Polski na egzaminie ósmoklasisty — pierwsza część arkusza

Przygotowania do egzaminu z polskiego łatwo sprowadzić do ćwiczenia wypracowania. Tymczasem większa część punktów leży gdzie indziej: w pierwszej części arkusza, w zadaniach do dwóch tekstów. Ten tekst opisuje, co tam się znajduje, według Informatora CKE o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego obowiązującego od roku szkolnego 2024/2025.

Miejsce pierwszej części w arkuszu

Cały egzamin z polskiego trwa 150 minut i daje 45 punktów. Arkusz ma dwie części:

• część I — zadania do dwóch tekstów, 25 punktów,
• część II — wypracowanie, 20 punktów.

Pierwsza część jest więc warta o pięć punktów więcej niż wypracowanie. Wypracowanie omówiliśmy osobno w tekście wypracowanie na egzaminie ósmoklasisty — jak jest oceniane. Tutaj skupiamy się na tym, co poprzedza je w arkuszu.

Termin główny egzaminu z polskiego w 2027 roku to 10 maja 2027, początek o godzinie 9:00. Termin dodatkowy przypada na 9 czerwca 2027 — tak wynika z komunikatu dyrektora CKE z 20 sierpnia 2026 roku. Całość harmonogramu znajdziesz na stronie egzamin ósmoklasisty 2027.

Dwa teksty, dwa rodzaje czytania

Zadania w części I odnoszą się do dwóch tekstów, łącznie nie dłuższych niż 1000 wyrazów:

1. Tekst literacki — może to być poezja, epika albo dramat.
2. Tekst nieliteracki — naukowy, popularnonaukowy albo publicystyczny.

To dwa różne sposoby czytania. Przy tekście literackim ważne jest rozumienie sensu utworu i tego, jak jest zbudowany. Przy nieliterackim trzeba umieć wyszukać informacje podane wprost i pośrednio, odróżnić informacje o faktach od opinii i zrozumieć, jak autor prowadzi wywód — to wymagania z podstawy programowej. Uczeń, który dobrze czyta beletrystykę, ale gubi się w artykule popularnonaukowym, ma lukę w tej części arkusza.

Informator dopuszcza także zadania samodzielne, nieodnoszące się do dwóch głównych tekstów, oraz zadania z fragmentami innych tekstów, przysłowiami, frazeologizmami i tekstami ikonicznymi, na przykład plakatem albo reprodukcją obrazu. Dlatego w przygotowaniach warto od czasu do czasu zajrzeć do materiału, który nie jest zwykłym tekstem ciągłym, i przećwiczyć jego „czytanie”: co przedstawia, do kogo jest skierowany, po co powstał.

Około 20 zadań i połowa punktów za odpowiedzi otwarte

Według informatora w części I jest około 20 zadań. Mniej więcej połowa punktów przypada na zadania otwarte, czyli takie, w których odpowiedź trzeba sformułować samodzielnie, a nie wybrać z gotowych opcji.

To zmienia sposób przygotowań. W zadaniach zamkniętych wybierasz odpowiedź spośród podanych. W otwartych trzeba samemu napisać odpowiedź, która trafia w polecenie, a więc:

• odpowiadać na to, o co pytają, a nie na to, co uczeń wie o tekście,
• opierać się na tekście, a nie na własnych skojarzeniach,
• pisać krótko i konkretnie, w zakresie, o który prosi polecenie,
• zapisać odpowiedź czytelnie i zrozumiale.

Według informatora zadania zamknięte i zadania z luką są oceniane w skali 0–1 albo 0–2 punkty, a zadania otwarte krótkiej odpowiedzi — od 0 do 4 punktów, według schematu opracowanego osobno dla każdego zadania. W zadaniach krótkiej odpowiedzi nie ocenia się poprawności językowej, ortograficznej i interpunkcyjnej, chyba że polecenie mówi inaczej. Wśród nich mogą być formy użytkowe: ogłoszenie i zaproszenie. Dokładne zasady oceniania konkretnego arkusza CKE publikuje razem z arkuszem.

Jak podzielić czas

Sto pięćdziesiąt minut trzeba rozdzielić między dwie części. Przy 45 punktach to średnio nieco ponad trzy minuty na punkt, ale na napisanie, a potem sprawdzenie wypracowania potrzeba sporo czasu w jednym bloku. Dlatego czas na zadania do tekstów trzeba ograniczyć świadomie.

Dobrym ćwiczeniem jest rozwiązanie części I na stoperze i zapisanie, ile minut poszło na każdy tekst. Po dwóch–trzech takich próbach widać, czy problemem jest tempo czytania, czy zapis odpowiedzi otwartych. To dwie różne trudności i każda wymaga innej pracy. Pełny arkusz w rzeczywistym czasie przećwiczysz na egzaminie próbnym, a gotowe arkusze znajdziesz w dziale arkusze.

Jak ćwiczyć część I

Czytaj różne teksty. Nie ogranicz się do lektur. Artykuł popularnonaukowy, felieton, wiersz i plakat wymagają innych nawyków. Zadania do tekstów znajdziesz w działach tekst literacki i tekst nieliteracki.

Wracaj do polecenia. Po napisaniu odpowiedzi otwartej przeczytaj polecenie jeszcze raz i sprawdź, czy odpowiedź zawiera wszystko, o co pytano. Odpowiedź może być merytorycznie dobra, a mimo to nie odpowiadać na pytanie w takiej formie, jakiej wymaga polecenie.

Analizuj błędy według rodzaju. Po rozwiązaniu arkusza zapisz, czy błąd wynikał z niezrozumienia tekstu, źle odczytanego polecenia, czy niedokładnego zapisu. Ta klasyfikacja jest ważniejsza niż sama liczba zdobytych punktów.

Nie odkładaj lektur. Temat wypracowania wymaga odwołania do lektury obowiązkowej i/lub utworów wybranych samodzielnie, a w części I mogą znaleźć się zadania sprawdzające znajomość treści i problematyki lektur obowiązkowych. Listę obowiązujących tytułów zebraliśmy w tekście lektury obowiązkowe na egzaminie ósmoklasisty.

Czego ta część nie wymaga

Część I nie wymaga pisania długiej wypowiedzi. Wypracowanie ma osobne miejsce w arkuszu: tekst nie krótszy niż 200 wyrazów, do wyboru temat twórczy (opowiadanie) albo argumentacyjny (rozprawka lub przemówienie). Dzięki temu w części I możesz odpowiadać zwięźle — tyle, ile wymaga polecenie, z oparciem w tym, co jest w tekście.

Warto o tym pamiętać, planując naukę. Ćwiczenie samych długich form pisemnych nie przygotuje do zadań, w których liczy się precyzja krótkiej odpowiedzi. Na odwrót też: wielogodzinne rozwiązywanie zadań zamkniętych nie nauczy budowy rozprawki. Obie umiejętności trzeba trenować osobno, a w ostatnich tygodniach przed egzaminem łączyć w pełnym arkuszu na czas.

Od czego zacząć

Jeśli chcesz sprawdzić, jak radzisz sobie z czytaniem i zadaniami do tekstów, zacznij od darmowego quizu: kilkanaście zadań z różnych działów (wystarczy darmowe konto). Po nim zobaczysz, w których działach pojawiły się błędy, i łatwiej ułożysz naukę tak, żeby nie powtarzać tego, co już umiesz.

Co to znaczy dla rekrutacji

Wynik z języka polskiego przelicza się w rekrutacji do szkoły ponadpodstawowej przez mnożnik 0,35, co daje najwyżej 35 punktów. Liczy się wynik procentowy z całego arkusza, więc 25 punktów z części I to ponad połowa tego, co w ogóle można zdobyć. Kto zaniedbuje tę część, bo skupia się wyłącznie na wypracowaniu, oddaje większą pulę punktów. Zasady liczenia razem ze świadectwem opisaliśmy w tekście jak liczyć punkty do szkoły średniej.

Liczby w tym tekście pochodzą z Informatora CKE o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025 oraz z komunikatów dyrektora CKE o terminach egzaminu. Aktualne informacje sprawdzisz na stronie cke.gov.pl.