Polski na egzaminie ósmoklasisty — pierwsza część arkusza

O egzaminie z polskiego najczęściej mówi się „wypracowanie”. To zrozumiałe, bo jest widoczne i budzi największe emocje. Tymczasem większa część punktów leży gdzie indziej: w pierwszej części arkusza, w zadaniach do dwóch tekstów. Ten tekst opisuje, co tam się znajduje, według Informatora CKE o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego obowiązującego od roku szkolnego 2024/2025.

Miejsce pierwszej części w arkuszu

Cały egzamin z polskiego trwa 150 minut i daje 45 punktów. Arkusz ma dwie części:

• część I — zadania do dwóch tekstów, 25 punktów,
• część II — wypracowanie, 20 punktów.

Pierwsza część jest więc warta o pięć punktów więcej niż wypracowanie. Wypracowanie omówiliśmy osobno w tekście wypracowanie na egzaminie ósmoklasisty — jak jest oceniane. Tutaj skupiamy się na tym, co poprzedza je w arkuszu.

Termin główny egzaminu z polskiego w 2027 roku to 10 maja 2027, początek o godzinie 9:00. Termin dodatkowy przypada na 9 czerwca 2027 — tak wynika z komunikatu dyrektora CKE z 20 sierpnia 2026 roku. Całość harmonogramu znajdziesz na stronie egzamin ósmoklasisty 2027.

Dwa teksty, dwa rodzaje czytania

Zadania w części I odnoszą się do dwóch tekstów, łącznie nie dłuższych niż 1000 wyrazów:

1. Tekst literacki — może to być poezja, epika albo dramat.
2. Tekst nieliteracki — naukowy, popularnonaukowy albo publicystyczny.

To dwa różne sposoby czytania. W tekście literackim pytania dotyczą zwykle sposobu, w jaki utwór jest zbudowany i co z tego wynika. W nieliterackim trzeba przede wszystkim znaleźć informację, odróżnić fakt od opinii i zrozumieć, jak autor prowadzi wywód. Uczeń, który dobrze czyta beletrystykę, ale gubi się w artykule popularnonaukowym, ma lukę w tej części arkusza, choć na lekcjach polskiego nikt jej wprost nie zauważy.

Informator dopuszcza także zadania samodzielne i teksty ikoniczne, na przykład plakat albo reprodukcję obrazu. Dlatego w przygotowaniach warto od czasu do czasu zajrzeć do materiału, który nie jest zwykłym tekstem ciągłym, i przećwiczyć jego „czytanie”: co przedstawia, do kogo jest skierowany, po co powstał.

Około 20 zadań i połowa punktów za odpowiedzi otwarte

Według informatora w części I jest około 20 zadań. Mniej więcej połowa punktów przypada na zadania otwarte, czyli takie, w których odpowiedź trzeba sformułować samodzielnie, a nie wybrać z gotowych opcji.

To zmienia sposób przygotowań. Zadania zamknięte można w dużej mierze rozstrzygnąć przez eliminację. W otwartych trzeba napisać zdanie, które poprawnie odpowiada na polecenie, a więc:

• odpowiadać na to, o co pytają, a nie na to, co uczeń wie o tekście,
• opierać się na tekście, a nie na własnych skojarzeniach,
• pisać krótko i konkretnie, bo dłuższa odpowiedź nie oznacza więcej punktów,
• zapisać odpowiedź czytelnie i poprawnie językowo, bo błąd może zamazać sens.

Nie mamy w repozytorium szczegółowej punktacji poszczególnych zadań, więc jej nie podajemy. Jeśli chcesz znać dokładne zasady oceniania konkretnego typu polecenia, znajdziesz je w schemacie punktowania dołączonym do każdego arkusza CKE.

Jak podzielić czas

Sto pięćdziesiąt minut trzeba rozdzielić między dwie części. Przy 45 punktach to średnio nieco ponad trzy minuty na punkt, ale wypracowanie zajmuje znacznie więcej niż jeden punkt kosztuje w części I. Dlatego czas na zadania do tekstów trzeba ograniczyć świadomie.

Dobrym ćwiczeniem jest rozwiązanie części I na stoperze i zapisanie, ile minut poszło na każdy tekst. Po dwóch–trzech takich próbach widać, czy problemem jest tempo czytania, czy zapis odpowiedzi otwartych. To dwie różne trudności i każda wymaga innej pracy. Pełny arkusz w rzeczywistym czasie przećwiczysz na egzaminie próbnym, a gotowe arkusze znajdziesz w dziale arkusze.

Jak ćwiczyć część I

Czytaj różne teksty. Nie ogranicz się do lektur. Artykuł popularnonaukowy, felieton, wiersz i plakat wymagają innych nawyków. Krótkie zestawy zadań do tekstów znajdziesz w sekcji polski.

Wracaj do polecenia. Po napisaniu odpowiedzi otwartej przeczytaj polecenie jeszcze raz i sprawdź, czy odpowiedź zawiera wszystko, o co pytano. Wiele odpowiedzi jest merytorycznie dobrych, ale nie odpowiada na pytanie w takiej formie, jakiej wymaga polecenie.

Analizuj błędy według rodzaju. Po rozwiązaniu arkusza zapisz, czy błąd wynikał z niezrozumienia tekstu, źle odczytanego polecenia, czy niedokładnego zapisu. Ta klasyfikacja jest ważniejsza niż sama liczba zdobytych punktów.

Nie odkładaj lektur. Część II wymaga odwołania do lektury, ale znajomość utworów pomaga też w tekście literackim z części I. Listę obowiązujących tytułów zebraliśmy w tekście lektury obowiązkowe na egzaminie ósmoklasisty.

Czego ta część nie wymaga

Część I nie wymaga pisania długiej wypowiedzi. Wypracowanie ma osobne miejsce w arkuszu: tekst nie krótszy niż 200 wyrazów, do wyboru temat twórczy (opowiadanie) albo argumentacyjny (rozprawka lub przemówienie). Dzięki temu w części I możesz odpowiadać zwięźle. Zdanie lub dwa, poparte tym, co jest w tekście, zwykle wystarczą, jeśli polecenie nie mówi inaczej.

Warto o tym pamiętać, planując naukę. Ćwiczenie samych długich form pisemnych nie przygotuje do zadań, w których liczy się precyzja krótkiej odpowiedzi. Na odwrót też: wielogodzinne rozwiązywanie zadań zamkniętych nie nauczy budowy rozprawki. Obie umiejętności trzeba trenować osobno, a w ostatnich tygodniach przed egzaminem łączyć w pełnym arkuszu na czas.

Od czego zacząć

Jeśli chcesz sprawdzić, jak radzisz sobie z czytaniem i zadaniami do tekstów, zacznij od diagnozy. Wynik pokaże, czy problemem jest tekst literacki, nieliteracki, czy odpowiedzi otwarte, i pozwoli ułożyć naukę tak, żeby nie powtarzać tego, co już umiesz.

Co to znaczy dla rekrutacji

Wynik z języka polskiego przelicza się w rekrutacji do szkoły ponadpodstawowej przez mnożnik 0,35, co daje najwyżej 35 punktów. Liczy się wynik procentowy z całego arkusza, więc 25 punktów z części I to ponad połowa tego, co w ogóle można zdobyć. Kto zaniedbuje tę część, bo skupia się wyłącznie na wypracowaniu, oddaje większą pulę punktów. Zasady liczenia razem ze świadectwem opisaliśmy w tekście jak liczyć punkty do szkoły średniej.

Liczby w tym tekście pochodzą z Informatora CKE o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025 oraz z komunikatów dyrektora CKE o terminach egzaminu. Aktualne informacje sprawdzisz na stronie cke.gov.pl.