🧮Matematykazadania zamknięte i otwarte z danymi w tabeli, na diagramie albo wykresie oraz zadania na średnią arytmetycznązadania zamknięte 1 pkt, otwarte 2–3 pkt47 zadań

📊Odczytywanie danych i statystyka

Sprawdzian ze statystyki z odpowiedziami — 5 pytań bez konta, wynik w skali ocen

Odczytywanie i interpretowanie danych z tabel, diagramów i wykresów oraz średnia arytmetyczna · w arkuszu CKE z maja 2025 r. zadania 1 i 4, z maja 2026 r. zadania 1, 9 i 17

Ten dział to czytanie tabel, diagramów i wykresów oraz liczenie średniej arytmetycznej. Liczby odczytane z rysunku są punktem wyjścia do rachunku, więc zły odczyt psuje całe zadanie, nawet przy dobrym sposobie liczenia.

Ten dział to praca na gotowych danych: tabela, diagram słupkowy, diagram kołowy albo wykres liniowy i pytania o to, co z nich wynika. Arkusz sprawdza go na dwa sposoby. Pierwszy to sam odczyt — ile książek wypożyczono w środę, w którym dniu było najzimniej, o ile więcej uczniów wybrało jedną odpowiedź niż drugą. Drugi to rachunek na odczytanych liczbach: średnia arytmetyczna, procent całości, suma kilku słupków, uzupełnienie brakującej danej. Łatwo stracić punkty nie na rachunku, tylko przez nieuwagę: pominięta jednostka w nagłówku tabeli, oś, która nie zaczyna się od zera, procent pomylony z liczbą osób i średnia policzona bez uwzględnienia, ile razy dana wartość wystąpiła. Do tego dochodzi brak kalkulatora — dzielenie przy średniej wykonujesz pisemnie albo skracasz ułamek, a wynik niecałkowity zostawiasz jako ułamek dziesiętny z przecinkiem.

Co trzeba umieć z tego działu

Odczytywanie tabeli

Zanim cokolwiek policzysz, przeczytaj nagłówek wiersza i kolumny oraz jednostkę — dopisek „w tysiącach złotych” zmienia każdą odpowiedź. Dopiero potem szukaj komórki. Typowe polecenia: podaj sumę wartości, wskaż kategorię z wynikiem największym, policz różnicę między dwiema wartościami.

Diagram słupkowy i wykres liniowy

Najpierw ustal, ile warta jest jedna kratka: jeśli opisane podziałki to 0, 20 i 40, a między nimi mieszczą się cztery kratki, kratka to 5. Z wykresu liniowego czytasz też zmianę — odcinek rosnący to wzrost, opadający to spadek, poziomy to brak zmiany.

Diagram kołowy i procenty

Całe koło to 100% danych, czyli kąt pełny 360°. Połowa koła to 50%, a ćwiartka i wycinek o kącie 90° to 25%. Żeby zamienić procent na liczbę sztuk, policz 1% całości i mnóż: przy 200 osobach 1% to 2 osoby, więc 35% to 70 osób.

Średnia arytmetyczna

Średnia to suma wszystkich danych podzielona przez ich liczbę. W tabeli liczebności każdą wartość mnożysz przez liczbę jej wystąpień, a dzielisz przez łączną liczbę wyników. Średnia nie musi być liczbą całkowitą ani żadną z liczb z zestawu.

Zadania odwrotne — brakująca dana

Gdy pytanie brzmi „ile trzeba dostać, żeby średnia wyniosła…”, odwróć wzór: suma = średnia · liczba danych. Policz sumę docelową, odejmij to, co już jest, i zostaje szukana wartość. Tak samo uzupełnisz brakującą liczbę w tabeli, gdy znasz sumę.

Porządkowanie danych i pułapki odczytu

Dane z tabeli trzeba czasem najpierw uporządkować rosnąco albo pogrupować. Uważaj na wykres, którego oś nie zaczyna się od zera — słupek dwa razy wyższy nie oznacza dwa razy większej wartości. Sprawdzaj też, czy dwa wykresy obok siebie mają tę samą skalę.

Błędy, na które warto uważać

Te pomyłki kosztują punkty w zadaniach z tego działu.

ŹleOceny w tabeli: 3 — pięcioro uczniów, 4 — troje, 5 — dwoje. Średnia = (3 + 4 + 5) : 3 = 4
DobrzeŚrednia = (3 · 5 + 4 · 3 + 5 · 2) : 10 = 37 : 10 = 3,7

W tabeli liczebności każda ocena waży tyle, ile razy wystąpiła. Sumę dzielisz przez liczbę uczniów, czyli 10, a nie przez liczbę różnych ocen.

ŹleKlasa 8a: 20 uczniów, średnia 15 pkt. Klasa 8b: 30 uczniów, średnia 20 pkt. Średnia obu klas = (15 + 20) : 2 = 17,5
DobrzeŚrednia obu klas = (20 · 15 + 30 · 20) : 50 = 900 : 50 = 18

Średnich nie wolno uśredniać, bo grupy są różnej wielkości. Wracasz do sum: liczysz łączną liczbę punktów i dzielisz przez łączną liczbę uczniów.

ŹleOś pionowa zaczyna się od 90. Słupek B jest na rysunku dwa razy wyższy od słupka A, więc wynik B jest dwa razy większy.
DobrzeOdczytane wartości to A — 94 i B — 98, czyli B jest większe o 4.

Gdy oś nie zaczyna się od zera, wysokość słupka nie jest wprost proporcjonalna do wartości. Porównujesz odczytane liczby, nigdy same wysokości.

ŹleWycinek „rower” to 15% diagramu, a w szkole jest 300 uczniów, więc rowerem jeździ 15 uczniów.
Dobrze15% z 300 to 0,15 · 300 = 45 uczniów.

Procent mówi o części całości, a nie podaje gotowej liczby osób. Policz 1% całości — tutaj 3 uczniów — i pomnóż przez liczbę procent.

Jak arkusz sprawdza ten dział

Zadanie zamknięte

W tabeli podano liczbę dni z opadami w czterech miesiącach: marzec — 12, kwiecień — 9, maj — 16, czerwiec — 5. O ile więcej dni z opadami było w maju niż w kwietniu i czerwcu łącznie? A. 2 B. 5 C. 7 D. 11

Odpowiedź A. Sumujesz dwa miesiące: 9 + 5 = 14, a potem odejmujesz od maja: 16 − 14 = 2. Odpowiedzi C i D to wynik odjęcia tylko jednego miesiąca — pułapka na pośpiech.

Prawda/fałsz

Wykres liniowy pokazuje temperaturę o godzinie 7:00 przez pięć kolejnych dni: poniedziałek −4°C, wtorek −1°C, środa 0°C, czwartek 2°C, piątek −2°C. Oceń prawdziwość zdań. 1. Średnia temperatura z tych pięciu dni jest ujemna. 2. Największy wzrost temperatury z dnia na dzień nastąpił między środą a czwartkiem.

Pierwsze zdanie prawda, drugie fałsz. Suma wynosi −4 − 1 + 0 + 2 − 2 = −5, więc średnia to −5 : 5 = −1°C. Największy wzrost, o 3°C, był między poniedziałkiem a wtorkiem — czwartek ma najwyższą temperaturę, ale nie największy skok.

Dobieranie

Diagram kołowy przedstawia, jak 200 uczniów dociera na lekcje: pieszo 40%, autobusem 35%, rowerem 15%, samochodem 10%. Dopasuj do każdego sposobu liczbę uczniów spośród: 20, 30, 70, 80.

Pieszo — 80, autobusem — 70, rowerem — 30, samochodem — 20. Wystarczy policzyć 1% całości: 200 : 100 = 2 uczniów, i mnożyć. Kontrola: 80 + 70 + 30 + 20 = 200.

Zadanie otwarte (2 pkt)

Kuba dostał z czterech sprawdzianów oceny 4, 3, 5 i 4. Jaką ocenę musi dostać z piątego sprawdzianu, żeby średnia z pięciu ocen wyniosła 4,2? Zapisz obliczenia.

Odpowiedź: 5. Suma pięciu ocen musi wynosić 5 · 4,2 = 21, a dotychczas Kuba ma 4 + 3 + 5 + 4 = 16, więc brakuje 21 − 16 = 5. Punktowany jest pomysł z sumą docelową, więc zapisz to działanie.

Zadanie otwarte (3 pkt)

W tabeli podano wyniki kartkówki w klasie liczącej 20 uczniów: 2 punkty — 2 uczniów, 3 punkty — 5 uczniów, 4 punkty — 8 uczniów, 5 punktów — 5 uczniów. Oblicz średnią liczbę punktów w tej klasie oraz podaj, ilu uczniów zdobyło co najmniej 4 punkty. Zapisz obliczenia.

Średnia wynosi 3,8 punktu, a co najmniej 4 punkty zdobyło 13 uczniów. Łączna liczba punktów to 2 · 2 + 3 · 5 + 4 · 8 + 5 · 5 = 76, więc 76 : 20 = 3,8. Zwrot „co najmniej 4” obejmuje 4 i 5 punktów, czyli 8 + 5 uczniów.

Jak opanować ten dział przed egzaminem

  1. 1Zanim policzysz cokolwiek, opisz rysunek: podkreśl jednostkę z nagłówka tabeli albo z opisu osi i zapisz na marginesie, ile warta jest jedna kratka.
  2. 2Przepisz dane z diagramu na listę liczb obok zadania. Na liczbach liczy się szybciej i pewniej, a przy kilku poleceniach do jednego rysunku odczytujesz wszystko tylko raz.
  3. 3Ćwicz średnią w trzech wariantach: zwykłą, z tabeli liczebności i odwrotną — „ile trzeba dostać, żeby średnia wyniosła…”.
  4. 4Trenuj dzielenie bez kalkulatora: zamiast walczyć z 76 : 20 skróć ułamek do 19 : 5 i policz 3,8. Przy dzieleniu przez 2, 4, 5, 20, 25 i 50 wynik zawsze jest skończonym ułamkiem dziesiętnym — wystarczy rozszerzyć ułamek do mianownika 100 albo 1000.
  5. 5Sprawdzaj sensowność wyniku: średnia leży między najmniejszą a największą daną, procenty na diagramie kołowym dają 100, a suma części daje całość z tabeli.

Warto przerobić razem z tym

Najczęstsze pytania

Jak obliczyć średnią arytmetyczną?

Dodaj wszystkie dane i podziel sumę przez to, ile ich jest. Dla ocen 4, 3, 5 i 4 liczysz 4 + 3 + 5 + 4 = 16, a potem 16 : 4 = 4. Gdy dane są w tabeli liczebności, każdą wartość najpierw mnożysz przez liczbę jej wystąpień.

Czy na egzaminie ósmoklasisty z matematyki można korzystać z kalkulatora?

Nie. Komunikat dyrektora CKE o przyborach na 2027 r. wymienia na egzaminie z matematyki długopis (lub pióro) z czarnym tuszem i linijkę. Kalkulator prosty dopuszcza tylko dla uczniów z opinią poradni o dyskalkulii, jeśli opinia to wskazuje. Rachunki wykonujesz pisemnie — w arkuszu są strony na brudnopis, który nie podlega ocenie.

Czy na egzaminie ósmoklasisty trzeba znać medianę i dominantę?

Nie. Podstawa programowa szkoły podstawowej wymaga ze statystyki odczytywania i interpretowania danych z tabel, diagramów i wykresów, tworzenia diagramów i wykresów oraz obliczania średniej arytmetycznej. Medianę i dominantę wymienia dopiero podstawa dla liceum i technikum.

Jak obliczyć, ilu osobom odpowiada procent na diagramie kołowym?

Potraktuj całe koło jako 100% i policz 1% całości, czyli podziel liczbę wszystkich danych przez 100. Potem pomnóż przez liczbę procent z wycinka: przy 300 uczniach 1% to 3 uczniów, więc wycinek 15% oznacza 45 uczniów.

Sprawdzian ze statystyki z odpowiedziami5 pytań jak na kartkówce, bez konta, z wynikiem i wyjaśnieniem.

Poćwicz od razu

Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.

Przykładowe zadania z bazy

W tym dziale mamy 47 zadań. Poniżej kilka poleceń — odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz po rozwiązaniu.

📊 Odczytywanie danych i statystyka ▦ Tabela danych ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe 🤖 Ocena AI E8 2 pkt

W tabeli podano liczbę punktów zdobytych przez pięciu zawodników w turnieju szachowym.

Zawodnik Liczba punktów
Ola 12
Piotr 15
Rafał 9
Sonia 18
Tomek 16

Oblicz średnią liczbę punktów zdobytych przez zawodników. Wpisz liczbę.

Odpowiedź:

Ilu zawodników zdobyło więcej punktów niż wynosi ta średnia? Wpisz liczbę.

Odpowiedź:
📊 Odczytywanie danych i statystyka ✎ Otwarte rozszerzone ⚫⚫⚫⚫⚪ Trudne 🤖 Ocena AI E8 2 pkt

Średnia arytmetyczna czterech ocen z kartkówek wynosi 3,5. Czy po piątej kartkówce średnia ocen może wynieść 4,5? Skala ocen jest od 1 do 6. Uzasadnij odpowiedź.

📊 Odczytywanie danych i statystyka ◉ Zamknięte A–D ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie E8 1 pkt

Marta ma z trzech sprawdzianów oceny 3, 4 i 5. Jaką ocenę musi dostać z czwartego sprawdzianu, aby średnia z czterech ocen wynosiła 4,25?

A 4
B 4,5
C 5
D 6
📊 Odczytywanie danych i statystyka ◉ Zamknięte A–D ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe E8 1 pkt

Średnia arytmetyczna czterech liczb: 6, 9, x i 13 jest równa 10. Ile wynosi x?

A 12
B 10
C 11
D 14

Ten dział omawia rozdział 10 „Dane: tabele, diagramy, wykresy, średnia” (s. 141–154) w Powtórka z matematyki PDF: teoria, przykłady krok po kroku i zadania z kluczem. Zobacz rozdział 10 →

Zobacz, jak wygląda nauka w Quizie

Darmowy quiz z tego działu to 10 zadań, każde od razu ocenione i wyjaśnione. Wystarczy darmowe konto.

Pozostałe działy z matematyki