Jak rozłożyć czas na egzaminie ósmoklasisty z matematyki

Egzamin ósmoklasisty z matematyki trwa 125 minut i daje 30 punktów. Po prostym podzieleniu wychodzi nieco ponad cztery minuty na punkt. Brzmi hojnie, ale ta średnia nic nie mówi o tym, jak naprawdę pracujesz nad arkuszem: zadanie zamknięte za 1 punkt i zadanie otwarte za 3 punkty to dwie różne czynności, a czas przeznaczony na jedną odbiera się drugiej.

Poniżej znajdziesz układ arkusza według informatora CKE, przykładowy plan minutowy wyprowadzony z tych liczb i kilka reguł, które pomagają go dotrzymać. Plan jest naszą propozycją do przećwiczenia, a nie wymogiem egzaminu. Dopasuj go do własnego tempa, sprawdzając je na arkuszach próbnych.

Z czego składa się arkusz

Zgodnie z Informatorem CKE o egzaminie ósmoklasisty z matematyki od roku szkolnego 2024/2025 arkusz ma 20–21 zadań w dwóch częściach:

Zadania zamknięte stoją w arkuszu jako pierwsze. To wybór wielokrotny, prawda–fałsz i dobieranie. Zadania otwarte wymagają zapisu toku rozumowania, rachunków i wniosków, a część z nich także uzasadnienia. Ocena zależy tam od tego, jak daleko doszedłeś do pełnego rozwiązania, więc zapis ma wartość punktową, nie tylko pomocniczą.

Po pierwszej części widać więc coś, co umyka przy średniej: połowa punktów leży w kilkunastu krótkich zadaniach, a druga połowa w sześciu najwyżej zadaniach, z których każde może dać aż trzy punkty.

Przykładowy plan: 125 minut

Poniższy podział to arytmetyka na liczbach z informatora. Zakłada, że na część zamkniętą przeznaczasz około 30 minut, na otwartą około 80, a na końcowe sprawdzenie około 15.

Dlaczego tak? Dwie minuty na zadanie zamknięte dają około 30 minut na całą pierwszą część, czyli niecałą czwartą część czasu na połowę punktów. Resztę przesuwasz tam, gdzie punkt jest droższy w czasie, czyli do zadań otwartych. Zadanie za 3 punkty, w którym trzeba przejść kilka kroków i wszystko zapisać, naturalnie zajmuje kilkukrotnie więcej czasu niż zadanie za punkt.

Ten podział jest punktem wyjścia. Jeżeli na próbnym arkuszu okaże się, że część zamknięta zajmuje ci 20 minut, zyskany czas dopisujesz do zadań otwartych. Jeżeli zajmuje 45, to nie znaczy, że masz więcej liczyć: znaczy, że w jakimś typie zadań tracisz czas, i warto go znaleźć.

Zadania zamknięte: tempo ważniejsze niż perfekcja

W pierwszej części obowiązuje prosta zasada: każde zadanie warte jest dokładnie jeden punkt, bez względu na to, jak długo nad nim siedzisz. Zadanie, które po dwóch–trzech minutach nie ma wyniku, zaznacz w arkuszu i wróć do niego na końcu części. Trzy minuty utknięte na jednym punkcie to czas, którego brakuje potem w zadaniu otwartym za trzy punkty.

Kilka nawyków, które to ułatwiają:

• Przeczytaj polecenie do końca, zanim zaczniesz liczyć. W zadaniach prawda–fałsz każde z twierdzeń ocenia się osobno, więc zła interpretacja jednego zdania kosztuje tyle samo, ile całe zadanie z wyborem.
• Szacuj, zanim policzysz dokładnie. Gdy odpowiedzi różnią się rzędem wielkości, wynik dopasujesz w kilka sekund.
• Wróć do oznaczonych zadań z konkretnym planem. Gdy zostaje ci kilka minut, a odpowiedź nie jest pewna, zaznacz najbardziej prawdopodobną opcję, zamiast zostawiać zadanie bez odpowiedzi.

Dłuższy opis tego, jak zbudowane są te zadania i gdzie uczniowie gubią w nich punkty, znajdziesz w osobnym wpisie o zadaniach zamkniętych z matematyki na egzaminie ósmoklasisty.

Zadania otwarte: czas idzie na zapis, nie tylko na liczenie

Tutaj plan minutowy łatwo rozbić o jedno zadanie. Dlatego dobrze ustalić sobie z góry limit: kiedy po kilkunastu minutach zadanie nie jest skończone, wypisz to, co masz, i przejdź dalej. Ponieważ ocena zależy od tego, jak daleko doszedłeś do pełnego rozwiązania, nawet częściowy, czytelnie zapisany tok rozumowania ma szansę dać punkty, a puste miejsce na pewno nie da żadnego.

Przy każdym zadaniu otwartym pomocna jest ta sama kolejność:

1. Przeczytaj polecenie i wypisz dane oraz to, co masz obliczyć lub uzasadnić.
2. Zapisz kolejne kroki rozumowania, nie tylko wynik rachunku.
3. Wykonaj rachunki w oddzielnych, czytelnych linijkach.
4. Zapisz odpowiedź zdaniem lub wyraźnym wnioskiem, zgodnym z poleceniem.

Tok rozumowania, rachunki i wnioski to dokładnie to, czego wymaga informator. Brak jednego z tych elementów odbiera punkty, nawet gdy wynik jest dobry. Jak wygląda taki zapis na policzonych przykładach, pokazujemy we wpisie o zadaniach otwartych z matematyki krok po kroku.

Sprawdzenie: 15 minut, które mają swój cel

Końcowe sprawdzenie nie polega na ponownym rozwiązaniu wszystkiego. Z piętnastu minut bierzesz po trochu na trzy rzeczy:

• Wróć do zadań zamkniętych, które oznaczyłeś. Teraz masz więcej czasu i spokojniejszą głowę.
• Przeczytaj jeszcze raz polecenia zadań otwartych i sprawdź, czy odpowiedź dotyczy tego, o co pytano. To najczęstsze źródło utraconych punktów mimo poprawnych rachunków.
• Przejrzyj zapis pod kątem przeniesionych cyfr, znaków i jednostek.

Jeśli sprawdzenie ma się odbyć, ktoś musi je sobie zarezerwować. Najprościej odciąć je z planu na starcie: po 110 minutach pracy kończysz bieżące zadanie i przechodzisz do przeglądu, bez względu na to, na jakim etapie jesteś.

Jak ćwiczyć dzielenie czasu

Plan na kartce nie wystarczy; trzeba go sprawdzić na prawdziwym arkuszu. Najlepiej działa próba w warunkach zbliżonych do egzaminacyjnych:

1. Rozwiąż cały arkusz w jednym posiedzeniu, w pełnym wymiarze 125 minut.
2. Zapisz na marginesie, o której minucie kończysz część zamkniętą i o której każde zadanie otwarte.
3. Po sprawdzeniu zaznacz, gdzie czas poszedł na zadania, w których i tak nie zdobyłeś punktów.
4. Przy następnej próbie zmień jedną rzecz, na przykład limit minut na zadanie zamknięte, a nie cały plan naraz.

Pełny arkusz w takich warunkach znajdziesz w próbnym egzaminie, a pojedyncze typy zadań możesz ćwiczyć w dziale zadań z matematyki. Jak korzystać z arkusza próbnego, żeby coś z niego wynieść, opisaliśmy w osobnym wpisie o egzaminie próbnym ósmoklasisty.

Skąd te dane

Liczba zadań, podział na zadania zamknięte i otwarte, punktacja zadań, udział w wyniku oraz wymóg zapisu toku rozumowania pochodzą z Informatora CKE o egzaminie ósmoklasisty z matematyki od roku szkolnego 2024/2025. Czas pracy 125 minut i łączna liczba 30 punktów pochodzą z tego samego opisu arkusza oraz z arkuszy z maja 2026 roku. Przykładowy plan minutowy jest propozycją redakcji wyprowadzoną z tych liczb, a nie ustaleniem CKE.