Sprawdzian ze słowotwórstwa i słownictwa
Język polski, nauka o języku: budowa wyrazów, słownictwo, frazeologia
Pięć pytań ze słowotwórstwa i słownictwa jak na szkolnej kartkówce: rozwiązujesz je od razu na tej stronie, bez konta, a przy każdym masz odpowiedź z wyjaśnieniem. Pełny sprawdzian ma 15 pytań losowanych z banku.
Konto zakładasz w minutę · na darmowym koncie 5 pytań dziennie, także z tego tematu · mam konto, zaloguj
Sprawdzian ze słowotwórstwa i słownictwa: 5 pytań z odpowiedziami
Zaznacz odpowiedzi i kliknij „Sprawdź wynik”: 1 punkt za pytanie, bez punktów częściowych, na końcu orientacyjna ocena. Odpowiedź i wyjaśnienie do każdego pytania możesz też odsłonić od razu.
Typy pytań: prawda/fałsz, dopasowanie, uzupełnianie luk, jednokrotny wybór.
- 1Pytanie 1 z 5Prawda / fałsz
Oceń, czy zdania o budowie wyrazów są prawdziwe, czy fałszywe.
Oceń każde zdanie: P (prawda) albo F (fałsz).
Wyrazy „las” i „leśniczy” należą do tej samej rodziny wyrazów.W wyrazie „stoliczek” formant pełni tę samą funkcję co formant w wyrazie „kocisko”.Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Poprawna odpowiedź: P, F
„Las” i „leśniczy” mają wspólny rdzeń i łączy je znaczenie, choć rdzeń zmienia postać (las, leś). „Stoliczek” to mały stolik, więc zdrobnienie, a „kocisko” to duży kot albo wyraz z niechęcią, czyli zgrubienie. Funkcje formantów są więc różne.
- 2Pytanie 2 z 5Dopasowanie
Dopasuj każdy wyraz pochodny do funkcji, jaką pełni w nim formant.
Przy każdym elemencie stuknij literę pasującej odpowiedzi. Każda litera pasuje do jednego elementu.
Funkcja formantu
- zdrobnienie
- zgrubienie
- nazwa wykonawcy czynności
- nazwa cechy
- nazwa miejsca
Wyraz pochodny
nosiskorączkapływalniatancerzzieleńPokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Poprawna odpowiedź: 1–B, 2–A, 3–E, 4–C, 5–D
- 1. nosisko → B. zgrubienie
- 2. rączka → A. zdrobnienie
- 3. pływalnia → E. nazwa miejsca
- 4. tancerz → C. nazwa wykonawcy czynności
- 5. zieleń → D. nazwa cechy
Zbuduj definicję wyrazu pochodnego: nosisko to duży nos, rączka to mała ręka, pływalnia to miejsce, gdzie się pływa, tancerz to ten, kto tańczy, zieleń to cecha czegoś zielonego. Słowo z definicji (duży, mały, miejsce, ten, kto, cecha) wskazuje funkcję formantu.
- 3Pytanie 3 z 5Uzupełnij luki
Uzupełnij związek frazeologiczny jednym wyrazem.
Wpisz brakujące słowa. Wielkość liter i polskie znaki nie mają znaczenia.
Jacek zawsze mówi to, co myśli: nie owija w .Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Poprawna odpowiedź: (1) bawełnę
„Nie owijać w bawełnę” znaczy mówić wprost, bez łagodzenia przykrej prawdy. Frazeologizm ma stały skład, więc nie wymienia się w nim wyrazów: „owijać w wełnę” czy „w papier” to już błąd, a nie wariant.
- 4Pytanie 4 z 5Jednokrotny wybór
W której parze wyrazów pokrewnych rdzeń występuje w różnych postaciach, czyli zachodzi oboczność głosek?
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Poprawna odpowiedź: D
Porównaj rdzenie: w „kot, kotek”, „dom, domowy” i „sok, sokowy” brzmi tak samo. W „ręka, rączka” zmieniają się dwie głoski: ę na ą oraz k na cz. Taka wymiana w rdzeniu to oboczność, podobnie jak w „noga, nóżka”.
- 5Pytanie 5 z 5Jednokrotny wybór
Eufemizm to wyraz lub wyrażenie, którym zastępujemy określenie przykre, drastyczne lub niegrzeczne, aby złagodzić wypowiedź. W którym zdaniu użyto eufemizmu?
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Poprawna odpowiedź: C
„Odszedł od nas” mówi o śmierci łagodniej niż „umarł”, więc to eufemizm. Takie wyrażenia stosujemy z delikatności, np. „mija się z prawdą” zamiast „kłamie”. W pozostałych zdaniach wszystko nazwano wprost.
Odpowiedziano: 0 z 5
Wynik policzy się od razu, na tej stronie.
Cały sprawdzian: 15 pytań, ok. 15 minut
To była próbka. W Quizie sprawdzian ze słowotwórstwa i słownictwa ma 15 pytań z 94 pytań, za każdym podejściem inny zestaw. Po każdej odpowiedzi widzisz, czy dobrze, i wyjaśnienie, a na końcu wynik całego sprawdzianu.
- Na darmowym koncie: 5 pytań dziennie, także z tego tematu.
- Bez dziennego limitu w Premium: od 49 zł miesięcznie albo Pakiet Ósmoklasisty z jedną płatnością do egzaminu.
- Pytania, przy których się mylisz, wracają później jako powtórki.
Co obejmuje sprawdzian ze słowotwórstwa i słownictwa
Wyraz podstawowy i pochodny, podstawa słowotwórcza i formant.
Rodzaje formantów: przedrostek, przyrostek, formant przedrostkowo-przyrostkowy.
Funkcje formantów: zdrobnienia, zgrubienia, nazwy wykonawców, miejsc, cech i czynności.
Rodzina wyrazów, rdzeń i oboczności głosek (ręka, rączka; wiatr, wietrzyk).
Wyrazy złożone: złożenia, zrosty i zestawienia.
Synonimy, antonimy, wyrazy wieloznaczne, zapożyczenia, archaizmy i neologizmy.
Słownictwo neutralne i nacechowane, eufemizmy, styl oficjalny i potoczny.
Związki frazeologiczne i przysłowia oraz ich znaczenie.
O sprawdzianie ze słowotwórstwa i słownictwa
Sprawdzian ze słowotwórstwa zaczyna się zwykle od rozbioru wyrazu: co jest wyrazem podstawowym, gdzie kończy się podstawa słowotwórcza, a gdzie zaczyna formant. Dalej przychodzi pytanie, co ten formant robi: tworzy zdrobnienie, nazwę miejsca, wykonawcę czynności. Część o słownictwie sprawdza synonimy i antonimy, wyrazy wieloznaczne, zapożyczenia, archaizmy, a także frazeologizmy, których nie da się zrozumieć dosłownie.
Synonimy, zdrobnienia i związki frazeologiczne poznajesz w klasach 4–6, a pełne słowotwórstwo z formantem i rodziną wyrazów w klasie 7. Pięć pytań poniżej łączy obie części: rodzinę wyrazów, funkcje formantów, frazeologizm do uzupełnienia, oboczność w rdzeniu i eufemizm. W wyjaśnieniu każdego pytania jest przykład, na którym widać zasadę.
Dla kogo
- Dla uczniów klas 4–6 przed kartkówką z synonimów, zdrobnień albo frazeologizmów.
- Dla siódmoklasistów, którzy uczą się wyrazu podstawowego, formantu i rodziny wyrazów.
- Dla ósmoklasistów, którzy chcą szybko powtórzyć nazwy i sprawdzić, czy umieją je zastosować.
Pytania o sprawdzian ze słowotwórstwa i słownictwa
Ile pytań ma pełny sprawdzian ze słowotwórstwa i słownictwa w Quizie?
15 pytań losowanych z banku tego działu, o budowę wyrazów, rodzinę wyrazów, frazeologizmy i słownictwo. Po każdej odpowiedzi widzisz wyjaśnienie, a na końcu wynik całego sprawdzianu.
Czy sprawdzian jest za darmo?
Pięć pytań na tej stronie, z odpowiedziami i wyjaśnieniem, jest bezpłatnych i nie wymaga konta. Na darmowym koncie rozwiążesz w Quizie 5 pytań dziennie, także z tego działu. Pełny sprawdzian bez dziennego limitu jest w Premium.
Od której klasy jest słowotwórstwo?
Zdrobnienia, synonimy, antonimy i frazeologizmy pojawiają się już w klasach 4–6. Wyraz podstawowy, podstawa słowotwórcza, formant i rodzina wyrazów to materiał klasy 7, który wraca przed egzaminem ósmoklasisty.
Jak sprawdzić, czy wyrazy należą do jednej rodziny?
Muszą mieć wspólny rdzeń i być związane znaczeniem. Sam podobny wygląd nie wystarczy: „ogień” i „ognisko” są w jednej rodzinie, a „ogień” i „ogon” nie. Jeśli rdzeń zmienia postać (ręka, rączka), to oboczność, a nie inna rodzina.
Widzisz błąd w pytaniu? Napisz: kontakt@osmoklasista-online.pl
Gotowy na cały sprawdzian ze słowotwórstwa i słownictwa?
15 pytań z 94 pytań, wyjaśnienie po każdej odpowiedzi i wynik na końcu.