🧮Matematykazadania o prawdopodobieństwie przy rzucie kostką lub monetą i przy losowaniu oraz zadania na zliczanie przez wypisanie przypadkówzadania zamknięte 1 pkt, otwarte 2–3 pkt47 zadań

🎲Kombinatoryka i prawdopodobieństwo

Sprawdzian z kombinatoryki i prawdopodobieństwa z odpowiedziami — 5 pytań bez konta, wynik w skali ocen

Elementy kombinatoryki i rachunku prawdopodobieństwa · w arkuszu CKE z maja 2025 r. zadanie 10 (losowanie losu na loterii), w arkuszu z maja 2026 r. nie było zadania z tego działu

Zliczanie możliwości i ocenianie szans: ile zestawów da się ułożyć i jakie jest prawdopodobieństwo wylosowania kuli. Cały dział stoi na porządnym wypisywaniu możliwości i jednym wzorze.

Ten dział łączy dwie umiejętności: zliczanie i ocenianie szans. Zliczanie w szkole podstawowej jest proste — podstawa programowa wymaga go tylko w sytuacjach, w których nie trzeba stosować reguły mnożenia ani reguły dodawania, więc wystarczy wypisać wszystkie możliwości po kolei, w uporządkowanej liście albo na drzewku. Silni i symbolu Newtona w podstawie nie ma. Druga część to prawdopodobieństwo liczone jednym wzorem: liczba zdarzeń sprzyjających podzielona przez liczbę wszystkich możliwych. Podstawa wymienia proste doświadczenia: rzut monetą, rzut sześcienną kostką do gry lub kostką wielościenną i losowanie kuli z zestawu kul. W arkuszu z maja 2025 r. (zadanie 10) losowano jeden z 72 ponumerowanych losów, a w informatorze CKE (zadanie 8) rzuca się raz kostką — w obu przypadkach to zadanie zamknięte, w którym wybierasz ułamek. Kłopot sprawia nie rachunek, tylko dwie rzeczy: policzenie wszystkich możliwych wyników, a nie tylko tych wygodnych, i odróżnienie wyniku doświadczenia od wyniku obliczeń. Kalkulatora nie ma, ale nie jest potrzebny — wyniki to ułamki, które skracasz w pamięci.

Co trzeba umieć z tego działu

Wypisywanie możliwości po kolei

Najpewniejsza metoda w tym dziale: wypisz wszystkie przypadki w ustalonym porządku. Z cyfr 1, 2, 3 liczby dwucyfrowe o różnych cyfrach to 12, 13, 21, 23, 31, 32 — sześć sztuk. Porządek chroni przed zgubieniem możliwości.

Drzewko i tabelka

Gdy wybór ma dwa kroki, rozpisz wszystkie wyniki drzewkiem albo tabelką i policz końcówki: 3 bluzy (B1, B2, B3) i 2 czapki (C1, C2) dają zestawy B1C1, B1C2, B2C1, B2C2, B3C1, B3C2 — razem 6. Reguły mnożenia podstawa szkoły podstawowej nie wymaga.

Prawdopodobieństwo jako iloraz

Jeden wzór na cały dział: prawdopodobieństwo = liczba zdarzeń sprzyjających : liczba wszystkich możliwych. Przy rzucie kostką liczba parzysta ma prawdopodobieństwo 3/6 = 1/2, bo sprzyjają jej wyniki 2, 4 i 6. Wynik zawsze skracaj.

Zdarzenie pewne i niemożliwe

Prawdopodobieństwo każdego zdarzenia mieści się między 0 a 1. Zdarzenie niemożliwe, jak wyrzucenie 7 oczek zwykłą kostką, ma prawdopodobieństwo 0; zdarzenie pewne ma 1. Wynik większy od 1 zawsze oznacza pomylenie licznika z mianownikiem.

„Nie zajdzie” i porównywanie szans

Prawdopodobieństwo, że coś nie zajdzie, liczysz tak samo — z wyników, które nie sprzyjają: gdy z 5 kul 2 są białe, kulę inną niż biała wylosujesz z prawdopodobieństwem 3/5, a białą — 2/5. Obie liczby dają w sumie 1. Szanse porównujesz przez wspólny mianownik albo zamianę na ułamki dziesiętne: 3/8 = 0,375, a 2/5 = 0,4.

Częstość a prawdopodobieństwo

Częstość to wynik doświadczenia: ile razy coś wypadło, podzielone przez liczbę prób. Prawdopodobieństwo wyliczasz z warunków zadania. Te liczby zwykle się różnią, a przy bardzo wielu próbach częstość na ogół zbliża się do prawdopodobieństwa.

Błędy, na które warto uważać

Te pomyłki kosztują punkty w zadaniach z tego działu.

ŹleRzut kostką → prawdopodobieństwo wyrzucenia co najmniej 5 oczek = 1/6
DobrzeRzut kostką → prawdopodobieństwo wyrzucenia co najmniej 5 oczek = 2/6 = 1/3

„Co najmniej 5” to 5 albo 6, czyli dwa wyniki sprzyjające z sześciu. Wynik 1/6 dotyczy tylko jednej liczby oczek. Zanim ułożysz ułamek, wypisz wyniki, które spełniają warunek.

Źle6 kul czerwonych i 4 niebieskie → prawdopodobieństwo niebieskiej 4/6
Dobrze6 kul czerwonych i 4 niebieskie → prawdopodobieństwo niebieskiej 4/10 = 2/5

W mianowniku zawsze stoi liczba wszystkich możliwych wyników, czyli tu wszystkich kul: 6 + 4 = 10. Zestawienie jednego koloru z drugim daje stosunek, a nie prawdopodobieństwo.

Źle6 zawodników, każdy z każdym jedną partię → 6 · 5 = 30 partii
Dobrze6 zawodników, każdy z każdym jedną partię → 5 + 4 + 3 + 2 + 1 = 15 partii

Wypisz partie po kolei: pierwszy zawodnik gra z pięcioma pozostałymi, drugi z czterema nowymi, trzeci z trzema i tak dalej. Liczenie 6 · 5 bierze partię Ani z Bartkiem i partię Bartka z Anią jako dwie różne, a to jedno spotkanie.

ŹleOrzeł wypadł 7 razy na 10 rzutów → prawdopodobieństwo orła 7/10
DobrzeOrzeł wypadł 7 razy na 10 rzutów → częstość 7/10, ale prawdopodobieństwo nadal 1/2

Prawdopodobieństwo wynika z warunków zadania: moneta ma dwie strony, więc na orła przypada jeden z dwóch wyników. Krótka seria rzutów daje tylko częstość.

Jak arkusz sprawdza ten dział

Zadanie zamknięte

W pudełku jest 6 kul białych, 4 czarne i 2 zielone. Losujemy jedną kulę. Prawdopodobieństwo wylosowania kuli, która nie jest biała, jest równe: A. 1/6 B. 1/3 C. 1/2 D. 1/12

Odpowiedź C. Wszystkich kul jest 6 + 4 + 2 = 12, a kul innych niż białe 4 + 2 = 6, więc 6/12 = 1/2. Odpowiedź B to same kule czarne (4/12), a A — same zielone (2/12).

Prawda/fałsz

Rzucamy jeden raz symetryczną sześcienną kostką do gry. Oceń prawdziwość zdań. 1. Prawdopodobieństwo wyrzucenia liczby oczek większej niż 4 jest równe 1/3. 2. Prawdopodobieństwo wyrzucenia liczby oczek podzielnej przez 3 jest równe 1/2.

Zdanie 1. — prawda, zdanie 2. — fałsz. Większe od 4 są wyniki 5 i 6, czyli 2/6 = 1/3. Przez 3 dzielą się wyniki 3 i 6, więc też 1/3, a nie 1/2.

Dobieranie

W woreczku jest 5 kul żółtych i 3 zielone. Losujemy jedną kulę. Dopasuj do każdego zdarzenia jego prawdopodobieństwo. A. Wylosujemy kulę żółtą. B. Wylosujemy kulę czerwoną. C. Wylosujemy kulę żółtą lub zieloną. Do wyboru: 0, 3/8, 5/8, 1.

A — 5/8, B — 0, C — 1. Wszystkich kul jest 5 + 3 = 8. Czerwonej nie ma, więc to zdarzenie niemożliwe; każda kula jest żółta albo zielona, więc C to zdarzenie pewne. Ułamek 3/8 dotyczy kuli zielonej.

Zadanie otwarte (2 pkt)

Z cyfr 2, 4 i 7 układamy wszystkie liczby dwucyfrowe o różnych cyfrach. Każdą z nich zapisujemy na jednej kuli i wrzucamy kule do pudełka. Ile jest takich liczb? Oblicz prawdopodobieństwo, że wylosowana kula ma liczbę większą od 50.

Liczb jest 6: 24, 27, 42, 47, 72 i 74 — wypisane po kolei według cyfry dziesiątek. Większe od 50 są dwie z nich, więc prawdopodobieństwo wynosi 2/6 = 1/3.

Zadanie otwarte (3 pkt)

W pudełku są 4 kule białe i 8 kul czarnych. Ile kul białych trzeba dołożyć do pudełka, aby prawdopodobieństwo wylosowania kuli białej z tego pudełka było równe 3/5?

Trzeba dołożyć 8 kul białych. Czarnych nie ruszamy, a skoro białe mają stanowić 3/5, to czarne stanowią 2/5 wszystkich kul. Osiem czarnych to 2/5 całości, więc kul ma być 20, białych 12, czyli dokładamy 12 − 4 = 8. Sprawdzenie: 12/20 = 3/5.

Jak opanować ten dział przed egzaminem

  1. 1Zanim policzysz, zapisz osobno dwie liczby: ile jest wszystkich możliwych wyników i ile z nich sprzyja zdarzeniu z polecenia. Dopiero potem układaj ułamek.
  2. 2Ćwicz wypisywanie na małych zbiorach: liczby dwucyfrowe z trzech cyfr, pary uczniów z czwórki, wyniki rzutu kostką spełniające warunek — zawsze w tym samym porządku.
  3. 3Rysuj drzewko przy każdym zliczaniu z dwoma krokami wyboru, nawet gdy polecenie tego nie wymaga. Liczba końcówek to liczba wszystkich możliwości.
  4. 4Po wyliczeniu ułamka sprawdź, czy wynik mieści się między 0 a 1, i skróć go do końca: 2/6 = 1/3.
  5. 5Osobno przerób zadania, w których coś się zmienia: dokładamy kule, wyjmujemy kule, zmienia się proporcja. Wymagają ułożenia ułamka z niewiadomą albo sprawdzania kolejnych możliwości.

Warto przerobić razem z tym

Najczęstsze pytania

Jak obliczyć prawdopodobieństwo?

Policz, ile jest wszystkich możliwych wyników i ile z nich sprzyja zdarzeniu z polecenia, a potem podziel drugą liczbę przez pierwszą. Gdy w pudełku jest 5 kul żółtych i 3 zielone, prawdopodobieństwo wylosowania żółtej wynosi 5/8. Wynik skracaj.

Czy na egzaminie ósmoklasisty z matematyki można mieć kalkulator?

Nie. Komunikat dyrektora CKE o przyborach na 2027 r. wymienia na egzaminie z matematyki długopis (lub pióro) z czarnym tuszem i linijkę; kalkulator prosty dopuszcza tylko dla uczniów z opinią poradni o dyskalkulii, jeśli opinia to wskazuje. W tym dziale to żadna przeszkoda: rachunki to dodawanie małych liczb i skracanie ułamków.

Czy na egzaminie ósmoklasisty potrzebna jest silnia i symbol Newtona?

Nie. Podstawa programowa szkoły podstawowej wymaga zliczania obiektów o danej własności tylko w przypadkach, w których nie trzeba stosować reguły mnożenia ani reguły dodawania. Takie zadanie rozwiążesz listą wszystkich przypadków albo drzewkiem.

Czym różni się częstość od prawdopodobieństwa?

Częstość pochodzi z doświadczenia: rzuciłeś monetą 20 razy, orzeł wypadł 12 razy, częstość wynosi 12/20 = 3/5. Prawdopodobieństwo liczysz z warunków zadania i dla symetrycznej monety zawsze wynosi 1/2. Im więcej prób, tym bliżej siebie są obie liczby.

Sprawdzian z kombinatoryki i prawdopodobieństwa z odpowiedziami5 pytań jak na kartkówce, bez konta, z wynikiem i wyjaśnieniem.

Poćwicz od razu

Zadania z naszej bazy, sprawdzane natychmiast. Bez logowania.

Przykładowe zadania z bazy

W tym dziale mamy 47 zadań. Poniżej kilka poleceń — odpowiedzi i wyjaśnienia zobaczysz po rozwiązaniu.

🎲 Kombinatoryka i prawdopodobieństwo ✎ Otwarte rozszerzone ⚫⚫⚫⚪⚪ Średnie 🤖 Ocena AI E8 2 pkt

W pudełku jest 12 kul: 5 niebieskich, 4 zielone i 3 żółte. Ania twierdzi, że wylosowanie kuli zielonej lub żółtej jest tak samo prawdopodobne jak wylosowanie kuli niebieskiej. Czy Ania ma rację? Uzasadnij odpowiedź obliczeniami.

🎲 Kombinatoryka i prawdopodobieństwo ⚖ Prawda / Fałsz ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe E8 1 pkt

Oceń prawdziwość stwierdzeń.

Prawdopodobieństwo zdarzenia pewnego jest równe 1.

F ✓

Prawdopodobieństwo zdarzenia może być równe 1,5.

F ✓
🎲 Kombinatoryka i prawdopodobieństwo ◉ Zamknięte A–D ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe E8 1 pkt

Rzucamy raz symetryczną sześcienną kostką do gry. Prawdopodobieństwo wyrzucenia liczby oczek większej od 4 jest równe

A \frac{1}{3}
B \frac{1}{6}
C \frac{1}{2}
D \frac{2}{3}
🎲 Kombinatoryka i prawdopodobieństwo ◉ Zamknięte A–D ⚫⚫⚪⚪⚪ Łatwe E8 1 pkt

W bufecie są 3 rodzaje zup i 4 rodzaje drugich dań. Ile jest różnych zestawów obiadowych złożonych z jednej zupy i jednego drugiego dania?

A 7
B 12
C 24
D 9

Ten dział omawia rozdział 11 „Kombinatoryka i prawdopodobieństwo” (s. 155–164) w Powtórka z matematyki PDF: teoria, przykłady krok po kroku i zadania z kluczem. Zobacz rozdział 11 →

Zobacz, jak wygląda nauka w Quizie

Darmowy quiz z tego działu to 10 zadań, każde od razu ocenione i wyjaśnione. Wystarczy darmowe konto.

Pozostałe działy z matematyki