = √144 = 12 cm. C – 1, bo przekątna kwadratu to a√2.

Zadanie otwarte (2 pkt)

Prostokątna działka ma wymiary 60 m na 80 m. Oblicz, o ile metrów krótsza jest droga po przekątnej działki niż wzdłuż dwóch jej boków.

Odpowiedź: o 40 m. Przekątna to przeciwprostokątna trójkąta o przyprostokątnych 60 m i 80 m: √(3 600 + 6 400) = √10 000 = 100 m, a wzdłuż boków jest 60 m + 80 m = 140 m.

Zadanie otwarte (3 pkt)

W trójkącie równoramiennym ABC ramiona AC i BC mają po 10 cm, a podstawa AB ma 12 cm. Oblicz pole tego trójkąta.

Pole wynosi 48 cm². Wysokość poprowadzona do podstawy dzieli ją na dwa odcinki po 6 cm, więc h = √(10² − 6²) = √64 = 8 cm, a stąd P = ½ · 12 cm · 8 cm = 48 cm².

Jak opanować ten dział przed egzaminem

  1. 1Naucz się rozpoznawać trójki pitagorejskie: 3, 4, 5 · 5, 12, 13 · 8, 15, 17 i ich wielokrotności, jak 6, 8, 10 czy 9, 12, 15. Wtedy wynik masz od razu.
  2. 2Zanim cokolwiek podstawisz do wzoru, zaznacz na rysunku kąt prosty i podpisz przeciwprostokątną. Ta jedna czynność chroni przed typowym błędem: dodawaniem kwadratów tam, gdzie trzeba było odjąć.
  3. 3Rysuj także wtedy, gdy zadanie nie ma rysunku. Drabina przy ścianie, maszt z liną, przekątna działki — z każdego opisu robi się trójkąt prostokątny. Nanieś na szkic dane z treści.
  4. 4Ćwicz rachunki, które bez kalkulatora muszą iść z pamięci: kwadraty od 11² do 20² (121, 144, 169, 196, 225, 256, 289, 324, 361, 400) i wyłączanie czynnika przed pierwiastek, jak √27 = 3√3 czy √50 = 5√2.
  5. 5W zadaniach otwartych zapisuj każdy etap: wzór, podstawienie, wynik z jednostką. Punktowane są kolejne kroki rozwiązania, więc czytelna metoda ratuje część punktów nawet przy pomyłce rachunkowej.

Warto przerobić razem z tym

Najczęstsze pytania

Jak obliczyć przeciwprostokątną z twierdzenia Pitagorasa?

Podnieś do kwadratu obie przyprostokątne, dodaj wyniki i z sumy wyciągnij pierwiastek. Dla boków 9 cm i 12 cm: 81 + 144 = 225, więc przeciwprostokątna ma √225 = 15 cm. Gdy szukasz przyprostokątnej, kwadraty odejmujesz.

Czy na egzaminie ósmoklasisty z matematyki można mieć kalkulator i kartę wzorów?

Nie. Komunikat dyrektora CKE o przyborach na 2027 r. wymienia na egzaminie z matematyki długopis (lub pióro) z czarnym tuszem i linijkę; kalkulator prosty dopuszcza tylko dla uczniów z opinią poradni o dyskalkulii, jeśli opinia to wskazuje. Karty wzorów komunikat nie przewiduje — twierdzenie Pitagorasa i wzór na pole trójkąta musisz znać, a przekątną kwadratu i wysokość trójkąta równobocznego umieć wyprowadzić. Rysunki wykonuje się długopisem, nie ołówkiem.

Jak obliczyć wysokość trójkąta równobocznego?

Wysokość trójkąta równobocznego o boku a jest równa a√3/2 — dla boku 8 cm to 8√3/2 = 4√3 cm. Wzór wynika z Pitagorasa: wysokość dzieli taki trójkąt na dwa prostokątne o przyprostokątnych a/2 i h. Nie myl tego z przekątną kwadratu, czyli a√2.

Z jakich odcinków można zbudować trójkąt?

Z takich, w których suma dwóch krótszych jest większa od najdłuższego. Z odcinków 5 cm, 6 cm i 10 cm trójkąt zbudujesz, bo 5 + 6 = 11 > 10. Z odcinków 3 cm, 5 cm i 8 cm już nie, bo 3 + 5 = 8.

Sprawdzian z trójkątów z odpowiedziami5 pytań jak na kartkówce, bez konta, z wynikiem i wyjaśnieniem.

Poćwicz od razu

Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.

Przykładowe zadania z bazy

W tym dziale mamy 48 zadań. Poniżej kilka poleceń — odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz po rozwiązaniu.

🔻 Trójkąty i twierdzenie Pitagorasa ◉ Zamknięte A–D ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe E8 1 pkt

Przyprostokątne trójkąta prostokątnego mają długości 7 cm i 24 cm. Przeciwprostokątna tego trójkąta ma długość

A 31 cm
B 23 cm
C 17 cm
D 25 cm
🔻 Trójkąty i twierdzenie Pitagorasa ⚖ Prawda / Fałsz ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe E8 1 pkt

Oceń prawdziwość stwierdzeń.

Istnieje trójkąt o bokach długości 5 cm, 6 cm i 12 cm.

F ✓

Suma miar kątów wewnętrznych każdego trójkąta jest równa 180°.

F ✓
🔻 Trójkąty i twierdzenie Pitagorasa ✎ Otwarte rozszerzone ⚫⚫⚫⚫⚪ Trudne 🤖 Ocena AI E8 2 pkt

W trójkącie dwa boki mają jednakowe długości, a jeden z kątów ma miarę 60°. Uzasadnij, że ten trójkąt jest równoboczny.

🔻 Trójkąty i twierdzenie Pitagorasa ◉ Zamknięte A–D ⚫⚪⚪⚪⚪ Łatwe E8 1 pkt

Trójkąt ma podstawę długości 14 cm, a wysokość opuszczona na tę podstawę ma 9 cm. Pole tego trójkąta jest równe

A 63 cm²
B 126 cm²
C 23 cm²
D 31,5 cm²

Ten dział omawia rozdział 12 „Proste, kąty, trójkąty; Pitagoras; dowody” (s. 165–190) w Powtórka z matematyki PDF: teoria, przykłady krok po kroku i zadania z kluczem. Zobacz rozdział 12 →

Zobacz, jak wygląda nauka w Quizie

Darmowy quiz z tego działu to 10 zadań, każde od razu ocenione i wyjaśnione. Wystarczy darmowe konto.

Pozostałe działy z matematyki