Odpowiedzi do wszystkich 19 zadań według zasad oceniania CKE. Litery dotyczą wersji X arkusza:
w wersji Y kolejność odpowiedzi w części zadań jest inna (klucz obu wersji jest w zasadach oceniania).
Kolumna „Poziom wykonania” to odsetek punktów, które za dane zadanie zdobyli wszyscy zdający w Polsce, według
sprawozdania CKE z egzaminu 2021.
Najtrudniejsza okazała się druga część zadania 7, czyli podanie cechy epiki (19%), a najłatwiejsze zadanie 10 do tekstu Tadeusza Płużańskiego (91%). Zadania z kształcenia literackiego uczniowie rozwiązali średnio na 64%, a z kształcenia językowego na 58%.
W zadaniach otwartych podajemy, czego oczekiwała CKE; zasady oceniania uznają każdą odpowiedź merytorycznie poprawną. Pełne kryteria: zasady oceniania CKE (PDF). Wolisz sprawdzić się sam? Rozwiąż ten arkusz online — zamknięte sprawdzimy od razu.
Zadania z najniższym poziomem wykonania w 2021 roku, od najtrudniejszego. Przy każdym: rozwiązanie krok po kroku,
pułapka z treści i to, co o zadaniu napisała CKE. Rozwiązania i uwagi napisał
Karol Leszczyński.
2 punkty · poziom wykonania 7.1: 46%, 7.2: 19%
Zadanie 7. Rodzaj literacki „Pana Tadeusza”
7.1. Do tego samego rodzaju literackiego co „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza należy: A. „Zemsta” Aleksandra Fredry, B. „Tren VIII” Jana Kochanowskiego, C. „Balladyna” Juliusza Słowackiego, D. „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza. 7.2. Podaj jedną cechę charakterystyczną dla rodzaju literackiego, do którego należy „Pan Tadeusz”.
Rozwiązanie
- „Pan Tadeusz” to epopeja, a epopeja należy do epiki. Najpierw ustal rodzaj (epika, liryka, dramat), dopiero potem gatunek.
- Przypisz rodzaje opcjom: „Zemsta” i „Balladyna” to dramaty, „Tren VIII” to liryka, „Quo vadis” to powieść, czyli epika. Odpowiedź 7.1: D.
- W 7.2 podaj cechę całej epiki, a nie samej epopei. Według zasad oceniania pasują: narrator (narracja), fabuła, świat przedstawiony, opisy, opowiadanie o zdarzeniach.
Odpowiedź: 7.1: D („Quo vadis”); 7.2: np. jest narrator, który opowiada o zdarzeniach; jest fabuła
Na co uważać: Polecenie pyta o rodzaj literacki, nie o gatunek. „Inwokacja” czy „szeroki obraz społeczeństwa” to cechy epopei. Nie są cechami epiki w ogóle, więc nie dają punktu.
Sprawozdanie CKE: Część 7.1 rozwiązało poprawnie 46% ósmoklasistów, a część 7.2 tylko 19% — to najniższy wynik w arkuszu. CKE podaje, że typową błędną odpowiedzią w 7.2 było wskazywanie cech gatunkowych epopei zamiast rodzajowych cech epiki.
Sprawdzian z rodzajów i gatunków literackich — 5 pytań z odpowiedziami →
2 punkty · poziom wykonania 40%
Zadanie 15. Odwaga cywilna — bohater lektury
Spośród lektur obowiązkowych wybierz tę, której bohater wykazał się taką odwagą cywilną, o jakiej wspomina Tadeusz Płużański w 5. akapicie tekstu („Trzeba mieć odwagę, tym razem cywilną, by przyznać się publicznie do popełnionych błędów”). Podaj tytuł tej lektury oraz jej bohatera. Uzasadnij swój wybór. W uzasadnieniu przywołaj sytuację z tej lektury, ilustrującą Twoją argumentację.
Rozwiązanie
- Wróć do 5. akapitu i ustal, czym według autora jest odwaga cywilna: publicznym przyznaniem się do własnych błędów. To nie jest odwaga w walce.
- Wybierz bohatera, który przy innych przyznaje się do winy, i podaj tytuł lektury oraz imię bohatera.
- W uzasadnieniu opisz konkretną scenę z lektury. Bez sceny dostaniesz najwyżej 1 punkt.
Odpowiedź: Przykład z zasad oceniania CKE: „Pan Tadeusz”, Jacek Soplica — podczas rozmowy z Gerwazym i Sędzią przyznał się do wszystkich błędów popełnionych w życiu i opowiedział, jak starał się je odpokutować.
Na co uważać: Odważny żołnierz albo harcerz z akcji dywersyjnej to przykład odwagi bojowej, a autor tekstu wyraźnie ją odróżnia od cywilnej. Taki przykład daje 0 punktów.
Sprawozdanie CKE: Poziom wykonania 40%. Dwa punkty zdobyło 31% ósmoklasistów, jeden punkt 18%. Według CKE zdający mylili odwagę cywilną, czyli umiejętność przyznania się do błędu, z odwagą bojową, męstwem i dzielnością.
1 punkt · poziom wykonania 41%
Zadanie 16. Część mowy i funkcja w zdaniu
Uzupełnij zdanie. W zdaniu „Mądrość czyni z wiedzy właściwy, korzystny dla człowieka użytek” podkreślony wyraz „korzystny” to A. imiesłów / B. przymiotnik, pełniący funkcję C. przydawki / D. dopełnienia.
Rozwiązanie
- „Korzystny” odpowiada na pytanie „jaki?” i można go stopniować: korzystny, korzystniejszy, najkorzystniejszy. To przymiotnik.
- Imiesłów powstaje od formy czasownika: od „korzystać” imiesłów bierny brzmiałby „korzystany”. „Korzystny” nią nie jest.
- W zdaniu wyraz określa rzeczownik „użytek” (jaki użytek? korzystny). Określenie rzeczownika to przydawka. Dopełnienie odpowiada na pytania przypadków zależnych od czasownika (kogo? czego? co?).
Odpowiedź: B (przymiotnik), C (przydawki)
Na co uważać: Końcówka „-ny” przypomina imiesłowy typu „czytany”, „pisany”, ale to nie wystarczy. Sprawdź, czy wyraz da się stopniować i od jakiej formy czasownika mógłby pochodzić.
Sprawozdanie CKE: Poprawnie rozwiązało je 41% ósmoklasistów. Według CKE trudność sprawiło określenie części mowy (część uczniów wskazywała imiesłów) i funkcji w zdaniu (wskazywano dopełnienie).
Sprawdzian z części mowy — 5 pytań z odpowiedziami →
1 punkt · poziom wykonania 50%
Zadanie 2. Pretekst do przemowy Sędziego
Dokończ zdanie tak, aby było zgodne z treścią przytoczonego fragmentu „Pana Tadeusza”. Bezpośrednim pretekstem do zabrania głosu przez Sędziego była…
- A. nieuprzejmość Tadeusza wobec Podkomorzego.
- B. reakcja Podkomorzego na zachowanie Tadeusza.
- C. skarga Podkomorzanek na zachowanie młodzieńców.
- D. niegrzeczna wypowiedź Tadeusza skierowana do sąsiadki.
Rozwiązanie
- We fragmencie Tadeusz, zapatrzony w puste miejsce przy stole, nie usługuje sąsiadce: nie zmienia jej talerzy i nie nalewa jej do szklanki.
- Podkomorzy sam nalewa wina pannie Róży i podsuwa ogórki młodszej córce, mówiąc: „Muszę ja wam służyć, moje panny córki”.
- Dopiero po tej scenie Sędzia rzuca wzrok na Tadeusza i zaczyna mówić o grzeczności. Pretekstem była więc reakcja Podkomorzego.
Odpowiedź: B. reakcja Podkomorzego na zachowanie Tadeusza.
Na co uważać: Tadeusz nie powiedział nic niegrzecznego (D) ani nie uchybił Podkomorzemu (A). Jego winą było zaniedbanie sąsiadki. Pytanie dotyczy tego, co bezpośrednio poprzedziło przemowę, więc trzeba znaleźć w tekście moment tuż przed nią.
Sprawozdanie CKE: Połowa zdających (50%) wskazała poprawnie reakcję Podkomorzego na zachowanie Tadeusza.
Sprawdzian z „Pana Tadeusza” — 5 pytań z odpowiedziami →
1 punkt · poziom wykonania 53%
Zadanie 1. Kolejność argumentów Sędziego
Odwołując się do przytoczonego fragmentu, odtwórz kolejność argumentacji Sędziego. Wpisz litery B, C, D we właściwej kolejności (A jest ostatnia): A. Zwrócenie uwagi na różne rodzaje grzeczności. B. Podkreślenie efektów dawnego dobrego wychowania. C. Odwołanie się do własnych doświadczeń z przeszłości. D. Zasygnalizowanie problemu dotyczącego szkół w stolicy.
Rozwiązanie
- Sędzia zaczyna od tego, że młodzież uczy się w stolicy, ale „nie ma szkół uczących żyć z ludźmi i światem” — to D.
- Potem wspomina, że sam przez dziesięć lat służył na dworze Wojewody — to C.
- Następnie mówi, co mu to dało: nikt nie zarzuci mu, że uchybił komuś w grzeczności — to B.
- Na końcu wyjaśnia, że grzeczność „wszystkim należy, lecz każdemu inna” — to A, już wpisane.
Odpowiedź: D, C, B (potem A)
Na co uważać: Kolejność ustala się według tekstu, a nie według tego, co brzmi logicznie. Zaznacz w tekście zdania pasujące do każdej litery i dopiero potem je ułóż.
Sprawozdanie CKE: Zadanie okazało się umiarkowanie trudne: informacje prawidłowo uporządkowało 53% ósmoklasistów.
Sprawdzian z „Pana Tadeusza” — 5 pytań z odpowiedziami →