Czego nie ma już na egzaminie ósmoklasisty z matematyki
Podstawa programowa matematyki zmieniła się w 2024 roku i trzy tematy wypadły z wymagań szkoły podstawowej. Porównujemy teksty rozporządzeń: co zniknęło, czego w podstawie nie było nigdy, choć bywa w starszych materiałach, i jakie umiejętności sprawdza egzamin według informatora CKE.
Jeśli uczysz się z zeszytu starszego rodzeństwa albo ze zbioru zadań sprzed kilku lat, możesz trafić na tematy, których nikt już od Ciebie nie wymaga. Podstawa programowa matematyki dla szkoły podstawowej została zmieniona rozporządzeniem z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996), które weszło w życie 1 września 2024 r. Egzamin ósmoklasisty sprawdza, w jakim stopniu uczeń spełnia wymagania właśnie tej podstawy — tak zapisano w Informatorze CKE o egzaminie ósmoklasisty z matematyki od roku szkolnego 2024/2025 (s. 5). Poniżej porównanie z wcześniejszą wersją podstawy (Dz.U. 2017 poz. 356).
Co dokładnie wypadło z podstawy programowej
W wymaganiach dla klas VII–VIII z 2017 roku były trzy rzeczy, których w podstawie z 2024 roku już nie ma.
Pole pierścienia kołowego. Dział „Długość okręgu i pole koła” został, ale zniknął z niego punkt 5: „oblicza pole pierścienia kołowego o danych promieniach lub średnicach obu okręgów tworzących pierścień”. Długość okręgu, pole koła i wyznaczanie promienia z długości okręgu albo z pola koła nadal są w podstawie (dział XIV).
Reguła mnożenia i reguła dodawania. W podstawie z 2017 roku był dział „Zaawansowane metody zliczania”. W obecnej podstawie zliczanie obiektów jest wymagane tylko „w przypadkach niewymagających stosowania reguł mnożenia i dodawania” (dział XII, pkt 1).
Prawdopodobieństwo w doświadczeniach z dwoma elementami. Wcześniej uczeń obliczał prawdopodobieństwo przy rzucie dwiema kostkami i przy losowaniu dwóch elementów ze zwracaniem albo bez zwracania. Obecna podstawa wymienia proste doświadczenia: rzut monetą, rzut sześcienną kostką do gry, rzut kostką wielościenną i losowanie kuli spośród zestawu kul (dział XII, pkt 2).
Do tego jedna uwaga o dziale XV „Symetrie”: zgodnie z podstawą z 2024 roku może on zostać zrealizowany po egzaminie ósmoklasisty.
Czego nie było w podstawie nigdy, choć bywa w materiałach
Dwa tematy, które pojawiają się w niektórych zbiorach zadań, nie są wymagane ani w obecnej, ani w poprzedniej podstawie szkoły podstawowej.
Twierdzenie odwrotne do twierdzenia Pitagorasa. Obie wersje podstawy mówią to samo: uczeń „zna i stosuje w sytuacjach praktycznych twierdzenie Pitagorasa (bez twierdzenia odwrotnego)”. Polecenie w stylu „sprawdź, czy trójkąt o bokach… jest prostokątny” wykracza więc poza wymagania.
Mediana i dominanta. W dziale o danych i statystyce opisowej podstawa wymaga obliczania średniej arytmetycznej kilku liczb oraz interpretowania danych z tabel, diagramów i wykresów i tworzenia diagramów i wykresów. Mediany ani dominanty tam nie ma.
Dlaczego to się myli akurat teraz
Zmieniona podstawa obowiązuje od 1 września 2024 roku, a egzaminy z maja 2025 i maja 2026 roku były już pisane według informatora opartego na niej. Starsze materiały — repetytoria wydane przed 2024 rokiem, zadania po starszym rodzeństwie, arkusze egzaminacyjne sprzed 2025 roku — powstały według wcześniejszej podstawy i mogą zawierać tematy, których dziś się nie wymaga. Rozwiązywanie ich nie jest stratą czasu samo w sobie, ale nie powinno zajmować cennych godzin przed egzaminem kosztem tematów, które faktycznie mogą się w arkuszu pojawić. Najprostszy sposób, żeby to sprawdzić: spójrz na datę wydania podręcznika lub zbioru zadań na stronie redakcyjnej — jeśli wydano go przed wrześniem 2024 roku, traktuj go z ograniczonym zaufaniem.
Jakie cztery umiejętności sprawdza arkusz i jak rozkładały się w 2025 i 2026 roku, opisuje osobny wpis o umiejętnościach sprawdzanych na egzaminie z matematyki.
Jak to sprawdzić samodzielnie
Zanim usiądziesz do kolejnego zestawu zadań ze starego zbioru, przejrzyj go pod kątem tematów z tego wpisu. Zadania o polu pierścienia, regule mnożenia, prawdopodobieństwie przy dwóch kostkach lub dwóch losowaniach, twierdzeniu odwrotnym do Pitagorasa, medianie i dominancie możesz pominąć — nie ma ich w obecnej podstawie. Pozostałe zadania z takiego zbioru wciąż warto rozwiązywać, bo wiele wymagań brzmi w obu wersjach podstawy tak samo. Gdy masz wątpliwość, sprawdź wymaganie w tekście podstawy (Dz.U. 2024 poz. 996).
Przykład z typowego zestawu z rachunku prawdopodobieństwa. Zadanie „Rzucamy jeden raz sześcienną kostką do gry. Oblicz prawdopodobieństwo wyrzucenia liczby oczek większej od 4” zostaje na liście, bo rzut sześcienną kostką jest wprost wymieniony w obecnej podstawie. Zadanie „Rzucamy dwa razy kostką. Oblicz prawdopodobieństwo, że suma oczek wyniesie 7” możesz odłożyć, bo to doświadczenie z dwoma elementami. Tak samo z geometrią: obliczenie pola koła o danym promieniu nadal ćwiczysz, a polecenie, w którym trzeba policzyć pole pierścienia między dwoma okręgami, pomijasz. Przy statystyce wystarczy spojrzeć na polecenie: jeśli każe obliczyć średnią arytmetyczną albo odczytać dane z wykresu, rozwiąż je; jeśli pyta o medianę lub dominantę, przejdź dalej.
Zadania z matematyki w naszym serwisie są podzielone na działy. W archiwum arkuszy są oryginalne arkusze CKE — na obecnej podstawie pisane były arkusze z 2025 i 2026 roku, a starsze powstały według poprzedniej.
Skąd wiadomo, na czym stoisz
Znajomość samego zakresu to jedno, a umiejętność stosowania go pod presją czasu — drugie. Darmowy quiz z matematyki (wystarczy darmowe konto) pokazuje wynik z podziałem na działy, zanim przejdziesz do pełnych arkuszy w warunkach zbliżonych do egzaminacyjnych. Więcej o samym egzaminie z matematyki — czasie trwania, punktacji i budowie arkusza — znajdziesz na stronie przedmiotu, a pełny harmonogram sesji 2027 jest zebrany na stronie egzaminu ósmoklasisty.
Źródła: rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996), wcześniejsza podstawa (Dz.U. 2017 poz. 356), Informator o egzaminie ósmoklasisty z matematyki od roku szkolnego 2024/2025 (CKE 2025) oraz zasady oceniania arkuszy z maja 2025 i maja 2026 roku.